ABD'de 3 Kasım 2026'da yapılan ara seçimlerin ardından Kongredeki siyasi dengelerin değişmesi, Türkiye ile ABD arasındaki ilişkilerin geleceğini gündeme taşıdı. Demokratların Kongrede güç kazanmasıyla Başkan Donald Trump'ın görev süresinin kalan iki yılında izleyeceği politikalar ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile ilişkilerinin nasıl şekilleneceği merak konusu oldu. ABD Kongresi Araştırma Servisinin (CRS) raporlarında yer alan F-35 programı, CAATSA yaptırımları, KAAN projesi, Suriye politikası ve NATO ilişkileri, Ankara-Washington hattında öne çıkan başlıklar arasında bulunuyor.
ABD'DE KONGRE DENGELERİ DEĞİŞTİ
ABD'de gerçekleştirilen ara seçimlerde Temsilciler Meclisinin 435 sandalyesinin tamamı ve Senatonun 35 sandalyesi için oy kullanıldı.
Associated Press'in (AP) 4 Kasım tarihli seçim değerlendirmelerine göre Demokratlar, Cumhuriyetçilerin kontrolündeki bazı Senato sandalyelerini kazanarak Kongrenin üst kanadında çoğunluğu elde etti. Temsilciler Meclisinde de Demokratların çoğunluğa ulaştığı yönünde sonuçlar açıklandı.
Seçimlerin ardından Washington'daki siyasi dengelerin değişmesi, Trump yönetiminin Kongreyle ilişkilerini gündeme getirdi. Demokratların yasama organındaki gücünün artması, ABD Başkanı'nın bazı yasa ve bütçe düzenlemelerinde karşı partiyle uzlaşmasını gerektirebilir.
Ancak Kongrede çoğunluğun değişmesi, Trump'ın yürütme yetkilerinin sona erdiği anlamına gelmiyor.
ERDOĞAN-TRUMP İLİŞKİLERİ NASIL ETKİLENECEK?
ABD seçimlerinin ardından Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Donald Trump arasındaki diplomatik ilişkilerin yeni siyasi tablodan nasıl etkileneceği de gündeme geldi.
İki lider arasındaki doğrudan temaslar devam ederken Türkiye ile ABD arasında çözüm bekleyen savunma ve güvenlik konuları bulunuyor. Bu konuların başında F-35 programı, CAATSA yaptırımları ve bölgesel güvenlik politikaları geliyor.
Demokratların Kongrede çoğunluğu elde etmesi, Trump yönetiminin Türkiye'ye ilişkin atmak isteyebileceği bazı adımlarda yasama organının denetim ve onay yetkilerini daha fazla gündeme taşıyabilir.
Özellikle savunma sanayisi alanındaki süreçlerde Beyaz Saray'ın yaklaşımının yanı sıra Kongrenin mevcut yasal düzenlemeleri ve siyasi tercihleri de etkili olacak.
Bununla birlikte seçim sonuçlarının Erdoğan ile Trump arasındaki diplomatik ilişkileri doğrudan değiştirdiğine veya iki lider arasında yeni bir anlaşmazlık yaşandığına ilişkin açıklanmış bir gelişme bulunmuyor.
F-35 PROGRAMINDA YENİ DÖNEM Mİ BAŞLIYOR?
Türkiye ile ABD arasındaki ilişkilerde en fazla gündeme gelen konulardan biri F-35 savaş uçağı programı.
ABD Kongresi Araştırma Servisinin 20 Ağustos 2026'da güncellendiği belirtilen Türkiye raporuna göre Ankara, en az 40 F-35 savaş uçağı satın almak ve CAATSA yaptırımlarının kaldırılmasını sağlamak istiyor.
Türkiye, Rusya'dan S-400 hava savunma sistemlerini satın almasının ardından 2019 yılında F-35 programından çıkarılmıştı.
CRS raporunda, Türkiye'ye F-35 transferinin ABD Kongresinin belirlediği yasal şartlara bağlı olduğu hatırlatılıyor. Bu kapsamda Türkiye'nin S-400 sistemine sahip olmadığına ve ilgili koşulları karşıladığına ilişkin ABD yönetimince Kongreye bildirim yapılması gerekiyor.
Demokratların Kongrede çoğunluğu kazanması, mevcut yasal şartları kendiliğinden değiştirmiyor. Ancak Kongrenin savunma satışları üzerindeki inceleme ve denetim yetkileri, Türkiye'nin programa dönüşüne ilişkin olası görüşmelerde önem taşıyor.
TRUMP'IN F-35 MESAJI VE KONGRENİN ŞARTLARI
ABD Başkanı Donald Trump, Temmuz 2026'da yaptığı açıklamada Türkiye'ye F-35 satışının değerlendirilebileceğini ve yaptırımların kaldırılmasının mümkün olabileceğini söylemişti.
Buna karşılık ABD Dışişleri Bakanlığının Kongreye gönderdiği değerlendirmeye ilişkin Kathimerini gazetesinin aynı dönemde aktardığı bilgilerde, Türkiye'nin F-35 transferi için gerekli yasal koşulları henüz karşılamadığı belirtildi.
ABD Dışişleri Bakanlığının değerlendirmesinde, mevcut politikanın CAATSA yaptırımları ve 2020 mali yılına ilişkin savunma yasası doğrultusunda sürdürüldüğü ifade edildi.
Trump'ın siyasi açıklamaları ile yürürlükteki yasal şartlar arasındaki bu durum, savunma alanındaki görüşmelerin temel konularından biri olmayı sürdürüyor.
Yeni Kongrenin Türkiye'nin F-35 programına dönüşüne ilişkin nasıl bir yaklaşım benimseyeceği henüz belli değil. Türkiye'ye yönelik yeni bir satış kararı veya programa dönüşün onaylandığına ilişkin resmî açıklama bulunmuyor.
CAATSA YAPTIRIMLARININ GELECEĞİ NE OLACAK?
Ankara-Washington ilişkilerinde çözüm bekleyen bir diğer konu CAATSA yaptırımları.
ABD, Türkiye'nin Rusya'dan S-400 hava savunma sistemlerini satın alması nedeniyle Aralık 2020'de savunma tedarikinden sorumlu Türk kurumu ve bazı yetkililere yaptırım uygulamıştı.
ABD Kongresi Araştırma Servisinin değerlendirmelerine göre yaptırımların kaldırılması sürecinde hem başkanlık makamının hem de Kongrenin farklı yetkileri bulunuyor.
ABD Başkanı, belirli yasal koşulların karşılanması durumunda yaptırımların kaldırılmasına yönelik süreçleri başlatabiliyor. Kongre ise yasama ve denetim mekanizmaları üzerinden bu süreçte rol oynayabiliyor.
Demokratların Kongrede çoğunluğu elde etmesi, CAATSA yaptırımlarının kesin olarak devam edeceği veya kaldırılacağı anlamına gelmiyor. Yaptırımların geleceği, mevcut yasal koşullara ve Washington'da alınacak kararlara bağlı olacak.
KAAN PROJESİ DE WASHINGTON'IN GÜNDEMİNDE
Türkiye'nin millî muharip uçağı KAAN için yürüttüğü çalışmalar da ABD ile savunma sanayisi ilişkilerinde önemli bir yer tutuyor.
ABD Kongresi Araştırma Servisinin Temmuz 2026 tarihli değerlendirmesine göre Trump yönetimi, Haziran 2026'da KAAN projesinde kullanılmak üzere yaklaşık 80 adet F110 motorunun Türkiye'ye olası satışını Kongreye bildirdi.
Raporda, bazı Kongre üyelerinin söz konusu satışa yönelik itirazlarına ve denetim girişimlerine de yer verildi.
Bu gelişmeler, Türkiye ile ABD arasındaki savunma sanayisi ilişkilerinin yalnızca F-35 programıyla sınırlı olmadığını ortaya koyuyor.
Yeni Kongre döneminde KAAN projesinin motor tedariki, savunma teknolojileri ve ihracat izinlerine ilişkin süreçlerde de yasama organının yaklaşımı etkili olabilir.
SURİYE POLİTİKASINDA NELER DEĞİŞEBİLİR?
Türkiye ile ABD arasındaki ilişkilerde Suriye politikası da gündemdeki yerini koruyor.
ABD Kongresi Araştırma Servisinin Ağustos 2026 tarihli raporunda, Ankara ile Washington'ın geçmişte Suriye Demokratik Güçleri (SDG) konusunda görüş ayrılıkları yaşadığı hatırlatıldı.
Raporda, Suriye'deki siyasi koşulların değişmesinin ardından iki ülke arasında bazı alanlarda iş birliği olanaklarının geliştiği değerlendirildi.
Demokratların Kongrede çoğunluğu kazanması, ABD'nin Suriye politikasının doğrudan değişeceği anlamına gelmiyor. Ancak Kongrenin bölgesel güvenlik ve dış politika kararları üzerindeki denetim yetkileri yeni dönemde de devam edecek.
Ankara ile Washington'ın Suriye konusunda nasıl bir yol izleyeceği, iki ülke yönetimlerinin atacağı adımlarla şekillenecek. Seçimlerin ardından bu alanda alınmış yeni bir karar açıklanmadı.
NATO VE RUSYA İLİŞKİLERİ DE TAKİP EDİLİYOR
ABD'deki siyasi değişimin Türkiye'nin NATO içindeki konumuna ve Rusya ile ilişkilerine olası etkileri de değerlendiriliyor.
CRS'nin Türkiye raporlarında Ankara'nın NATO üyeliği, Rusya ile enerji ve ekonomik ilişkileri, Ukrayna'daki savaş ve bölgesel diplomasi faaliyetleri ele alındı.
Raporda, ABD Kongresindeki siyasetçilerin Türkiye ile ilişkilerin geleceği konusunda farklı yaklaşımlar benimsediği belirtildi.
Bazı Kongre üyeleri Türkiye ile savunma iş birliğinin geliştirilmesini desteklerken diğerleri S-400 alımı ve bölgesel politikalar nedeniyle yeni şartlar getirilmesini savunuyor.
Kongredeki yeni siyasi dağılımın bu görüş ayrılıklarını nasıl etkileyeceği henüz netlik kazanmadı. Türkiye'nin NATO içindeki konumu ve Rusya ile ilişkileri, Washington'daki politika görüşmelerinin başlıkları arasında bulunmayı sürdürüyor.
TRUMP'TAN DEMOKRATLARLA ÇALIŞMA MESAJI
ABD Başkanı Donald Trump, ara seçim sonuçlarının ardından Demokratlarla birlikte çalışmaya hazır olduğunu açıkladı.
New York Times'a yaptığı açıklamada sonuçları kabul edebileceğini belirten Trump, Kongrede uzlaşma sağlanabileceğini ifade etti.
ABD Başkanı, gerekli görmesi durumunda veto yetkisini kullanabileceğini de söyledi.
Reuters'ın ara seçimlere ilişkin değerlendirmelerinde de Kongrede çoğunluğun değişmesinin başkanın yürütme ve veto yetkilerini ortadan kaldırmadığına dikkat çekildi.
ABD'de Kongrenin başkanlık vetosunu aşabilmesi için hem Senato hem de Temsilciler Meclisinde üçte iki çoğunluğa ulaşması gerekiyor.
Bu nedenle Demokratların Kongredeki çoğunluğu ile Trump'ın başkanlık yetkileri, yeni dönemde Washington'daki karar alma süreçlerinde birlikte etkili olacak.
TÜRKİYE-ABD İLİŞKİLERİNDE GÖZLER YENİ KARARLARDA
ABD ara seçimlerinin ardından oluşan siyasi tablo, Ankara ile Washington arasındaki mevcut sorunların çözümüne ilişkin süreçleri yeniden gündeme taşıdı.
Erdoğan ile Trump arasındaki diplomatik temasların nasıl süreceği, Türkiye'nin F-35 programına dönüşü ve CAATSA yaptırımlarının geleceği, iki ülke ilişkilerinde takip edilen başlıca konular arasında bulunuyor.
KAAN projesinin motor tedariki, Suriye'deki gelişmeler, NATO ilişkileri ve Rusya ile bağlantılı bölgesel güvenlik politikaları da gündemdeki yerini koruyor.
ABD Kongresi Araştırma Servisinin raporları, bu alanlarda mevcut yasal düzenlemelerin ve Kongrenin denetim yetkilerinin önemini ortaya koyuyor. Ancak ara seçimlerin ardından Türkiye'ye yönelik yeni bir yaptırım, savunma satışının iptali veya Erdoğan-Trump ilişkilerinde değişiklik olduğuna ilişkin kesinleşmiş bir karar açıklanmadı.
Washington'daki yeni siyasi dengelerin Türkiye'ye nasıl yansıyacağı, Trump yönetiminin atacağı adımlar ve Kongrede yürütülecek çalışmalarla daha belirgin hâle gelecek.
