Türkiye, farklı bölgelerde bulunan toryum kaynaklarını yeni nesil nükleer teknolojilerde değerlendirmek için çalışmalarını sürdürüyor. Yerli toryum bileşiklerinin geliştirilmesi ve bu alanda yüksek katma değerli teknoloji ile tedarik kapasitesi oluşturulması hedefleniyor.
Türkiye'de Eskişehir ve Malatya'da toryum kaynakları bulunurken, Kayseri, Sivas, Diyarbakır ve Burdur'daki sahalarda tespit edilen yataklara ilişkin ayrıntılı çalışmalar devam ediyor.
Türkiye'nin, sahip olduğu kaynaklarla dünyanın önde gelen toryum rezervlerine sahip ülkeleri arasında bulunduğu belirtiliyor.
TORYUM DOĞRUDAN NÜKLEER YAKIT OLARAK KULLANILMIYOR
Yaklaşık 50 mineralin yapısında bulunan toryum, doğada serbest halde yer almıyor. Genellikle nadir toprak elementlerini içeren minerallerle birlikte bulunan toryum, radyoaktif bir element olarak biliniyor.
Toryumun uygun nükleer süreçlerle bir uranyum türüne dönüştürülebilmesi nedeniyle nükleer yakıt çevriminde alternatif bir ham madde olarak kullanılabileceği değerlendiriliyor.
Ancak toryum, günümüzde kullanılan uranyum yakıtı gibi doğrudan nükleer yakıt niteliği taşımıyor. Yakıt çevriminde kullanılabilmesi için ilave nükleer işlemler ve yakıt işleme teknolojilerine ihtiyaç duyuluyor.
Bu nedenle bugün ticari ölçekte toryumla çalışan bir nükleer santral bulunmuyor.
YENİ NESİL REAKTÖRLERDE KULLANIMI ARAŞTIRILIYOR
Toryumun özellikle ergimiş tuz reaktörleri gibi ileri reaktör teknolojilerinde kullanılmasına yönelik çalışmalar yürütülüyor.
Uluslararası Atom Enerjisi Ajansının çalışmalarında, toryumun yakıt veya örtü tuzunda kullanılmasıyla uranyum üretilebildiği ve toryum-uranyum yakıt çevrimine geçiş açısından potansiyel taşıdığı belirtiliyor.
Bununla birlikte, endüstriyel ölçekte kullanılabilir bir ergimiş tuz reaktörü tasarımına ulaşılabilmesi için çözülmesi gereken teknik sorunlar bulunuyor.
Çin, toryum yakıtlı ergimiş tuz reaktörleri konusunda öne çıkan ülkeler arasında yer alırken, Hindistan, ABD ve Avrupa'da da çalışmalar sürüyor.
DÜNYADA 6,36 MİLYON TON TORYUM KAYNAĞI BULUNUYOR
OECD Nükleer Enerji Ajansı ile Uluslararası Atom Enerjisi Ajansının 2014 tarihli ortak çalışmasına göre dünyada yaklaşık 6,36 milyon ton toryum kaynağı bulunuyor.
Bu miktarın 374 bin tonunun Türkiye'deki kaynaklardan oluştuğu belirtiliyor.
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının haziranda güncellediği verilere göre Eskişehir-Sivrihisar'da 380 bin 141 ton, Malatya-Kuluncak'ta 3,8 milyon ton ve Eskişehir Beylikova-Sivrihisar'da 694 milyon ton toryum rezervi bulunuyor.
TÜRKİYE TORYUMU TEKNOLOJİYE DÖNÜŞTÜRMEK İSTİYOR
Türkiye'nin toryum çalışmalarında yalnızca kaynakların çıkarılması değil, bunların yüksek katma değerli ürünlere ve nükleer teknolojilere dönüştürülmesi de hedefleniyor.
Bu kapsamda Türkiye Enerji, Nükleer ve Maden Araştırma Kurumu ile Danimarka merkezli Copenhagen Atomics arasında mutabakat zaptı imzalandı.
Anlaşmayla toryumun yeni nesil nükleer reaktörlerde kullanılmasına yönelik AR-GE ve projelendirme çalışmalarının yürütülmesi planlanıyor. Ayrıca ergimiş tuz reaktörlerinde kullanılabilecek nitelikte toryum bileşiklerinin Türkiye'de üretilmesi amaçlanıyor.
Çalışmalar, Türkiye'nin toryum kaynaklarını yalnızca hammadde olarak değil, nükleer yakıt bileşikleri, AR-GE ve yeni nesil reaktör teknolojileri kapsamında değerlendirme hedefinin bir parçasını oluşturuyor.
