İngiltere merkezli The Guardian gazetesinin yayımladığı araştırmada, İngiltere’den Türkiye’ye gönderilen plastik atıkların işlendiği Adana’daki geri dönüşüm tesislerinin çevresindeki sulama kanallarında yüksek seviyede mikroplastik ve plastik kirliliği tespit edildiği belirtildi.
Araştırmada, söz konusu kirliliğin yoğun yağışların ardından tarım arazilerine taşındığı ve buradan Türkiye’nin en önemli tarım merkezlerinden biri olan Çukurova Ovası’nı besleyen sulama sistemlerine ulaştığı ifade edildi. Bu durumun tarımsal üretim ve gıda güvenliği açısından risk oluşturabileceğine dikkat çekildi.
MİKROPLASTİK YOĞUNLUĞU 10 KAT DAHA YÜKSEK
The Guardian’ın aktardığı araştırmaya göre, geri dönüşüm tesislerinin aşağı kısmındaki sulama kanalından alınan su örneklerinde mikroplastik yoğunluğu, tesislerin üst kesimlerinden alınan örneklere kıyasla 10 kata kadar daha yüksek ölçüldü.
İncelemelerde mikroplastiklerin yanı sıra geri dönüşüm faaliyetleriyle ilişkilendirilen plastik peletler, plastik film parçaları ve plastik kırıntılarının da bulunduğu bildirildi.
KİRLİLİK TARIM ARAZİLERİNE TAŞINIYOR
Araştırmada, plastik parçacıklarının bulunduğu sulama kanalının yoğun yağışlar sırasında taşarak çevredeki tarım arazilerine yayıldığı belirtildi.
Kanalın Çukurova Ovası’nı besleyen daha geniş sulama sistemiyle bağlantılı olduğuna dikkat çekilirken, mikroplastiklerin tarımsal üretim yapılan alanlara ulaşmasının çevre ve gıda güvenliği açısından endişe oluşturduğu kaydedildi.
İNGİLTERE’DEN TÜRKİYE’YE 139 BİN TON PLASTİK ATIK
Haberde yer alan verilere göre İngiltere, 2025 yılında toplam 675 bin ton plastik atık ihraç etti. Bu atıkların 139 bin tonu Türkiye’ye gönderildi.
Aynı dönemde Avrupa Birliği ülkelerinden Türkiye’ye gönderilen plastik atık miktarının ise bir önceki yıla göre yüzde 19 artarak 500 bin tonun üzerine çıktığı belirtildi.
52 BİN TON PLASTİK ATIK ADANA’DAKİ TESİSLERE GÖNDERİLDİ
The Guardian’ın Çevresel Soruşturma Ajansı (EIA) verilerine dayandırdığı bilgilere göre, Mayıs 2021 ile Temmuz 2024 arasında İngiltere’den Türkiye’ye gönderilen plastik atıkların yaklaşık yüzde 13’ü Adana’daki sekiz geri dönüşüm tesisine ulaştı.
Araştırmada, söz konusu dönemde 13 İngiliz şirketinin Adana’daki tesislere toplam 545 sevkiyat yaptığı ve yaklaşık 52 bin ton plastik atık gönderdiği aktarıldı.
Haberde, ihracatçı şirketlerin yasa dışı bir faaliyet yürüttüğüne ilişkin herhangi bir iddianın bulunmadığı da vurgulandı. Ancak İngiltere mevzuatı kapsamında ihraç edilen plastik atıkların çevreye uygun biçimde geri dönüştürüldüğünün doğrulanması gerektiği belirtildi.
“ATIK SÖMÜRGECİLİĞİ” TARTIŞMASI YENİDEN GÜNDEMDE
Araştırma, gelişmiş ülkelerin plastik atıklarını daha zayıf atık yönetim sistemlerine sahip ülkelere göndermesini tanımlamak için kullanılan “atık sömürgeciliği” tartışmasını yeniden gündeme taşıdı.
Çevre örgütleri, atıkların başka ülkelere gönderilmesinin çevresel yükü ve kirlilik riskini ithalatçı ülkelere bıraktığını savunuyor.
UZMANDAN PLASTİK ATIK İTHALATINA YASAK ÇAĞRISI
Haberde görüşlerine yer verilen Sabancı Üniversitesi İstanbul Politikalar Merkezi’nden deniz biyoloğu Sedat Gündoğdu, araştırmadaki mikroplastik örneklerini kendisinin topladığını belirterek Türkiye’ye plastik atık ithalatının tamamen yasaklanması çağrısında bulundu.
Gündoğdu, mikroplastik içeren atık suların sulama kanallarına bırakılmasının tarımsal kirlilik ve gıda güvenliği açısından ciddi risk oluşturduğunu ifade etti.
Geri dönüşüm tesislerinden kaynaklanan plastik kirliliğinin sulama kanalları aracılığıyla yayıldığını belirten Gündoğdu, bu kirliliğin zamanla Akdeniz’e kadar ulaşabildiğini dile getirdi.
TÜRKİYE’DEKİ YETKİLİ KURUMLARDAN YANIT ALINAMADI
The Guardian, araştırma kapsamında Türkiye’deki yetkili kurumlara da görüş sorduğunu ancak haberin yayımlanmasına kadar herhangi bir yanıt alamadığını bildirdi.
AVRUPA’DAN TÜRKİYE’YE DAHA FAZLA ATIK ENDİŞESİ
Haberde ayrıca Avrupa Birliği’nin kasım ayından itibaren OECD üyesi olmayan ülkelere plastik atık ihracatını büyük ölçüde yasaklayacağı hatırlatıldı.
Çevre örgütleri ise Türkiye’nin OECD üyesi olması nedeniyle Avrupa’dan gönderilen plastik atıkların daha büyük bölümünün önümüzdeki dönemde Türkiye’ye yönlendirilebileceği endişesini dile getiriyor.
