+90 YouTube kanalının Instagram hesabında paylaşılan videoda otizm spektrumunda olduğunu anlatan Araştırmacı Yazar Espina Hande Ayas, İstanbul İstiklal Caddesi’nde yaşadığı duyusal hassasiyetleri ve günlük hayatta karşılaştığı güçlükleri anlattı. Kalabalık, ses, sosyal ortamlar ve ince motor becerilerinin gündelik yaşamını nasıl etkilediğini kendi deneyimleri üzerinden aktardı.
Videoda, uzun yıllardır İstiklal Caddesi’nde yürümediğini belirten Ayas, yoğun kalabalığın ve çevresel seslerin kendisi için zorlayıcı olduğunu söyledi.
“DUYUSAL HASSASİYETİM İÇİN İHTİYACIM VAR”
İstiklal Caddesi’ndeki kalabalık içinde ilerlerken kaygısını düzenlemek için dokunsal bir nesne kullandığını anlatan Hande Ayas, bunu “kendimi düzenleme” olarak tanımladı.
“Birazdan bir sürü ses olacak. İnsanlar üstüme gelecek. Kaygımı önlemesi için bunun dokunsal çıkarttığı sese, pütürlüye ihtiyacım var” sözleriyle yaşadığı duyusal yükü anlattı.
Kalabalığın yanı sıra bir kafeye girmenin ve mekan seçmenin de kendisi için güç olabildiğini belirterek, çok daha sakin alanlara ihtiyaç duyduğunu ifade etti.
“BİZDE BİLİŞSEL EMPATİ VARDIR”
Videoda otizmli bireylerin empati kuramadığı yönündeki yaygın düşünceye de değinildi.
“Bir de empati yapamıyoruz. Öyle mi? Çünkü insanlar duyusal empatiye açlar. Onu istiyorlar. Duygusal empati. Bizde bilişsel empati vardır.” ifadelerini kullanan Ayas, empati konusundaki genellemeleri kendi deneyimi üzerinden eleştirdi.
AYAKKABI BAĞLAMAKTA ZORLANDIĞINI ANLATTI
Kendisinin yoğun biçimde okuduğunu ve yazdığını söyleyen Ayas, buna karşın bazı günlük becerilerde zorlanabildiğini belirtti.
Ayakkabısının bağının çözülmesini örnek göstererek, “Ben maalesef ayakkabımın bağını bağlayamıyorum. Çünkü ince motorlarım çok zayıf.” dedi.
Bu durumun farklı beceri alanlarının aynı kişide farklı seviyelerde gelişebildiğini gösterdiğini anlatırken “asenkroni” kavramına dikkat çekti.
"OTİZMLİLER, SOSYALLEŞEBİLİR AKRAN İLİŞKİLERİ KURABİLİR”
Videoda sosyal ilişkiler ve akran zorbalığı da gündeme geldi. Otizmli kişilerin sosyalleşemeyeceği veya akran ilişkisi kuramayacağı yönündeki kabullere karşı çıkan Ayas, asıl sorunun farklılıklara yönelik yaklaşım olduğunu savundu.
“Sosyalleşemez, akran ilişkileri kuramaz deniyor. Hayır, kurabilir. Sadece akran zorbalığına uğratmayan çocuklar yetiştirirseniz.” ifadelerini kullandı.
Çocuklara yalnızca kendilerine benzeyen kişilerle arkadaşlık kurmalarının öğütlenmesinin farklı olanları yalnızlaştırdığını belirterek, “Çünkü unutmayın anlamlandırılan insan cevherleşir. Anlam bulamayan insan ise kapanır.” dedi.
