Karadeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü (KTAE), 1982'de başladığı ıslah çalışmaları kapsamında 7 çeltik çeşidi geliştirdi. Tescil edilen çeşitler arasında yaklaşık 100 günde olgunlaşan erkenci İlkeren ile dekarda 1 tona kadar verim sağlayabilen çeşitler de yer aldı.
44 YILLIK ÇALIŞMADA 7 ÇEŞİT GELİŞTİRİLDİ
Türkiye'de Edirne'nin İpsala ilçesinin ardından en fazla çeltik üretiminin gerçekleştirildiği Bafra'da KTAE, yüksek verimli, kaliteli ve lezzetli çeşitler üzerinde çalışmalarını sürdürüyor.
Enstitünün 1982'de başlayan araştırmaları sonucunda Karadeniz, Kızılırmak, Bafra Yıldızı, Mevlütbey, Kocamaninci, Gizlenci ve İlkeren çeşitleri geliştirilerek tescil edildi.
KTAE Müdürü Doç. Dr. İlyas Deligöz, çalışmaların özellikle Karadeniz Bölgesi başta olmak üzere Türkiye koşullarına uyum sağlayabilecek çeşitlere odaklandığını belirtti. Yüksek verim ve kalitenin yanı sıra erkencilik, hastalık ve zararlılara dayanıklılık da araştırmalarda öne çıkan kriterler arasında yer aldı.
Deligöz, sağlam saplı, yatmaya dayanıklı, makineli hasada uygun ve tüketici beklentilerini karşılayan çeşitler geliştirmeye önem verdiklerini söyledi.
“Enstitümüzde yürütülen ıslah çalışmaları sonucunda 7 çeltik çeşidi geliştirilerek tescil ettirilmiştir. Bunlar Karadeniz, Kızılırmak, Bafra Yıldızı, Mevlütbey, Kocamaninci, Gizlenci ve İlkeren çeşitleridir. Yeni çeşitlerin geliştirilmesine yönelik ıslah çalışmalarımız devam etmektedir.” dedi.
DEKARDA 1 TONA KADAR VERİM
Geliştirilen çeşitlerden Kocamaninci ve Gizlenci, verim özellikleriyle öne çıktı. Bu iki çeşitten dekarda yaklaşık 850 kilogram ile 1 ton arasında ürün alınabildiği belirtildi.
Deligöz, çeşitlerin yüksek randıman ve kalitenin yanı sıra Türk tüketicisinin damak tadına uygun olması için de çalışma yürüttüklerini ifade etti.
“Yurt dışından gelen çeşitler bazen yüksek verime ulaşabiliyor ama bizim damak tadımıza uymuyor. Bizim çeşitlerimiz hem damak tadımıza uygun hem de normal çeşitlerle aynı verime ulaşıyor.” ifadelerini kullandı.
130 GÜN YERİNE 100 GÜNDE OLGUNLAŞIYOR
KTAE'nin geliştirdiği İlkeren ise erkenci özelliğiyle diğer çeşitlerden ayrılıyor. Çeltiğin yetişmesi normal şartlarda yaklaşık 130 gün sürerken İlkeren yaklaşık 100 günde olgunlaşmasını tamamlıyor.
Deligöz, erkenci çeşitlerin geliştirilmesinde küresel ısınma ve farklı afetlerin oluşturabileceği koşulların da dikkate alındığını belirtti.
İlkeren'in kışlık sebzelerin ardından ikinci ürün olarak yetiştirilebildiğini aktaran Deligöz, çeltik ekiminin geciktiği durumlarda da arazinin boş kalmasının önüne geçebileceğini söyledi.
Erkenci çeşitlerin, iklim değişikliği nedeniyle geç olgunlaşan ürünlerin hasat döneminde karşılaşabileceği olumsuzlukların azaltılması açısından da önem taşıdığı ifade edildi.
ÇELTİKTE YÜZDE 33'E KADAR SU TASARRUFU
Enstitü, çeltik üretiminde kullanılan su miktarını azaltmaya yönelik araştırmalar da yürüttü. Geleneksel yöntemde tarlaların sürekli su altında tutulması, sulama suyu ihtiyacını artırıyor.
Altı Akdeniz ülkesinden üniversiteler, araştırma kuruluşları ve özel sektör temsilcilerinin katıldığı 11 ortaklı uluslararası MEDWATERICE Projesi kapsamında Bafra'daki deneme alanlarında farklı sulama uygulamaları incelendi.
Araştırmalarda Alternatif Islatma ve Kurutma (AWD) yöntemiyle geleneksel sulamaya kıyasla yaklaşık yüzde 18 ile yüzde 33 arasında su tasarrufu sağlanabildiği görüldü.
Deligöz, bu yöntemle çeltik verimi ve tane kalitesinde ciddi bir kayıp yaşanmadan sulama suyunun azaltılabildiğini belirtti. Yöntemin, Bafra Ovası'nda sulamada kullanılan elektrik enerjisi açısından da avantaj sağlayabileceği tespit edildi.
