Emekli maaşı hesaplamasında prim gün sayısı ve SGK’ya bildirilen kazanç önemli unsurlar arasında yer alırken, uzun yıllar yüksek prim ödeyen çalışanların elde ettiği avantaj yeniden gündeme geldi.
Sosyal Güvenlik Uzmanı Özgür Erdursun, 3 bin 600 gün prim ödeyen bir sigortalı ile 9 bin gün prim ödeyen bir çalışan arasındaki farkın mevcut sistemde beklendiği kadar emekli aylığına yansımadığını belirtti.
PRİM GÜNÜ FARKI AYLIKLARA AYNI ORANDA YANSIMIYOR
Emekli maaşının hesaplanmasında çalışma süresi, prim gün sayısı ve prime esas kazançlar dikkate alınıyor. Ancak Erdursun, uygulamada 3 bin 600 gün ile 9 bin gün arasında yaklaşık 5 bin 400 günlük fark bulunan sigortalıların emekli aylıklarında aynı oranda ayrışma yaşanmadığını ifade etti.
Yaklaşık 15 yıllık çalışma ve prim farkının, bazı durumlarda emekli maaşına beklenen ölçüde yansımadığı belirtildi.
EN DÜŞÜK EMEKLİ AYLIĞI FARKI AZALTIYOR
Erdursun’a göre bu durumun nedenlerinden biri, kök aylığı düşük olan emeklilerin en düşük emekli aylığı seviyesine tamamlanması.
En düşük emekli aylığının 23 bin 552 TL seviyesinde olması nedeniyle, kök aylığı daha düşük hesaplanan bazı emekliler Hazine desteğiyle aynı taban ödemeyi alabiliyor.
Bu nedenle kök aylıkları farklı seviyelerde bulunan bazı emeklilerin hesaplarına aynı tutarın yatabildiği ifade ediliyor.
YÜKSEK PRİM ÖDEYENLERDE DE MAKAS DARALIYOR
SGK’ya yüksek kazanç üzerinden uzun yıllar prim ödeyen çalışanların emekli aylıklarında da benzer bir durum yaşanabildiğini belirten Erdursun, asgari ücretin birkaç katı üzerinden prim yatıran bazı çalışanların maaşlarının yaklaşık 25-26 bin TL seviyelerinde kalabildiğini aktardı.
Erdursun, sosyal destek mekanizmalarının korunması gerektiğini ancak daha uzun süre çalışan ve daha yüksek prim ödeyen sigortalıların avantajlarının da sistem içinde korunması gerektiğini vurguladı.
“AYNI MAAŞI ALACAĞIM” DÜŞÜNCESİNE DİKKAT ÇEKTİ
Prim ile emekli aylığı arasındaki bağın zayıflamasının çalışma hayatına da etkisi olabileceğini belirten Erdursun, çalışanlarda “Nasıl olsa emekli olduğumda herkesle aynı parayı alacağım” düşüncesinin oluşabileceğini ifade etti.
Bu durumun, çalışanların gerçek kazançlarının SGK’ya bildirilmesi konusunda isteksizliğe yol açabileceği ve kayıt dışı uygulamaları artırabileceği değerlendirmesinde bulundu.
PRİM FAZLASININ EMEKLİ MAAŞINA YANSIMASI BEKLENİYOR
Erdursun, emeklilik sisteminde daha fazla prim ödeyen çalışanların avantajının korunması gerektiğini belirtti.
5 bin gün prim ödeyen bir sigortalı ile 9 bin gün prim ödeyen bir kişinin arasındaki farkın emekli aylığında daha net görülmesi gerektiğini ifade eden Erdursun, uzun süre çalışan ve yüksek kazanç üzerinden prim yatıran kişilerin ödediği ek primlerin emeklilik döneminde karşılığını alması gerektiğini söyledi.
