Ticaret Bakanlığı tarafından yayımlanan Motorlu Kara Taşıtlarının Kiralanması Hakkında Yönetmelik, araç kiralama sektöründe elektrikli ve hibrit araç kullanımına yönelik yeni şartlar getiriyor. Düzenlemeyle birlikte belirli bölgelerde faaliyet gösteren kiralama işletmeleri, filolarında hibrit veya tamamen elektrikli araç bulundurmak zorunda olacak.
1 Ocak 2027'de yürürlüğe girecek yönetmelik kapsamında, zorunlu elektrikli veya hibrit araçlardan en az birinin Türkiye'de üretilmiş olması gerekecek.
BÜYÜKŞEHİRLERDE EN AZ İKİ ELEKTRİKLİ VEYA HİBRİT ARAÇ
Büyükşehir belediyesi bulunan illerde, nüfusu 30 bini aşan ilçelerde faaliyet gösteren araç kiralama işletmeleri için en az 10 araçlık filo şartı getiriliyor.
Bu araçların en az beşinin doğrudan işletme adına tescilli olması gerekiyor. Filodaki diğer araçlar ise kiralama yöntemiyle temin edilebilecek.
Yeni dönemde söz konusu filolarda en az iki aracın hibrit veya yalnızca elektrik motorlu olması zorunlu olacak. Bu iki araçtan en az birinin ise Türkiye'de üretilmiş olması şartı aranacak.
Düzenleme doğrudan elektrik üretimi veya enerji piyasasına yönelik bir teşvik içermese de elektrikli araçların ticari filolardaki kullanım alanını genişletecek yeni bir yapı oluşturuyor.
ELEKTRİKLİ ARAÇLARA 300 BİN KİLOMETRE SINIRI
Yönetmelikle kiralama faaliyetinde kullanılabilecek taşıtların yaş ve kilometre koşulları da yeniden düzenleniyor.
Belirlenen istisnalar dışında araçların model yılı itibarıyla altı yaşından büyük olmaması gerekiyor. Elektrik motorlu araçlarda kilometre üst sınırı 300 bin kilometre olarak belirlenirken diğer taşıtlarda bu sınır 180 bin kilometre olacak.
Elektrikli araçlar için daha yüksek kilometre sınırı uygulanması, bu araçların kiralama filolarında daha uzun süre kullanılabilmesine olanak sağlayacak.
Düzenleme, elektrikli araçların genel teknik kullanım ömrüne ilişkin bir değerlendirme getirmiyor. Belirlenen sınır yalnızca kiralama faaliyetine dahil edilecek araçların taşıması gereken şartlardan biri olarak uygulanacak.
TÜRKİYE'DE ÜRETİLEN ARAÇ ŞARTI
Yönetmeliğin öne çıkan düzenlemelerinden biri de yerli üretime ilişkin şart oldu.
Büyükşehirlerde nüfusu 30 bini geçen ilçelerdeki kiralama işletmelerinin filosunda bulunması gereken en az iki elektrikli veya hibrit aracın birinin Türkiye'de üretilmiş olması gerekecek.
Böylece elektrikli araçların bireysel kullanımın yanı sıra ticari filolarda da yaygınlaştırılmasına yönelik yeni bir adım atılmış olacak.
Bununla birlikte yönetmelikte elektrikli araçların şarj altyapısı, elektrik tarifeleri veya şarj hizmet bedellerine ilişkin ayrı bir teşvik bulunmuyor. Düzenleme daha çok araç kiralama sektöründeki talep üzerinden elektrikli ve hibrit araç kullanımını artırmayı hedefliyor.
KÜÇÜK İLÇELER İÇİN FARKLI FİLO KURALLARI
Nüfusu 30 bini aşmayan ilçeler ile büyükşehir belediyesi bulunmayan illerde faaliyet gösteren işletmeler için ise daha farklı şartlar uygulanacak.
Bu bölgelerde kiralama işletmelerinin en az beş araçlık filoya sahip olması gerekecek. Araçlardan en az ikisinin işletme adına kayıtlı olması zorunlu olacak. Kalan araçlar ise kiralama yöntemiyle filoya dahil edilebilecek.
Büyükşehirlerde nüfusu 30 bini geçen ilçeler için öngörülen iki elektrikli veya hibrit araç bulundurma ve bunlardan birinin Türkiye'de üretilmiş olması şartı, diğer bölgelerde aynı şekilde uygulanmayacak.
Bu sebeple elektrikli ve hibrit araç zorunluluğu Türkiye'deki tüm kiralama işletmelerini aynı kapsamda etkilemeyecek.
BAKANLIK İLAVE ARAÇ SAYISI BELİRLEYEBİLECEK
Yönetmelik, Ticaret Bakanlığına büyükşehir belediyesi bulunmayan illerdeki işletmeler için hibrit ve elektrikli araç sayılarına yönelik ek düzenleme yapma yetkisi de veriyor.
Bakanlık bu konuda karar verirken illerin nüfusunu, ticari potansiyelini ve tüketici taleplerini dikkate alabilecek.
Mevcut düzenlemede bu yetkinin hangi tarihte veya hangi araç sayıları üzerinden kullanılacağına ilişkin ayrı bir takvim bulunmuyor.
İLANLARDA ENERJİ TÜRÜ GÖSTERİLECEK
Yeni kurallar, internet üzerinden yayımlanan araç kiralama ilanlarını da kapsıyor.
Elektronik ortamdaki ilanlarda aracın markası, ticari adı, cinsi, tipi ve model yılının yanı sıra enerji türünün de açıkça belirtilmesi gerekecek. Donanım, segment ve kilometre bilgileri de ilanlarda yer alacak.
Böylece kiralama yapacak tüketiciler, aracın elektrikli, hibrit veya farklı bir enerji türüne sahip olup olmadığını ilan aşamasında görebilecek.
ENERJİ TAMAMLAMA BEDELLERİ İÇİN YENİ KURALLAR
Yönetmelik, araçların teslim ve iade süreçlerinde ortaya çıkabilecek enerji tüketimine ilişkin maliyetleri de düzenliyor.
İşletmeler; belgelendirilen mesafe, enerji tüketimi, yıpranma, operasyon ve bakım maliyetlerini dikkate alarak belirli hizmetler için ek bedel talep edebilecek.
Kiralama dönemiyle bağlantılı enerji tamamlama işlemleri kapsamında tahsil edilecek ücretler de sözleşmede belirtilmek ve belgelendirilmek zorunda olacak. İşletmeler, sözleşmede yer almayan ve belgelendirilmeyen ek maliyetleri kiracıdan talep edemeyecek.
Elektrikli araçların kiralama filolarındaki payının yükselmesiyle bu düzenleme, şarj nedeniyle oluşabilecek maliyetlerin kiracıya yansıtılması açısından da önem taşıyacak. Yönetmelikte elektrikli araç şarjı için ayrıca bir kilovatsaat fiyatı belirlenmiyor.
YÖNETMELİK 1 OCAK 2027'DE YÜRÜRLÜĞE GİRECEK
Motorlu Kara Taşıtlarının Kiralanması Hakkında Yönetmelik, 1 Ocak 2027 itibarıyla yürürlüğe girecek.
Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihte halihazırda araç kiralama faaliyeti yürüten işletmelerin faaliyetlerini sürdürebilmeleri için 1 Temmuz 2027'ye kadar yetki belgesi almaları gerekecek.
Bazı ilan ve aracı platform yükümlülüklerinin uygulanması için ise daha uzun bir geçiş dönemi öngörülüyor. Bu kapsamdaki belirli hükümler 1 Ocak 2028'e kadar uygulanmayacak.
Ticaret Bakanlığına ayrıca yönetmelikte belirtilen bazı geçiş sürelerini bir yıla kadar uzatma yetkisi veriliyor.
