Çocukların suça sürüklenmesine yol açan nedenlerin incelenmesi ve koruyucu mekanizmaların geliştirilmesi amacıyla kurulan Meclis Araştırma Komisyonu, hazırladığı raporu TBMM Başkanlığına sundu. Resmî açıklamaya göre rapor, 1 Temmuz 2026’da TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş’a teslim edildi.
KURTULMUŞ KOMİSYON ÜYELERİNİ KABUL ETTİ
TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş, çocukların suça sürüklenmesine yol açan nedenlerin tüm boyutlarıyla incelenmesi, koruyucu ve önleyici mekanizmaların geliştirilmesi ve çocukların toplumsal yaşama etkin katılımı için yapılması gerekenlerin belirlenmesi amacıyla kurulan komisyonun üyelerini kabul etti.
RAPORU DURGUT TESLİM ETTİ
Komisyon Başkanı ve AK Parti İstanbul Milletvekili Müşerref Pervin Tuba Durgut, komisyon çalışmaları kapsamında hazırlanan raporu TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş’a sundu. TBMM duyurusunda, kabulde yapılan konuşmalara ilişkin ayrıntılı bir metin ya da açıklama yer almadı.
691 SAYFALIK RAPOR HAZIRLANDI
Anadolu Ajansı’nın aktardığı bilgilere göre komisyon, 3 aylık çalışma süresinin ardından aldığı 1 aylık ek süreyle taslak raporunu tamamladı. Raporun 6 bölüm ve 691 sayfadan oluştuğu belirtildi. Komisyonun süreçte 20 toplantı yaptığı, mevcut işleyişi yerinde görmek amacıyla 8 çalışma ziyareti gerçekleştirdiği bildirildi.
ÇOCUK SUÇLULUĞU ÇOK BOYUTLU ELE ALINDI
Komisyon Başkanı Durgut’un rapordaki değerlendirmesine göre çocuk suçluluğu yalnızca adli bir mesele olarak değil; bireysel, ailesel, çevresel ve yapısal boyutları bulunan çok katmanlı bir toplumsal olgu olarak ele alındı. Raporda çocukları suça sürükleyen risk faktörlerinin aile, okul, akran çevresi, mahalle, dijital dünya ve kamu politikalarıyla birlikte değerlendirilmesi gerektiği vurgulandı.
610 ÇOCUKLA ARAŞTIRMA YAPILDI
Raporda, çocuk kapalı infaz kurumları ve çocuk eğitimevlerinde bulunan 4 bin 989 çocuktan oluşan evren içinden tabakalı rastgele örnekleme yöntemiyle seçilen 610 çocukla araştırma yapıldığı aktarıldı. Çalışmada çocukların suça sürüklenmesine yol açan bireysel, ailevi, çevresel ve sistemsel risk faktörleri incelendi.
ADLİ OLAYLARDA ARTIŞ VURGULANDI
Raporda TÜİK verilerine de yer verildi. Buna göre isnat edilen suç nedeniyle güvenlik birimlerine gelen veya getirilen çocukların karıştığı olay sayısı 2015’te 133 bin 829 iken 2024’te 202 bin 785’e yükseldi. Bu artışın yaklaşık yüzde 51,5 olduğu belirtildi.
YARALAMA VE UYUŞTURUCU SUÇLARI ÖNE ÇIKTI
Raporda yaralama suçlarına ilişkin olay sayısının 2015’te 45 bin 850 iken 2024’te 81 bin 875’e yükseldiği, artış oranının yaklaşık yüzde 78,6 olduğu belirtildi. Uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanma, satın alma ya da satma suçlarında ise olay sayısının 2015’te 7 bin 545’ten 2024’te 16 bin 563’e çıktığı ve artışın yüzde 119,5’e ulaştığı aktarıldı.
34 ANA BAŞLIKTA ÖNERİ SUNULDU
Komisyon raporunda çocukların suça sürüklenmesini önlemeye yönelik politika ve uygulamaların koruyucu, önleyici ve rehabilite edici anlayışla ele alınması gerektiği belirtildi. Bu kapsamda 6 konu ve 34 ana başlıkta öneri sunuldu.
OKULLARDA PSİKOSOSYAL TARAMA ÖNERİLDİ
Raporda okul öncesi ve ilkokul düzeyindeki tüm çocuklar için suça sürüklenmeye karşı bireysel risk faktörlerine yönelik psikososyal tarama programlarının zorunlu hale getirilmesi önerildi. Her okula öğrenci sayısına bakılmaksızın en az bir rehber öğretmen veya okul psikolojik danışmanı normu sağlanması da raporda yer aldı.
AİLELERE YÖNELİK DESTEK MODELLERİ GÜNDEME GELDİ
Risk altındaki ailelere psikolojik danışmanlık, sosyal hizmet yönlendirmesi ve kriz müdahalesi sunacak yerel hizmet modellerinin güçlendirilmesi istendi. Ekonomik yoksunluk nedeniyle risk altında bulunan ailelere yönelik istihdam ve gelir artırıcı programların da artırılması önerildi.
15.00-17.00 SAATLERİNE DİKKAT ÇEKİLDİ
Raporda çocukların suç işleme saatlerinin çoğunlukla 15.00-17.00 arasında olduğu belirtilerek ebeveyn izlemini artıracak çalışma hayatı düzenlemeleri önerildi. Bu kapsamda ebeveynlerin çocuklarıyla geçirdiği zamanı artıracak esnek çalışma modellerinin teşvik edilmesi gerektiği ifade edildi.
GÜVENLİ OKUL PLANI ÖNERİSİ YER ALDI
Dezavantajlı ve riskli bölgelerdeki okullar öncelikli olmak üzere tüm okullarda, okulun kendi koşullarına uygun “Güvenli Okul Planı” geliştirilmesi önerildi. Raporda ayrıca okul içinde mahrem alanlar hariç kör nokta kalmayacak şekilde kamera sistemi kurulması, okul girişlerinde kartlı geçiş sistemine geçilmesi ve giriş-çıkış verilerinin e-Okul sistemiyle entegre edilmesi de öneriler arasında yer aldı.
DİJİTAL MECRALAR VE BAHİS KÜLTÜRÜ ELE ALINDI
Raporda suç unsurlarının dijital ortamda paylaşılması ve yayılmasının önlenmesi için içerik üretimi ve paylaşım süreçlerinin algoritmik sorumluluk bağlamında denetlenmesi gerektiği belirtildi. Geleneksel medya ve dijital mecralarda çeteleşme, mafya ve bahis kültürüne ilişkin tema ve yayınların önlenmesi ve denetlenmesi de önerildi.
ÇOCUK ADALETİ TERMİNOLOJİSİ İÇİN ÖNERİ SUNULDU
Raporda çocuk adalet sistemi mevzuatındaki kavramsal çerçeve ve terminolojinin gözden geçirilmesi istendi. “Suça sürüklenen çocuk” kavramı yerine “adli süreçteki çocuk” ifadesinin kullanılması önerildi.
TCK 31 İÇİN DEĞİŞİKLİK ÖNERİLDİ
Komisyon, kasten öldürme ve neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama suçlarında yaş gruplarına göre uygulanan ceza indirimlerinin hâkim takdirine bırakılabileceği yönde yasal değişiklik yapılmasını önerdi. Raporda, TCK’nin 31’inci maddesinde 12-15 ve 15-18 yaş grupları için öngörülen üst ceza sınırlarının artırılmasına ilişkin değerlendirmelere de yer verildi.
İNFAZ REJİMİ İÇİN YENİ MODEL ÖNERİLDİ
Raporda çocuk hükümlülerin suç ayrımı yapılmaksızın doğrudan çocuk eğitimevine gönderilmesi yerine, infaza kapalı ceza infaz kurumunda başlanması ve iyi hâlli olduğunun tespiti halinde çocuk eğitimevine nakledilmesini öngören yasal düzenleme yapılması gerektiği belirtildi.
TAHLİYE SONRASI TAKİP SİSTEMİ İSTENDİ
Komisyon, ceza infaz kurumundan tahliye olan çocukların yeniden suça sürüklenmesini önlemek amacıyla güçlü bir takip ve destek sistemi kurulmasını önerdi. Raporda ayrıca poligonlara girişte, silah ruhsatı alma yaşına benzer şekilde 21 yaş şartının getirilmesinin uygun olacağı değerlendirildi.
