Engelli bakım merkezlerinde yeni dönem: Denetimler sıkılaşıyor, kurallara uymayana kapatma
Spot: Resmî Gazete'de yayımlanan yeni yönetmelikle özel engelli bakım merkezlerinin açılışından personel yapısına, bakım hizmetlerinden denetim ve yaptırımlara kadar birçok alanda yeni kurallar getirildi. Merkezler yılda en az iki kez denetlenirken, bazı ihlallerde doğrudan kapatma uygulanabilecek.
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından hazırlanan Engelli Bireylere Yönelik Özel Bakım Merkezleri Yönetmeliği, 7 Ekim 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Yeni düzenlemeyle özel bakım merkezlerinin açılması, personel yapısı, engelli bireylerin kabul ve yerleştirilmesi, bakım hizmetleri, ücretler, denetimler ve uygulanacak yaptırımlara ilişkin kapsamlı kurallar belirlendi. 20261007
Yönetmelikle daha önce yürürlükte bulunan Engelli Bireylere Yönelik Özel Bakım Merkezleri Yönetmeliği de yürürlükten kaldırıldı. Yeni düzenlemede engelli bireylerin insan onuruna, bağımsızlığına ve özel hayatına saygı gösterilmesi temel ilkeler arasında sayılırken, fiziksel, cinsel, tıbbi, psikolojik ve ekonomik açıdan zarar verebilecek tutum ve davranışların önlenmesi için gerekli tedbirlerin alınması öngörüldü. 20261007 20261007
MERKEZLER YILDA EN AZ İKİ KEZ DENETLENECEK
Yeni yönetmelikte özel bakım merkezlerinin denetim sistemi yeniden düzenlendi. Merkezler, il müdürlüklerinin hazırladığı denetim planı kapsamında yılda en az iki kez faaliyet denetimine tabi tutulacak.
Bunun yanı sıra ihbar veya şikâyet üzerine ya da yazılı, görsel ve işitsel yayınlar ile sosyal medya ve elektronik ortamlarda mevzuata aykırı durumların gündeme gelmesi halinde habersiz denetim yapılabilecek. Merkezler, planlı denetimlerin dışında da bakım hizmetlerinin sunumu açısından her zaman denetlenebilecek. 20261007
Denetimlerde tespit edilen eksiklik ve aykırılıklara göre uyarı ve süre verilmesi, idari para cezası veya merkezin kapatılması yaptırımları uygulanabilecek. Eksikliklerin verilen süre içerisinde giderilmemesi halinde idari para cezaları artırılabilecek. 20261007
BİR YILDA 5 CEZA ALAN MERKEZ KAPATILABİLECEK
Yönetmeliğin dikkat çeken hükümlerinden biri, tekrarlanan ihlallere yönelik yaptırım oldu.
Buna göre bir yıl içinde beş defa idari para cezası uygulanan merkez Bakanlık tarafından kapatılacak. Ayrıca eksikliklerin giderilmesi için süre verilen merkezlerde, bu eksiklikler tamamlanıncaya kadar yeni engelli birey kabul edilmesine izin verilmeyecek. 20261007
Engelli bireylere yönelik tehdit, baskı veya özgürlüğün keyfî şekilde engellenmesi gibi fiziksel, cinsel, tıbbi, psikolojik ya da ekonomik zarar verici davranışların meydana gelmesi halinde de ağır yaptırımlar öngörüldü.
Bu tür davranışların önlenmesi için gerekli tedbirleri almayan merkezler hakkında adli makamlara suç duyurusunda bulunulacak ve idari soruşturma başlatılacak. Belirli şartların tespit edilmesi halinde merkezin doğrudan kapatılması mümkün olacak. 20261007
YATILI MERKEZLERDE 24 SAAT HİZMET ŞARTI
Yatılı bakım merkezlerinde hizmetin kesintisiz yürütülmesi için yeni personel ve çalışma kuralları da getirildi.
Yatılı hizmet veren merkezlerde haftanın yedi günü 24 saat hizmet verilmesi esas olacak. Merkezlerde engelli bireylerin sayısına göre meslek personeli, sağlık personeli, bakıcı personel ve temizlik personeli çalıştırılması zorunlu olacak. 20261007
Yatılı merkezlerde bakıcı personel sayısı da engelli bireylerin sayısına göre belirlenecek. 13 ila 72 arasında engelli bireye hizmet veren merkezlerde bakıcı personel sayısı, merkezde bakılan engelli birey sayısının üçte birinden az olamayacak. Daha yüksek kapasitedeki merkezlerde ise belirli sayının üzerindeki her ilave engelli birey için ek bakıcı personel çalıştırılması gerekecek. 20261007
ÜCRETSİZ BAKIM İÇİN KONTENJAN AYRILACAK
Yönetmelikte ekonomik açıdan dezavantajlı engelli bireylere yönelik de düzenleme yapıldı.
Özel bakım merkezleri, kapasitelerinin yüzde 3'ü oranında il müdürlüğünce belirlenecek engelli bireyleri ücretsiz kabul edecek. Bu kontenjandan, Bakanlık tarafından bakım ücretlerinin karşılanması için gerekli şartları taşımayan ancak ekonomik ve sosyal yoksunluk içinde bulunan engelli bireyler yararlanabilecek. 20261007
Ayrıca aile veya engelli bireyin talep etmesi halinde merkez tarafından ev ortamında bakım hizmeti de verilebilecek. Bu hizmet için merkez ile engelli bireyin yakını arasında sözleşme yapılması gerekecek. 20261007
BAKIM ÜCRETLERİNDE YENİ SİSTEM
Bakanlık tarafından karşılanan bakım hizmetlerinin ödeme usulü de yönetmelikte ayrıntılı olarak düzenlendi.
Yatılı bakım merkezlerinde 24 saat bakım hizmeti alan her engelli birey için bakım ücreti ve belirli şartları karşılayan merkezlere ayrıca kaliteye dayalı teşvik ödemesi yapılabilecek. Teşvikte personel sayısı, personelin niteliği, bakım kalitesi ve engelli bireylerin memnuniyet durumu dikkate alınacak. 20261007
Bakanlık tarafından bir engelli birey için yapılacak bakım ücreti ve teşvik ödemelerinin toplamı iki net asgari ücret tutarını aşamayacak. 20261007
ENGELLİ BİREYLERİN YAŞ VE CİNSİYET GRUPLARI AYRILACAK
Yeni düzenlemeyle bakım merkezlerinin fiziksel ve hizmet yapısına ilişkin ayrıntılar da belirlendi.
13 yaş ve üzerindeki engelli bireyler için cinsiyete göre ayrı kat veya bölümlerde hizmet verilmesi esas olacak. Ayrıca 0-6, 7-12, 13-18 ve 19 yaş üzeri gruplar için ayrı kat veya bölümlerde hizmet planlaması yapılacak. 20261007
Merkezlerde bakım hizmetinden yararlanan engelli bireylerin grupları ise kişisel talepleri, bakım ihtiyaçları, yaşları ve fiziksel koşullar dikkate alınarak oluşturulacak ve her bir grup en fazla altı kişiden oluşacak. 20261007
BAKIM MERKEZLERİNE İKİ YILLIK UYUM SÜRESİ
Halen faaliyette bulunan özel bakım merkezlerine de yeni kurallara uyum için geçiş hükümleri getirildi.
Buna göre faal durumdaki merkez binalarının, statik yapıyı etkilemeyecek fiziksel şartlar bakımından yeni yönetmeliğe en geç iki yıl içinde uygun hale getirilmesi gerekecek. Bu sürenin sonunda gerekli düzenlemeleri yapmayan merkezlere yeni engelli birey yerleştirilmeyecek. 20261007
Yeni yönetmelik, yayımlandığı 7 Ekim 2026 tarihinde yürürlüğe girdi.
