ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, İran ile savaşın başlamasından bu yana ilk kez Kongre’de ifade verdi. Rubio, ABD Dışişleri Bakanlığının bütçe talebi kapsamında Senato Dış İlişkiler Komitesi önünde yaptığı konuşmada senatörlerin İran’a ilişkin sorularını yanıtladı.
İRAN’IN ASKERİ KAPASİTESİNE İLİŞKİN DEĞERLENDİRME
Rubio, “Destansı Öfke Operasyonu” olarak adlandırılan askeri sürecin hedeflere ulaşma açısından başarılı olduğunu savundu. İran’ın savunma sanayi altyapısı ile füze ve İHA üretme kapasitesinin ciddi şekilde azaltıldığını öne süren Rubio, özellikle füze programının büyük ölçüde zayıflatıldığını ifade etti.
“İRAN’IN HALEN ÇOK SAYIDA İHA’SI VAR”
ABD Dışişleri Bakanı, İran’ın füze kapasitesinin zayıfladığını savunurken, ülkenin halen çok sayıda İHA’ya sahip olduğunu söyledi. Rubio, İHA üretiminin kolaylığına dikkat çekerek bu tehdidin yalnızca İran’a özgü olmadığını, küresel bir güvenlik sorununa dönüştüğünü belirtti.
HÜRMÜZ BOĞAZI BİRİNCİ ŞART OLARAK ÖNE ÇIKTI
Rubio, ABD ile İran arasındaki görüşmelerde öncelikli başlığın Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması olduğunu vurguladı. Rubio’ya göre İran’ın ticari gemilere ateş açmayacağını, geçiş ücreti talep etmeyeceğini ve bölgedeki mayınların temizlenmesine yardımcı olacağını açık şekilde ilan etmesi gerekiyor.
İRAN’IN BAZI BAŞLIKLARI GÖRÜŞMEYE AÇIK OLDUĞU BELİRTİLDİ
Rubio, İran’ın nükleer müzakerelerde daha önce gündeme almayı reddettiği bazı konuları görüşmeyi kabul ettiğini söyledi. ABD’li Bakan, bunun nihai bir anlaşmaya ulaşılacağı anlamına gelmediğini ancak Tahran’ın ne kadar ileri gitmeye hazır olduğunun test edileceği bir sürece girilebileceğini ifade etti.
MÜZAKERELER ARABULUCULAR ÜZERİNDEN YÜRÜYOR
Rubio, İran ile görüşmelerin doğrudan ve kolay bir süreç olmadığını belirtti. Görüşmelerin arabulucular üzerinden yürütüldüğünü söyleyen Rubio, İran rejimi içindeki parçalı yapının yanıt alma süreçlerini zorlaştırdığını ve bazı cevapların günler aldığını dile getirdi.
URANYUM ZENGİNLEŞTİRME İKİNCİ AŞAMANIN KONUSU
ABD tarafına göre Hürmüz Boğazı’nın açılması müzakerelerin ilk şartı olarak görülürken, ikinci aşamada İran’ın yüksek derecede zenginleştirilmiş uranyum konusundaki taahhütleri gündeme gelecek. Rubio, uranyum zenginleştirme faaliyetlerine uzun vadeli sınırlamalar getirilmesi ya da bu faaliyetlerin tamamen durdurulmasının teknik müzakerelerin konusu olacağını söyledi.
YAPTIRIMLAR İÇİN NÜKLEER PROGRAM VURGUSU
Rubio, İran’a yönelik yaptırımların hafifletilmesinin doğrudan nükleer programla ilgili adımlara bağlı olduğunu söyledi. ABD Dışişleri Bakanı, Hürmüz Boğazı’nın açılması karşılığında yaptırımların kaldırılması gibi bir teklifin gündemde olmadığını belirtti.
MÜCTEBA HAMANEY İDDİASI GÜNDEME GELDİ
Senato oturumunda İran’daki liderlik yapısına ilişkin soruları da yanıtlayan Rubio, sahip oldukları işaretlerin Mücteba Hamaney’in hayatta olduğunu gösterdiğini söyledi. Rubio, Hamaney’in kamuoyu önüne çıkmadığını ancak bazı göstergelerin müzakere sürecinde giderek daha fazla devreye girdiğine işaret ettiğini ifade etti.
WASHINGTON TEMKİNLİ İYİMSERLİK MESAJI VERİYOR
ABD yönetimi, İran’la yürütülen sürecin henüz kesin bir anlaşmaya dönüşmediğini vurguluyor. Rubio’nun açıklamaları, Washington’ın Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması ve nükleer programın sınırlandırılması başlıklarında diplomatik zemini zorlamaya devam edeceğini gösteriyor.
