Türkiye'nin Birleşmiş Milletler (BM) Daimi Temsilcisi Büyükelçi Ahmet Yıldız, Yunanistan Başbakanı Kiryakos Miçotakis'in Türkiye-Libya deniz yetki muhtırasına yönelik eleştirilerine BM Güvenlik Konseyinde karşılık verdi. İki egemen ülke arasında 2019'da imzalanan anlaşmanın yürürlükte olduğunu hatırlatan Yıldız, mutabakatın üçüncü devletlerin haklarını belirlemediğini söyledi. Türkiye'nin Ege ve Doğu Akdeniz'deki anlaşmazlıkların uluslararası hukuk ve diyalog yoluyla çözülmesinden yana olduğunu belirtti.
MİÇOTAKİS'İN LİBYA AÇIKLAMASINA BM'DE YANIT
BM Güvenlik Konseyi, "Yeni teknolojiler ve deniz güvenliği: barış ve güvenlik açısından etkileri" başlıklı açık tartışma toplantısında bir araya geldi. Toplantının sabah oturumunda konuşan Yunanistan Başbakanı Kiryakos Miçotakis, Türkiye ile Libya arasında imzalanan deniz yetki muhtırasının geçersiz olduğunu ileri sürdü.
Miçotakis, 2019 tarihli anlaşmanın uluslararası deniz hukuku ilkelerini ihlal ettiğini savundu ve mutabakatın coğrafi gerçeklerle bağdaşmadığını iddia etti.
Yunanistan Başbakanı'nın açıklamalarına yanıt veren Büyükelçi Ahmet Yıldız, BM Güvenlik Konseyinin deniz yetki sınırlarının karara bağlandığı bir yargı organı olmadığını vurguladı.
Yıldız, "Bu Konsey bir deniz sınırlandırma mahkemesi değildir. Bir harita bir iddiayı gösterebilir ancak onu yargılayamaz." dedi.
Türkiye ve Libya'nın uluslararası anlaşmalar yapma hakkına sahip iki egemen devlet olduğunu belirten Yıldız, üçüncü ülkelerin itirazlarının bu yetkiyi ortadan kaldırmayacağını ifade etti.
Yıldız, Türkiye-Libya mutabakatının kapsamını şu sözlerle açıkladı:
"Türkiye ve Libya, her biri uluslararası anlaşmalar yapma hakkına sahip iki egemen devlettir. Bu egemen ayrıcalık, yalnızca üçüncü bir devletin sınırlandırmaya itiraz etmesi veya sonucuna katılmaması nedeniyle reddedilemez. Türkiye-Libya Mutabakatı, tarafları arasındaki deniz sınırlandırmasını düzenler, taraf olmayan devletlerin haklarını belirlemez veya etkilemez. Türkiye'nin diğer denizcilik düzenlemeleriyle ilgili olarak sürekli olarak savunduğu ilke tam olarak budur. Bu düzenlemeler Türkiye aleyhine kıta sahanlığı haklarını azaltmak için kullanılamaz. Aksi yöndeki iddialar, devletlerin anlaşma yapma konusundaki egemen kapasitelerini sorgulamak yerine, diyalog ve adil sınırlandırma yoluyla ele alınmalıdır."
EGE VE DOĞU AKDENİZ İÇİN DİYALOG MESAJI
Yunanistan'ın mutabakatın coğrafi koşullara aykırı olduğu yönündeki değerlendirmesine de yanıt veren Yıldız, uluslararası yargı kararlarının Ege Denizi'ndeki bütün adalara otomatik olarak tam deniz yetkisi tanımadığını savundu.
Türkiye'nin Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi'ne (UNCLOS) taraf olmadığını hatırlatan Yıldız, sözleşmenin uluslararası deniz hukukundaki tek belirleyici metin olarak değerlendirilemeyeceğini ifade etti.
Büyükelçi Yıldız, "Türkiye, BM Deniz Hukuku Sözleşmesi'ni (UNCLOS) önemli bir araç olarak kabul etmekle birlikte bu sözleşmeye taraf değildir. Sözleşme ne evrensel ne de tek belirleyici hukuki metindir ve taraf olmayan bir ülke aleyhine ileri sürülen her hükmün bağlayıcı örfi hukuk teşkil ettiği varsayılamaz." diye konuştu.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın geçen ay BM Genel Kurulunda yaptığı konuşmayı da hatırlatan Yıldız, Türkiye'nin bölgedeki anlaşmazlıkları iyi komşuluk ilişkileri temelinde çözmek istediğini belirtti.
Yıldız, "Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın geçen ay BM Genel Kurulu konuşmasında belirttiği gibi Ege Denizi ve Doğu Akdeniz'deki sorunların iyi komşuluk ilişkileri temelinde ve uluslararası hukuka uygun olarak çözülmesini istiyoruz." ifadelerini kullandı.
Türkiye'nin yapıcı görüşmelere hazır olduğunu söyleyen Yıldız, kalıcı bir çözüm arayışında Kıbrıs Türklerinin ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin hak ve çıkarlarının da gözetilmesi gerektiğini dile getirdi.
TÜRKİYE'DEN DENİZ GÜVENLİĞİ VE MÜZAKERE VURGUSU
BM Güvenlik Konseyindeki konuşmasında deniz güvenliğine de değinen Yıldız, gelişen teknolojilerin deniz ulaşımında güvenlik, arama kurtarma faaliyetleri ve denizaltı altyapılarının korunması açısından yeni imkânlar sunduğunu belirtti.
Bununla birlikte siber saldırılar, iletişim ve seyir sistemlerine müdahaleler ile otonom teknolojilerin kötüye kullanılmasının yeni güvenlik riskleri doğurabileceğini ifade etti.
Teknolojilerin geliştirilmesi ve kullanımında BM Şartı ile uluslararası hukuka bağlı kalınması gerektiğini söyleyen Yıldız, insan gözetimi, hesap verebilirlik ve uygun güvenlik önlemlerinin önemini vurguladı.
Türkiye'nin deniz güvenliğine yönelik uluslararası işbirliklerinde aktif rol üstlendiğini belirten Yıldız, Bulgaristan ve Romanya ile bölgesel, Somali ve Lübnan ile daha geniş kapsamlı çalışmalar yürütüldüğünü aktardı.
Deniz kuvvetleri arasında oluşturulan işbirliğinin diplomatik ilişkilerde de karşılık bulması gerektiğini belirten Yıldız, "Donanmalarımız BM yetkisi altında etkili bir işbirliği sergilemiştir, bu nedenle diplomasi de farklılıkları anlaşmazlıklara dönüştürmeden ele alabilmelidir." değerlendirmesinde bulundu.
Deniz yetki alanlarına ilişkin çözülemeyen meselelerin düşmanlık gerekçesi olarak sunulmaması gerektiğini belirten Yıldız, Türkiye'nin müzakere konusundaki tutumunu şu sözlerle tamamladı:
"Çözülmemiş sınırlandırma sorularını düşmanlık olarak göstermek deniz güvenliğine hizmet etmez. Evet, coğrafya yeniden yazılamaz ancak uluslararası hukuk da bir haritaya veya slogana indirgenemez. Türkiye, eşitlik, karşılıklı saygı ve iyi komşuluk ilkeleriyle yönlendirilen anlamlı müzakerelere hazırdır."
