İsviçre'nin Cenevre kenti, küresel siyasetin en kritik dosyalarından biri olan İran nükleer programı krizinde önemli bir zirveye ev sahipliği yaptı. Umman'ın arabuluculuğunda bir araya gelen İran ve ABD heyetleri, yüz yüze gelmeden gerçekleştirdikleri ikinci tur görüşmeleri tamamladı. Umman Büyükelçiliği rezidansında gerçekleşen ve yaklaşık iki buçuk saat süren görüşmelerde taraflar aynı masaya oturmadı; mesajlar Ummanlı diplomatlar aracılığıyla iletildi. Görüşmelerin ardından herhangi bir resmi açıklama yapılmazken, heyetlerin çıkışı sırasında Cenevre polisi olağanüstü güvenlik önlemleri aldı. Bina önünde toplanan bir grup İran vatandaşı ise Tahran yönetimini protesto etti.
SAVAŞ SONRASI YENİDEN CANLANAN DİPLOMASİ
Bu görüşmeler, Haziran 2025'te İsrail ve ABD'nin İran'a yönelik hava saldırıları ve 12 gün süren çatışmalarla kesintiye uğrayan sürecin devamı niteliğini taşıyor. Savaşın ardından Türkiye ve bölge ülkelerinin devreye girmesiyle diplomasi kanalları yeniden açılmış, taraflar ilk olarak 6 Şubat'ta Umman'ın başkenti Maskat'ta bir araya gelmişti. Cenevre'deki zirvede İran heyetine Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi liderlik ederken, ABD tarafını Başkan Donald Trump'ın Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff temsil etti. ABD heyetinde dikkat çeken bir diğer isim ise Trump'ın damadı ve danışmanı Jared Kushner oldu. Umman Dışişleri Bakanı Bedr bin Hamed el-Busaidi ise iki ülke arasındaki koordinasyonu sağlayan kilit isim olarak mekik diplomasisi yürüttü.
MASADAKİ EN BÜYÜK KRİZ: URANYUM VE YAPTIRIMLAR
Müzakerelerin en çetin başlığı uranyum zenginleştirme programı olmaya devam ediyor. Tahran yönetimi, nükleer programını atom bombası üretmeyecek sınırlar içinde tutma taahhüdü karşılığında, ekonomisini hedef alan yaptırımların kaldırılmasını talep ediyor. Buna karşılık Washington yönetimi, İran'ın uranyum zenginleştirmeyi tamamen durdurmasını ve elindeki yüksek düzeyli zenginleştirilmiş uranyum stokunu ülke dışına çıkarmasını şart koşuyor. ABD ve İsrail, İran'ın füze programını ve bölgesel vekil güçlere verdiği desteği de masaya getirmeye çalışırken, Tahran yönetimi nükleer dosya dışındaki konuları görüşmeye kapalı olduğunu net bir dille vurguluyor.
BİR YANDA MÜZAKERE DİĞER YANDA ASKERİ HAREKETLİLİK
Cenevre'de diplomatik pazarlıklar sürerken sahada tansiyon düşmüş değil. ABD'nin bölgedeki askeri yığınağı devam ederken, İran Devrim Muhafızları Ordusu da Hürmüz Boğazı'nda güvenlik tehditlerine karşı geniş kapsamlı bir tatbikat başlattı. Hem masada hem sahada güç gösterisi devam ederken, İran Dışişleri Bakanı Erakçi'nin Birleşmiş Milletler'de yapacağı konuşma sürecin seyri açısından kritik önem taşıyor. Umman Dışişleri Bakanı Busaidi ise İran'ın diplomatik yoldaki kararlılığını takdir ederek, bu turun başarılı geçeceği umudunu koruyor.
Kaynak: AA
