Küresel ekonominin 2026 ve sonrasına dair yol haritası, Washington’dan gelen iki kritik belgeyle yeniden şekilleniyor. Beyaz Saray’ın 4 Aralık 2025 tarihli Ulusal Güvenlik Stratejisi ile Pentagon’un 23 Aralık’ta yayımladığı Çin değerlendirmesini Ekonomist Levent Işık Manşet Haber için değerlendirdi.
Işık’a göre bu iki metin, büyük güç rekabetinin artık yalnızca jeopolitik bir başlık olmadığını; sermaye maliyetinden tedarik zincirlerine, enflasyon dinamiklerinden küresel büyüme hızına kadar ekonominin tüm katmanlarına yayılan bir maliyet rejimine dönüştüğünü ortaya koyuyor.
“KÜRESELLEŞME BİTMİYOR, AMA DAHA PAHALI HALE GELİYOR”
Işık, söz konusu belgelerin birlikte okunması gerektiğine dikkat çekerek, küreselleşmenin sona ermediğini ancak daha yavaş, daha maliyetli ve güvenlik odaklı bir yapıya evrildiğini söyledi. Işık, “Artık büyüme kadar dayanıklılık da ekonomik kararların merkezinde” değerlendirmesinde bulundu.
RİSK FİYATLAMASI İLK ETKİLENEN ALAN OLACAK
Aralık ayı sonu itibarıyla piyasalarda enerji fiyatlarının görece sakin seyrettiğine işaret eden Işık, Brent petrolün 61,9 dolar civarında işlem görmesinin yanıltıcı olmaması gerektiğini vurguladı. Kısa vadede arz fazlası beklentisinin fiyatları baskıladığını belirten Işık, “Asıl maliyet artışı enerji fiyatında değil, sigorta, taşımacılık ve sermaye maliyetlerinde birikiyor” dedi.
NAVLUN VE TAŞIMACILIKTA GİZLİ GERGİNLİK PRİMİ
Işık, Drewry World Container Index’in 40’lık konteyner başına 2.213 dolar, Baltic Dry Endeksi’nin ise 1.877 puan seviyesinde olduğunu hatırlatarak, pandemi dönemindeki sert şokların olmadığını ancak Asya–Avrupa ve Transpasifik hatlarında yeni bir gerginlik priminin oluştuğunu ifade etti. Çin’in Tayvan çevresinde gerçekleştirdiği askeri tatbikatların bu psikolojik zemini güçlendirdiğini kaydetti.
SERMAYE MALİYETİ YÜKSEK KALIYOR
Işık’a göre küresel ekonomi açısından ikinci kritik başlık sermaye maliyeti. ABD 10 yıllık tahvil faizinin yaklaşık yüzde 4,12 seviyesinde kalmasının, yatırım iştahını sınırladığını belirten Işık, “Dünyanın risksiz faiz çıpası yüksek kaldıkça, hem üretken yatırım hem borç çevrimi daha pahalı hale geliyor” dedi.
BÜYÜME VAR, İVME YOK
Savunma, yarı iletkenler, enerji güvenliği ve stratejik stok alanlarında kamu desteklerinin arttığını söyleyen Işık, bunun özel sektör yatırımlarını daha yüksek iskonto oranlarıyla değerlendirmeye zorladığını belirtti. IMF’nin Ekim 2025 tarihli tahminlerini hatırlatan Işık, küresel büyümenin 2025’te yüzde 3,2, 2026’da yüzde 3,1 olarak öngörülmesinin “büyüme var ama ivme yok” mesajı verdiğini vurguladı.
ENFLASYONUN YENİ KAYNAĞI: GÜVENLİK MALİYETLERİ
Işık, küresel yarı iletken pazarının 2025’te yüzde 22 büyüyerek 772 milyar dolara ulaşmasının, dijitalleşme hızlanırken kırılganlığın da arttığını gösterdiğini söyledi. Bu durumun 2026’dan itibaren mal enflasyonu düşse bile hizmet enflasyonunun kalıcılaşmasına yol açabileceğini kaydetti.
ALTIN YÜKSELİŞİ BELİRSİZLİĞİN FOTOĞRAFI
Reuters verilerine göre altının 2025’te yaklaşık yüzde 60 yükseldiğini hatırlatan Işık, bu hareketin yalnızca enflasyon korkusunu değil, sistemik belirsizlik talebini yansıttığını belirtti. Petrol fiyatlarının görece düşük kalmasının tek başına rahatlatıcı olmadığını vurguladı.
Haber Merkezi: Melisa Altuntaş
