Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), “Merkezin Güncesi” blogunda yayımladığı analizle eşel mobil sisteminin enflasyon üzerindeki etkisini ortaya koydu. Mart 2026 itibarıyla devreye alınan mekanizmanın, enerji fiyatlarındaki artışın yurt içi fiyatlara yansımasını önemli ölçüde sınırladığı ifade edildi.
AKARYAKIT ENFLASYONDA BELİRLEYİCİ
Çalışmada, akaryakıt harcamalarının 2026 yılı tüketici sepetinde yüzde 3,21 paya sahip olduğu vurgulandı. Bu kalemdeki fiyat değişimlerinin yalnızca doğrudan değil, ulaştırma ve gıda gibi birçok sektörde maliyetleri artırarak dolaylı etkiler de yarattığı belirtildi.
Ayrıca akaryakıt fiyatlarının tüketici davranışları ve enflasyon beklentileri üzerinde güçlü bir etkisi bulunduğuna dikkat çekildi.
EŞEL MOBİL VERGİ ÜZERİNDEN DEVREYE GİRİYOR
Analizde, akaryakıt fiyatlarının ürün maliyeti, dağıtım marjı, EPDK payı ve vergilerden oluştuğu hatırlatıldı. Eşel mobil sisteminin ise özellikle vergi kalemi üzerinden işlediği vurgulandı.
4 Mart 2026 tarihli Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe giren uygulama kapsamında, ÖTV düzenlemeleriyle maliyet artışlarının pompaya yansıması sınırlandırılıyor.
Şubat 2026 verilerine göre maktu ÖTV’nin payı benzinde yüzde 26, motorinde yüzde 24 ve LPG’de yüzde 21 seviyesinde bulunuyor.
ENFLASYON ETKİSİ NE KADAR AZALIYOR?
Merkez Bankası’nın hesaplamalarına göre Brent petrol fiyatındaki yüzde 10’luk artış, eşel mobil uygulanmadığı durumda enflasyonu 12 ay sonunda yaklaşık 1 puan yükseltiyor.
Ancak eşel mobil sistemi devredeyken bu etki önemli ölçüde düşüyor.
- Brent petrolün 70 dolar olduğu senaryoda enflasyon etkisi 1,9 puandan 0,6 puana geriliyor
- 90 dolar seviyesinde ise eşel mobilin enflasyonu 3,7 puana kadar düşürücü katkı sağladığı hesaplanıyor
DIŞ ŞOKLARA KARŞI KORUMA MEKANİZMASI
TCMB analizinde, küresel enerji fiyatlarının para politikasının doğrudan kontrolü dışında olduğuna dikkat çekildi. Eşel mobil sisteminin bu tür dış kaynaklı fiyat şoklarının iç piyasaya geçişini sınırlayan önemli bir araç olduğunun altı çizildi.
DEZENFLASYON SÜRECİNE DESTEK VURGUSU
Merkez Bankası, jeopolitik gelişmelerin etkisiyle artan enerji fiyatlarının eşel mobil sayesinde kontrol altına alınabildiğini belirtti. Söz konusu mekanizmanın enflasyonla mücadele sürecine katkı sağlayacağı ifade edildi.
