Bilim insanları, El Nino ve La Nina olaylarını 15 ay önceden yüksek doğrulukla öngörebildiği belirtilen yeni bir model geliştirdi. Yeni çalışma, 2026’da güçlü hatta “süper” El Nino yaşanabileceğine ilişkin tahminlerin gündeme geldiği bir dönemde dikkat çekti.
2026 SICAKLIK REKORLARINA YAKLAŞTI
2026’nın ilk üç ayı, sıcaklıkları baskılayan zayıf La Nina koşullarına rağmen kayıtlara geçen en sıcak dördüncü dönem oldu.
Yılın başında Arktik’teki deniz buzu örtüsü de rekor düzeyde azaldı.
Bilim insanları, sonbahar başında ortaya çıkması beklenen El Nino koşullarının küresel sıcaklıkları daha da artırabileceğini değerlendiriyor.
Uzmanlara göre bu tablo, 2026’nın kayıtlardaki en sıcak yıl unvanında 2024’ü geride bırakma olasılığının yüzde 19 olduğu anlamına geliyor.
2026’DA “SÜPER” EL NINO İHTİMALİ
Çevre haber ve analiz sitesi Carbon Brief, beş farklı araştırma grubunun sıcaklık verilerine dayanarak 2026’nın neredeyse kesin şekilde kayıtlardaki en sıcak dört yıldan biri olacağını tahmin ediyor.
Değerlendirmeye göre 2026’nın büyük olasılıkla kayıtlara geçen en sıcak ikinci yıl olarak tarihe geçmesi bekleniyor.
Küresel sıcaklıkların yıl boyunca artacağı, özellikle sonbaharda “süper” El Nino ihtimalinin bu artışı güçlendirebileceği vurgulanıyor.
EL NINO KÜRESEL HAVA DÜZENİNİ ETKİLİYOR
Tropik Pasifik’te görülen El Nino, küresel hava düzenlerini şekillendiren en önemli iklim olaylarından biri olarak biliniyor.
Bu ısınma olgusu; kuraklık, sel, aşırı yağış ve denizlerde sıcak hava dalgaları gibi birçok hava olayını tetikleyebiliyor.
El Nino koşullarının gelişip gelişmediğini anlamak için tropik Pasifik’teki “Nino 3.4” bölgesinde deniz yüzeyi sıcaklığı anomalisi izleniyor.
Deniz yüzeyi sıcaklıklarının uzun süre 0,5 derecenin üzerinde seyretmesi El Nino’ya işaret ediyor. 1,5 derecenin üzerindeki değerler güçlü El Nino, 2 derecenin üzerindeki değerler ise çoğu zaman “süper” El Nino olarak tanımlanıyor.
MODELLER EYLÜLDE 2,2 DERECELİK ISINMAYA İŞARET EDİYOR
Carbon Brief’e göre güncel iklim modelleri, eylül ayına gelindiğinde Nino 3.4 bölgesinde 2,2 derecelik bir ısınmayı orta değer tahmini olarak gösteriyor.
Bu senaryo, dünyayı “süper” El Nino bölgesine taşıyabilecek bir gelişme olarak değerlendiriliyor.
Isınmanın eylül ayından sonra da devam etmesi bekleniyor. El Nino koşulları genellikle kasım ile ocak ayları arasında zirveye ulaşıyor.
Carbon Brief’e göre güçlü bir El Nino’nun gerçekleşmesi, 2027’nin kayıtlardaki en sıcak yıl olma ihtimalini de “önemli ölçüde artıracak”.
15 AY ÖNCEDEN TAHMİN İDDİASI
El Nino koşullarının yılın erken dönemlerinde nasıl gelişeceğini tahmin etmek, iklim bilimi açısından uzun süredir zor bir alan olarak görülüyor.
Güçlü ya da süper El Nino tahmini için bilim insanlarının genellikle birkaç aylık ek veriye ihtiyaç duyduğu bilinirken, Hawai’i Üniversitesi Mānoa kampüsünden araştırmacılar, El Nino ve La Nina’yı 15 ay önceden başarılı şekilde tahmin edebildiklerini öne süren yeni bir çalışma yayımladı.
Geophysical Research Letters dergisinde yayımlanan makalede, karmaşık iklim modelleri yerine okyanus yüzeyi sıcaklığı ve deniz seviyesi yüksekliği gözlemlerine dayanan bir yöntem kullanıldı.
“İKLİM HAFIZASI” VERİLERİ KULLANILDI
Çalışmanın başyazarı Yuxin Wang, mevcut tahmin sistemlerinin büyük bölümünün ya yüksek hesaplama maliyetine sahip dinamik iklim modellerine, ya istatistiksel modellere ya da çok büyük veri setleri gerektiren yapay zekâ yaklaşımlarına dayandığını belirtti.
Wang, “Günümüzde öne çıkan tahmin sistemlerinin çoğu ya hesaplama açısından çok maliyetli dinamik iklim modelleri, onlarca yıllık araştırma birikimine dayanan El Nino-Güney Salınımı (ENSO) bilgisini kullanan istatistiksel modeller ya da çok miktarda eğitim verisi gerektiren ve fiziksel açıdan yorumlanması çoğu zaman daha zor olan yapay zeka yaklaşımlarıdır,” dedi.
Araştırmacılar ise bunun yerine, onlarca yıl önce keşfedilen iki temel “iklim hafızası” verisinden yararlanan ampirik bir model geliştirdi.
Deniz seviyesi değişimleri, tropik Pasifik’teki ısı birikimini ortaya koyabiliyor. Küresel deniz yüzeyi sıcaklıklarındaki anomaliler de aylar sonra El Nino ya da La Nina’nın gelişmesinde etkili olabiliyor.
İKLİM TAHMİNLERİNDE YENİ DÖNEM OLABİLİR
Yeni modelin başarılı sonuç vermesi halinde, El Nino ve La Nina gibi küresel etkileri olan iklim olaylarının daha erken tahmin edilmesi mümkün olabilecek.
Bu durum; tarım, su yönetimi, enerji planlaması, afet hazırlığı ve halk sağlığı açısından kritik önem taşıyor.
Özellikle güçlü El Nino ihtimali, dünya genelinde sıcaklık rekorları, kuraklık, sel ve aşırı hava olaylarına karşı erken uyarı sistemlerinin önemini bir kez daha gündeme taşıyor.
