Sağlık Bakanlığı ile AK Parti Grup Başkanlığı, sigara satışında elektronik yaş doğrulama sistemini öngören bir düzenleme üzerinde çalışıyor. Türkiye Gazetesi'nin haberine göre, market ve büfelerde 18 yaş altına satışı önlemek amacıyla QR kodlu kontrol planlanıyor. Sistem, alıcının yaşını doğrulayacak ve satıcıya yalnızca yaş şartının karşılanıp karşılanmadığını bildirecek.
SİGARA SATIŞINDA QR KOD NASIL KULLANILACAK?
Taslakta değerlendirilen yönteme göre, ilgili kamu kurumu tarafından oluşturulan QR kod, sigara satın almak isteyen kişinin cep telefonuyla okutulacak. Elektronik sistem, alıcının T.C. kimlik numarasıyla bağlantılı olarak yaş kontrolü yapacak. İşlem sonucunda kişinin 18 yaşını tamamlayıp tamamlamadığı belirlenecek. Böylece satış noktasında yaş doğrulamasının dijital ortamda gerçekleştirilmesi amaçlanıyor.
SATICI KİMLİK BİLGİLERİNİ GÖREBİLECEK Mİ?
Düzenlemede öne çıkan başlıklardan biri de kişisel verilerin korunması. Planlanan sistemde satıcıya alıcının adı, soyadı, doğum tarihi veya tam yaşı gibi bilgiler gösterilmeyecek. Satış ekranına yalnızca kişinin yasal yaş sınırını karşılayıp karşılamadığına ilişkin doğrulama sonucu yansıyacak. Bu yöntemle yaş kontrolünün yapılması, ancak alıcının kişisel bilgilerinin satış görevlisiyle paylaşılmaması hedefleniyor.
2017 ARAŞTIRMASINDAKİ ORAN TASLAĞA GİRDİ
Kanun teklifi taslağında, 2017 yılında gerçekleştirilen Küresel Gençlik Tütün Araştırması'nın sonuçlarına da yer verildi. Araştırmaya göre, 13-15 yaş grubunda sigara kullanan öğrencilerin yüzde 73,3'ü, henüz 18 yaşını doldurmadığı hâlde market ve bakkal gibi satış noktalarından sigara satın alabildiğini bildirdi. Taslakta bu veri, yaş kontrolünün güçlendirilmesine yönelik düzenleme ihtiyacının gerekçeleri arasında gösterildi.
MARKET VE BÜFELERDE ELEKTRONİK DENETİM PLANI
Elektronik yaş doğrulama sisteminin market, bakkal ve büfe gibi tütün ürünlerinin satıldığı fiziksel işletmelerde kullanılması değerlendiriliyor. Türkiye Gazetesi'nin aktardığı taslakta internet üzerinden gerçekleştirilen satışlara ilişkin elektronik kontrol seçeneği de bulunuyor. Bununla birlikte düzenlemenin kapsamı ve uygulanma biçimi henüz kesinleşmiş değil.
GÜNLÜK SİGARA MİKTARI DA DENETLENEBİLİR
Taslakta elektronik sistemin yalnızca yaş kontrolü için değil, kişilerin günlük olarak satın alabilecekleri tütün ürünü miktarının denetlenmesi amacıyla da geliştirilmesi öngörülüyor. Ancak günlük satın alma miktarına ilişkin herhangi bir sayısal sınır açıklanmış değil. Bu başlıktaki uygulama koşullarının da düzenleme sürecinde netleşmesi bekleniyor.
SİSTEM NE ZAMAN BAŞLAYACAK?
Taslakta elektronik altyapının geliştirilerek bir yıl içinde uygulamaya alınması hedefleniyor. Sistemin çalışma kuralları ve uygulama esaslarının, Tarım ve Orman Bakanlığının görüşü alınarak Sağlık Bakanlığı tarafından belirlenmesi öngörülüyor.
