İran ile Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) arasında nükleer denetimler konusunda görüş ayrılıkları devam ediyor. İran'ın Birleşmiş Milletler Viyana Ofisi Nezdindeki Daimi Temsilcisi Büyükelçi Rıza Necefi, ülkedeki nükleer tesislere yönelik denetimlerin aksamasından ABD ve İsrail saldırılarının sorumlu olduğunu savundu.
Avusturya'nın başkenti Viyana'da düzenlenen UAEA Yönetim Kurulu toplantısında konuşan Necefi, Ajansın İran'ın nükleer faaliyetlerine ilişkin bilgi eksikliğini Tahran yönetiminin sorumluluğunda değerlendirmesine karşı çıktı.
Necefi, saldırıların denetim faaliyetleri üzerindeki etkilerinin görmezden gelindiğini öne sürerek UAEA'nın bağımsız ve tarafsız hareket etmesi gerektiğini söyledi.
İRAN'DAN UAEA RAPORUNA İTİRAZ
İran'ın BM Viyana Ofisi Nezdindeki Daimi Temsilcisi Rıza Necefi, UAEA Başkanı Rafael Mariano Grossi'nin İran'ın nükleer programına ilişkin raporunu eleştirdi.
Grossi'nin raporunda, Ajansın İran'ın nükleer faaliyetlerine yönelik bilgi sürekliliğini kaybetmesinin üzerinden bir yıldan fazla zaman geçtiği değerlendirmesine yer verildi.
Necefi ise söz konusu bilgi kaybının nedeninin ABD ve İsrail'in İran'daki nükleer tesislere yönelik saldırıları olduğunu ileri sürdü.
İranlı Büyükelçi, denetimlerde yaşanan sorunların kaynağı olarak saldırıların değerlendirilmesi gerektiğini savundu.
NECEFİ: SALDIRGANLAR YERİNE MAĞDUR SORUMLU TUTULUYOR
Büyükelçi Necefi, UAEA'nın denetimlerde ortaya çıkan bilgi eksikliğine yaklaşımını eleştirdi.
Ajansın saldırıların sonuçlarını dikkate almadan İran'ı sorumlu tuttuğunu iddia eden Necefi, şu ifadeleri kullandı:
"Bir başka şaşırtıcı husus, sonucun neden gibi gösterilmeye ve bilgi sürekliliğinin kaybından saldırganlar yerine mağdurun sorumlu tutulmaya çalışılmasıdır."
Necefi, nükleer tesislere erişim sağlanamamasının ve bilgi eksikliğinin nedenlerinin doğru değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.
NÜKLEER MALZEMELERİN DENETİMİ GÜNDEMDE
UAEA'nın raporunda İran'ın nükleer tesislerine erişim ve nükleer faaliyetler hakkında bilgi edinme konusundaki eksikliklerin ciddi endişe kaynağı olarak değerlendirildiği belirtildi.
Necefi, Ajansın bu endişeleri dile getirirken ABD ve İsrail saldırılarının denetimler üzerindeki etkilerini yeterince dikkate almadığını savundu.
İranlı diplomat, UAEA'nın saldırılardan önce ülkedeki nükleer malzemelere ilişkin ayrıntılı bilgiye sahip olduğunu söyledi.
Necefi, "Saldırılardan önce Ajans, nükleer malzemelerimizin son gramına kadar akıbetini biliyordu. Bugün bu bilgiye sahip değilse saldırganlar sorumlu tutulmalıdır." dedi.
UAEA'NIN 2025 VE 2026 KARARLARINI ELEŞTİRDİ
Rıza Necefi, UAEA Yönetim Kurulunun geçmiş dönemde İran hakkında aldığı kararları da gündeme taşıdı.
Kasım 2025 ile Haziran ve Eylül 2026'da kabul edilen kararlarda ABD ve İsrail'in İran'ın nükleer tesislerine yönelik saldırılarına değinilmediğini belirtti.
Necefi, bu kararların saldırıların nükleer denetimler üzerindeki etkilerini yeterince yansıtmadığını savundu.
Ajansın yaklaşımını eleştiren İranlı Büyükelçi, "Bu yaklaşım ne nesnel ne de profesyoneldir." ifadelerini kullandı.
1981'DEKİ IRAK SALDIRISINI HATIRLATTI
Necefi, UAEA'nın geçmişte nükleer tesislere yönelik saldırılar karşısında aldığı kararları örnek gösterdi.
İsrail'in 1981 yılında Irak'ta inşası devam eden bir nükleer tesise düzenlediği saldırının ardından UAEA Genel Konferansı ve Yönetim Kurulunun saldırıyı kınayan yaklaşık 10 karar kabul ettiğini hatırlattı.
İran'a yönelik saldırılarda ise benzer bir yaklaşım sergilenmediğini ileri sürdü.
Necefi, Ajansın ülkeler arasında ayrım yapmadan hareket etmesi gerektiğini vurguladı.
İRAN'DAN UAEA'YA TARAFSIZLIK ÇAĞRISI
İranlı Büyükelçi, UAEA'nın teknik denetim görevlerinin siyasi anlaşmazlıklardan ayrı tutulması gerektiğini söyledi.
Necefi, "Teknik güvence denetimi meseleleri, siyasi baskı veya jeopolitik çatışma araçlarına dönüştürülemez ve dönüştürülmemelidir." değerlendirmesinde bulundu.
UAEA'nın bağımsızlık ve tarafsızlık ilkelerine uygun davranması gerektiğini belirten Necefi, İran'ın güvenlik endişelerinin de dikkate alınmasını istedi.
YENİ SALDIRI TEHDİTLERİNE İŞARET ETTİ
Rıza Necefi, İran'ın nükleer tesislerine yönelik saldırıların ve yeni saldırı tehditlerinin denetim süreçlerinden bağımsız değerlendirilemeyeceğini ifade etti.
UAEA'nın denetim taleplerinde İran'ın karşı karşıya bulunduğunu savunduğu güvenlik koşullarını somut biçimde dikkate alması gerektiğini belirtti.
İranlı diplomat, Ajansın nükleer denetimlere ilişkin değerlendirmelerinde saldırıların etkilerini hesaba katması ve sorumluluğu buna göre belirlemesi çağrısında bulundu.