MAAŞ ODAKLI MODEL YERİNE GELİR VE İHTİYAÇ KRİTERİ
İsa Karakaş, kaleme aldığı değerlendirmede emeklilik sisteminde köklü bir dönüşüm sinyali verdi. İddialara göre yeni sistemde yalnızca alınan emekli maaşı değil, haneye giren toplam gelir ve yaşam standardı dikkate alınacak.
Bu çerçevede aynı maaşı alan iki emeklinin; ev sahipliği, kira durumu, hanedeki diğer gelirler ve kişi sayısına göre farklı destek mekanizmalarına tabi tutulması gündeme gelebilecek.
5 AŞAMALI YENİ SİSTEM MASADA
Karakaş’ın aktardığına göre henüz netleşmiş bir taslak bulunmamakla birlikte beş başlık öne çıkıyor:
DAĞINIK SOSYAL YARDIMLAR TEK HAVUZDA TOPLANACAK
Belediyeler, vakıflar ve bakanlıklar tarafından ayrı ayrı yürütülen sosyal yardımların tek bir “sosyal yardım haritası” altında birleştirilmesi planlanıyor. Böylece hangi hanenin hangi desteği aldığı merkezi sistem üzerinden izlenebilecek.
MAAŞ DEĞİL HANE GELİRİ ESAS ALINACAK
Yeni modelde yalnızca emekli aylığı değil, hanedeki toplam gelir dikkate alınacak. Aynı kök maaşa sahip iki emekli; biri kirada ve tek gelirli, diğeri ise birden fazla gelire ve mülke sahipse farklı değerlendirmeye tabi olacak.
SGK VE AİLE BAKANLIĞI VERİLERİ ENTEGRE EDİLECEK
Emekli maaşı sistemi ile sosyal yardım altyapısının entegre edilmesi öngörülüyor. Gelir eşiğinin altında kalan hanelerin sistem tarafından otomatik tespit edilerek bütçeden desteklenmesi planlanıyor.
NAKİT DESTEK MODELİ ÖNE ÇIKACAK
Kömür ve gıda kolisi gibi ayni yardımlar yerine, büyük ölçüde karta yüklenen nakit destek sistemine geçilmesi hedefleniyor. Böylece emekli, ihtiyacını kendi önceliğine göre karşılayabilecek.
YAŞAM MALİYETİNE GÖRE TAMAMLAMA DESTEĞİ
En düşük emekli maaşı ile yaşanılan şehirdeki yaşam maliyeti arasındaki fark hesaplanarak destek verilmesi gündemde. Büyükşehirlerde kira, fatura yardımı ve sosyal konut projeleri gibi tamamlayıcı adımların devreye alınabileceği belirtiliyor.
KÖK MAAŞI DÜŞÜK OLANLAR İÇİN “SIFIR ZAM”
Karakaş’a göre 2026 Temmuz itibarıyla tartışma “kök maaş kaç lira?” sorusundan “hane geliri yaşam sınırının altında mı?” sorusuna evrilebilir.
Halihazırda 20 bin TL taban maaş alan ancak kök aylığı 11-13 bin TL seviyesinde olan emekliler için enflasyon farkı kök maaşı 20 bin TL’nin üzerine taşımadığı sürece sıfır zam ihtimali gündeme gelebilir.
Buna karşılık; kirada oturma, hanede başka gelir bulunmaması veya çocuk sayısı gibi kriterlere göre ek destek sağlanabileceği belirtiliyor.
ÖRNEK SENARYO: AYNI MAAŞ, FARKLI SONUÇ
Karakaş’ın verdiği örneğe göre:
-
Kök maaşı 11 bin TL olan, kirada yaşayan ve hanede başka geliri bulunmayan bir emeklinin geliri, desteklerle 22-28 bin TL seviyesine tamamlanabilecek.
-
Aynı kök maaşa sahip ancak kendi evinde oturan ve eşinin de emekli maaşı bulunan bir kişi ise yalnızca mevcut taban maaşı almaya devam edebilecek.
Yeni modelde temel kriterin “hanedeki kişi başına düşen gelir” olacağı belirtiliyor.
EMEKLİ SAYISINDAKİ ARTIŞ VE TEPKİLER
2019 yılında yaklaşık 800 bin kişinin taban aylık aldığı ifade edilirken, bu sayının bugün 5 milyon seviyesine ulaştığı belirtiliyor. Primini yüksekten yatıranlarla düşükten yatıranlar arasındaki farkın azalması da uzun süredir tartışma konusu olmaya devam ediyor.
Emeklilik sistemine ilişkin olası değişikliklerin, kamuoyunda ve özellikle emekliler arasında geniş bir tartışma başlatması öngörülüyor.
Haber Merkezi
