Obezite tedavisinde kullanılan zayıflama iğneleri, sağladıkları kilo kaybıyla yaygınlaşırken tedavi sonrasında kiloların korunup korunamayacağı da gündemde. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Okan Bülent Yıldız, ilaçların etkilerini ve olası risklerini değerlendirerek kalıcı kilo kontrolünde beslenme ve fiziksel aktivitenin önemine işaret etti.
İLAÇ BIRAKILINCA KİLOLAR GERİ ALINABİLİYOR
The British Medical Journal'da yayımlanan, 9 binden fazla hastayı kapsayan meta-analize göre yeni nesil obezite ilaçları bırakıldığında verilen kilonun yaklaşık üçte ikisi ilk bir yıl içinde geri alınıyor. Hastaların ortalama 1,7 yıl içinde başlangıç kilolarına döndüğü belirtiliyor.
Prof. Dr. Yıldız, obezitenin kronik ve tekrarlama eğilimi gösteren bir hastalık olduğunu belirterek ilaçların tek başına kalıcı çözüm sağlamadığını vurguladı.
ZAYIFLAMA İĞNELERİ NASIL ÇALIŞIYOR?
Başlangıçta tip 2 diyabet tedavisi için geliştirilen GLP-1 ve GIP/GLP-1 reseptörlerini hedefleyen ilaçlar, beyindeki iştah merkezini etkileyerek tokluk hissini artırıyor ve mide boşalmasını yavaşlatıyor.
Klinik araştırmalarda semaglutid kullanan hastalarda ortalama yüzde 15, tirzepatid kullananlarda ise yüzde 21'e varan kilo kaybı sağlandığı bildirildi.
Yıldız'ın aktardığı verilere göre bu tedaviler, uygun hasta gruplarında kalp krizi ve inme riskini yüzde 20 oranında azaltabiliyor.
KAS KAYBI VE YAN ETKİLERE KARŞI UYARI
Zayıflama iğnelerinin en yaygın yan etkileri arasında bulantı, kusma, ishal ve kabızlık bulunuyor. Bu şikâyetler nedeniyle hastaların yaklaşık yüzde 10'u tedaviyi bırakabiliyor.
Hızlı kilo kaybında verilen ağırlığın yüzde 20 ila 30'unun kas dokusundan oluşabildiğine işaret eden Yıldız, yeterli protein tüketimi ve direnç egzersizlerinin önemini vurguladı.
Safra kesesi taşları, pankreas iltihabı ve mide felci gibi daha seyrek görülen ciddi sorunlar nedeniyle ilaçların hekim gözetiminde kullanılması gerektiğini belirtti. İnternetten satılan ruhsatsız ve sahte ürünlerin de sağlık açısından tehlike oluşturduğunu ifade etti.
TÜRKİYE'DE HER ÜÇ YETİŞKİNDEN BİRİ OBEZİTE HASTASI
Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre dünya genelinde 1 milyardan fazla kişi obeziteyle yaşıyor. Yetişkinlerde obezite sıklığı 1990'dan bu yana iki katından fazla, çocuk ve ergenlerde ise dört katına çıktı.
Türkiye'de yapılan fiziksel ölçümlere dayalı araştırmalara göre her üç yetişkinden biri obezite hastası, bir diğeri ise fazla kilolu.
Obezite ve beraberindeki kronik hastalıkların küresel ekonomiye yıllık maliyetinin 2 trilyon dolara ulaştığı belirtiliyor. Yeni nesil obezite ilaçlarına yapılan yıllık harcamaların ise 66 milyar doları aştığı, 2030'a kadar 200 milyar dolara yükselebileceği öngörülüyor.
ZAYIFLAMA HAPLARI ÜZERİNDE ÇALIŞMALAR SÜRÜYOR
Obezite tedavisinde enjeksiyonlara alternatif olarak ağızdan alınabilen yeni nesil GLP-1 ilaçları geliştiriliyor. Klinik çalışmalardan elde edilen ilk veriler, bu hapların enjeksiyonlarla karşılaştırılabilir düzeyde etkili olabileceğini gösteriyor.
GLP-1, GIP ve glukagon reseptörlerini birlikte hedefleyen üçlü etkili ilaçlarda ise klinik araştırmalarda yüzde 24'ü aşan kilo kaybı oranlarına ulaşıldığı bildiriliyor.
Bu gelişmelerin gelecekte hastaların metabolik ve genetik özelliklerine göre kişiselleştirilmiş tedavilerin önünü açabileceği değerlendiriliyor.
KALICI KİLO KONTROLÜ İÇİN NE YAPILMALI?
Prof. Dr. Yıldız, obezite tedavisinin endokrinoloji uzmanı öncülüğünde beslenme, psikolojik destek ve egzersiz danışmanlığını kapsayan bir ekiple yürütülmesi gerektiğini belirtti.
İlaçların estetik amaçlarla değil, tıbbi gereklilik doğrultusunda kullanılması gerektiğini vurgulayan Yıldız, uzun vadeli başarının sağlıklı beslenme ve düzenli fiziksel aktivitenin yaşam biçimine dönüştürülmesine bağlı olduğunu ifade etti.