ABD Başkanı Donald Trump'ın İran ile yürütülen nükleer müzakerelerde uzlaşma sağlandığı ve pazar günü imzaların atılacağı yönündeki iddialı açıklamaları, Tahran’dan gelen yalanlama ve ardından Trump’ın sert yanıtıyla bir diplomasi krizine dönüştü. Trump, anlaşmanın "mükemmel" olduğunu ve Hürmüz Boğazı'nın açılacağını ilan ederken; İran karar alma sürecinin bitmediğini bildirdi. İran medyasının sızdırdığı 14 maddelik şartlara anında yanıt veren Trump ise "İran aklını başına toplasın, medyanın sızdırdığı şartların uzlaşılanla ilgisi yok" diyerek rest çekti.
TRUMP: İRAN İLE MÜKEMMEL BİR ANLAŞMA YAPTIK
ABD Başkanı Donald Trump, iki ülke arasındaki müzakerelerde büyük bir ilerleme kaydedildiğini savunarak cumartesi ya da pazartesi gününü işaret etti. Anlaşma sağlandığı andan itibaren Hürmüz Boğazı'nın yeniden ticari trafiğe açılacağını belirten Trump, şu ifadeleri kullandı:
"İran ile mükemmel bir anlaşma yaptık. Önümüzdeki günlerde imzaların atılması mümkün. İran'ın hiçbir zaman nükleer silah sahibi olmayacağına dair anlaşmamız var. Bunun nispeten hızlı olmasını umuyoruz ama boğazlar anlaşma imzalanır imzalanmaz açılacak. İmza töreni belki cumartesi ya da pazartesi günü olabilir. Bunun oldukça hızlı ilerleyeceğini düşünüyoruz."
İRAN: HENÜZ KARAR VERMEDİK, İNCELİYORUZ
Trump'ın peş peşe gelen iyimser açıklamalarına İran kanadından ise temkinli ve yalanlama içeren bir karşılık geldi. İran’ın yarı resmi Fars Haber Ajansı, Tahran'ın müzakere heyetine yakın üst düzey bir kaynağa dayandırdığı haberinde, pazar günü Cenevre'de imza atılacağı iddialarını kesin bir dille reddetti. Uluslararası medya kuruluşları ve Trump tarafından ortaya atılan "anlaşma nihayete ulaştı" tezlerinin doğru olmadığını belirten İranlı yetkililer, ilgili metin üzerindeki incelemelerin sürdüğünü ve konuyla ilgili henüz nihai bir karar alınmadığını vurguladı.
TRUMP'TAN JET YANIT: İRAN AKLINI BAŞINA TOPLASIN!
İran'ın yalanlama açıklamalarına ve basına yansıyan şartlara anında yanıt veren ABD Başkanı Donald Trump, çok sert ifadeler kullanarak Tahran yönetimine çağrıda bulundu. Trump, açıklamasında şu sert ifadelere yer verdi:
"İran'ın basına sızdırdığı şartların, yazılı olarak üzerinde anlaşmaya varılan şartlarla hiçbir ilgisi yok. Söyledikleri şeyler, buna bir anlaşma yaptıkları yönündeki zayıf ve acınası açıklamaları da dahil olmak üzere, gerçekle hiçbir şekilde örtüşmüyor. Kendileriyle muhatap olmak son derece onur kırıcı. Onlarla iyi niyet çerçevesinde bir anlaşma yapmak diye bir şey yok. İnanılmaz! Ayrıca, dün gece Hürmüz Boğazı'ndan ayrılan Hint gemilerine yönelik tamamen püskürtülen insansız hava aracı saldırıları kesinlikle kabul edilemez. Bir an önce kendilerine çeki düzen vermeleri gerekiyor, hem de hemen!"
İRAN BASINININ SIZDIRDIĞI 14 MADDELİK TASLAK
İran basınında yer alan iddialara göre, Washington-Tahran hattında müzakere edildiği öne sürülen 14 maddelik taslak şu başlıklardan oluşuyor:
-
Lübnan dahil olmak üzere tüm cephelerde savaşın derhal ve kalıcı olarak sona erdirilmesi.
-
ABD'nin İran'ın iç işlerine karışmama taahhüdü ve İran'ın egemenliğine saygı göstermesi.
-
Deniz ablukasının 30 gün içinde tamamen kaldırılması.
-
Amerika'nın İran çevresindeki askeri güçlerini çekme taahhüdü.
-
İran'la yapılacak düzenlemelerle Hürmüz Boğazı'nın 30 gün içinde yeniden açılması.
-
Petrol, petrokimya ürünleri ve türevlerinin satışına yönelik yaptırımların askıya alınması ve İran'ın finansal kaynaklarına tam erişiminin sağlanması.
-
ABD ve müttefiklerinin İran için en az 300 milyar dolar değerinde yeniden yapılanma planları sunmaları gerekliliği.
-
Nükleer konulara dayalı nihai bir anlaşmaya varılması ve ABD yaptırımları ile BM Güvenlik Konseyi ve UAEA kararlarının tamamen kaldırılması için 8-60 gün sürecek müzakereler.
-
İran'ın NPT kapsamında nükleer silah üretmeme taahhüdünü yinelemesi.
-
Müzakereler sırasında ABD'nin bölgedeki askeri gücünü artırmayacağına ve yeni yaptırımlar uygulamayacağına dair taahhüdü.
-
60 günlük nihai müzakere süreci içinde İran'ın bloke edilen 24 milyar dolarlık fonunun serbest bırakılması (Yarısı müzakereler başlamadan önce sağlanacak).
-
Anlaşmanın uygulanmasını izlemek için bir denetim mekanizması kurulması.
-
Nihai anlaşmanın BM Güvenlik Konseyi kararıyla onaylanması.
-
Nihai müzakerelerin; dondurulmuş fonların yarısının serbest bırakılması, petrol yaptırımlarının askıya alınması ve deniz ablukasının kaldırılması şartıyla başlaması. Nihai anlaşmanın yalnızca zenginleştirilmiş maddelerin durumu, yaptırımların kaldırılması ve ekonomik yeniden yapılanma üzerine yapılması; İran'ın füze programı ve direniş gruplarına destek konularının kesin olarak gündem dışı bırakılması.
