Dünya genelinde 33 ülkede vatandaşlara acil durumlar için gıda, içme suyu ve temel ihtiyaç malzemelerini hazır bulundurmaları yönünde tavsiyeler verildiği bildirildi. Ülkeler savaş, doğal afet, enerji kesintisi ve tedarik sorunlarına karşı farklı sürelerde hazırlık önerirken Avrupa Birliği (AB) en az 72 saatlik acil durum planını gündeme taşıdı. Türkiye'de ise AFAD'ın afet çantası önerileri öne çıkıyor. Peki, evlerde hangi gıdalar bulundurulmalı, ne kadar su depolanmalı ve Türkiye olası tedarik sorunlarına karşı nasıl hazırlanmalı?
33 ÜLKEDE GIDA VE SU STOKU TAVSİYESİ
Newsweek'in 28 Ekim 2026'da yayımladığı araştırmaya dayanan uluslararası haberlerde, dünya genelinde 33 ülkede vatandaşlara acil durumlar için gıda ve su bulundurmalarının tavsiye edildiği aktarıldı. Bu ülkelerin 17'sinin Avrupa'da bulunduğu belirtildi. ABD, Kanada, İngiltere, Fransa, Almanya, İsveç, Norveç, Japonya ve Avustralya, hazırlık tavsiyelerinin bulunduğu ülkeler arasında gösterildi.
Ülkelerin önerdiği hazırlık süreleri ise farklılık gösteriyor. İngiltere, Fransa, Kanada, Japonya, Meksika ve Hollanda'da üç günlük temel ihtiyaç hazırlığı öne çıkarken İsveç ve Norveç'te yaklaşık bir haftalık, Almanya'da ise 10 güne kadar uzanan stok tavsiyeleri bulunuyor.
Avrupa Komisyonu, 26 Mart 2025'te açıkladığı Hazırlık Birliği Stratejisi kapsamında 27 AB üyesini kapsayan bir hazırlık yaklaşımı ortaya koydu. Stratejide vatandaşların en az 72 saat boyunca temel ihtiyaçlarını karşılayabilecek durumda olması önerildi.
Ancak 33 ülke bilgisi, bütün hükümetlerin aynı tarihte ortak bir stoklama kararı aldığı anlamına gelmiyor. Bu sayı, farklı ülkelerde ve farklı tarihlerde yayımlanan ulusal hazırlık tavsiyelerine ilişkin haberlerden kaynaklanıyor.
Hazırlıkların gerekçeleri arasında savaş ve jeopolitik gerilimler, doğal afetler, enerji kesintileri ve tedarik zincirinde yaşanabilecek aksaklıklar bulunuyor. Avrupa Komisyonu, COVID-19 salgını ve Rusya-Ukrayna savaşının temel ürünlere erişim konusunda ortaya çıkardığı sorunlara da dikkat çekiyor.
Bu tavsiyeler, yakın zamanda küresel bir gıda kıtlığı veya savaş yaşanacağının kesinleştiğini göstermiyor. Amaç, olası bir kriz sırasında vatandaşların ilk günlerde temel ihtiyaçlarını karşılayabilmesini sağlamak.
TÜRKİYE'DE HANGİ GIDALAR VE MALZEMELER STOKLANMALI?
Türkiye'de Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD), vatandaşların afet sonrasındaki ilk 72 saat boyunca ihtiyaçlarını karşılayabilecek bir acil durum çantası hazırlamasını öneriyor.
AFAD'ın tavsiyelerinde bozulmaya dayanıklı, kolay taşınabilen ve yüksek enerji sağlayan yiyecekler öne çıkıyor. Konserve ürünler, kuru meyveler, tahin ve pekmez gibi gıdalar bu hazırlıkta tercih edilebilir.
Evlerde ayrıca kuruyemiş, kraker, galeta ve doğrudan tüketilebilen ambalajlı yiyecekler bulundurulabilir. Pirinç, bulgur, makarna ve bakliyat gibi kuru gıdalar da temel erzak planına dahil edilebilir. Ancak bu ürünlerin hazırlanması için su ve enerji gerektiğinden pişirme gerektirmeyen yiyeceklerin de hazır tutulması önem taşıyor.
Acil durum hazırlığında su miktarı da önem taşıyor. Kişi başına günlük 4 litre su ayrılması esas alındığında üç günlük hazırlık için yaklaşık 12 litre su gerekiyor. Dört kişilik bir ailede bu miktar 48 litreye ulaşıyor. İçme ve temel hijyen ihtiyaçlarını kapsayan bu miktar, sıcak hava koşullarına ve kişisel gereksinimlere göre artırılabilir.
Gıda ve suyun yanı sıra el feneri, yedek pil, pilli radyo, düdük, ilk yardım malzemeleri, hijyen ürünleri, önemli belgeler ve düzenli kullanılan ilaçların da hazır bulundurulması öneriliyor. Bebekli ailelerin mama ve bez gibi ihtiyaçları, yaşlı ve engelli bireylerin ise özel gereksinimleri hazırlık planında ayrıca dikkate alınmalı.
Stoklanan ürünlerin son tüketim tarihlerinin kontrol edilmesi, uygun koşullarda saklanması ve kullanılan ürünlerin yerine yenilerinin konulması da önem taşıyor.
TÜRKİYE OLASI TEDARİK SORUNLARINA NASIL HAZIRLANMALI?
Dünya genelindeki hazırlık tavsiyeleri, Türkiye açısından da gıda üretimi, depolama ve dağıtım süreçlerinin sürekliliğini gündeme getiriyor. Olası bir kriz sırasında temel ürünlere erişimin korunması için tarımsal üretimin sürdürülmesi, depolama kapasitesinin güçlendirilmesi ve alternatif sevkiyat planlarının hazırlanması değerlendirilebilecek önlemler arasında bulunuyor.
Avrupa Komisyonunun 9 Temmuz 2025'te yayımladığı stoklama stratejisi, kriz dönemlerinde temel ürünlere erişimin sürdürülmesini hedefliyor. Stratejide ülkeler arasındaki koordinasyonun artırılması, stok eksikliklerinin belirlenmesi ve ulaşım ile lojistik altyapısının güçlendirilmesi öne çıkıyor.
Türkiye açısından su kaynaklarının korunması, enerji kesintilerinin gıda üretimi ve saklama koşullarına etkisinin değerlendirilmesi, temel ürünlerin bölgelere düzenli dağıtılması ve tedarikçiler arasında koordinasyon sağlanması da olası krizlere karşı hazırlık kapsamında ele alınabilir.
Vatandaşların ise ihtiyaç fazlası alışveriş yapmak yerine ailedeki kişi sayısına ve özel gereksinimlere uygun hazırlık yapması öneriliyor. Gıdaların uygun koşullarda saklanması, son tüketim tarihlerinin kontrol edilmesi ve kullanılan ürünlerin yerine yenilerinin konulması, stokların sürdürülebilir biçimde yönetilmesine yardımcı olabilir.
AFAD'ın 72 saatlik afet çantası önerisi, Türkiye'deki haneler için temel bir başlangıç noktası oluşturuyor. Bununla birlikte Avrupa'daki ve diğer ülkelerdeki hazırlık tavsiyeleri, Türkiye'de yakın zamanda bir gıda kıtlığı yaşanacağının kanıtı olarak değerlendirilmiyor.
