İran’da dini lider Ali Hamaney’in ABD ve İsrail tarafından öldürülmesinin ardından yeni liderlik tartışmalarında öne çıkan isimlerden biri olarak, Hamaney'in oğlu Mücteba Hamaney gündeme geldi. Yeni dini liderin, din adamlarından oluşan Uzmanlar Meclisi tarafından seçilmesi bekleniyor.
MÜCTEBA HAMANEY KİMDİR?
1969 yılında Meşhed’de doğan 55 yaşındaki Mücteba Hamaney, çocukluk yıllarını babasının Şah rejimine karşı yürüttüğü siyasi mücadele döneminde geçirdi. Gençlik yılları ise İran-Irak Savaşı dönemine denk geldi.
Mücteba Hamaney, Şiiler için önemli dini merkezlerden biri olan Kum’daki medreselerde eğitim aldı. Dini hiyerarşide “Ayetullah” unvanının bir alt seviyesi olan “hüccetülislam” unvanını taşıyor.
Bugüne kadar İran’da herhangi bir resmi görev üstlenmeyen Mücteba Hamaney, uzun süre babasının çevresinde resmi olmayan ancak etkili bir figür olarak tanındı.
ABD YAPTIRIM LİSTESİNE GİRDİ
ABD Hazine Bakanlığı, 2019 yılında Mücteba Hamaney’i yaptırım listesine aldı. Bakanlık açıklamasında, resmi bir görevi bulunmamasına rağmen İran’daki dini lideri temsil ettiği ve bazı yetkileri fiilen kullandığı ifade edildi.
Aynı açıklamada Mücteba Hamaney’in, İran Devrim Muhafızları’na bağlı Kudüs Gücü ve Besic milisleriyle yakın çalıştığı da belirtildi.
DEVRİM MUHAFIZLARIYLA YAKIN İLİŞKİ
Reuters’a konuşan kaynaklara göre Mücteba Hamaney, son 20 yıl içinde Devrim Muhafızları ile güçlü ilişkiler kurdu. Bu ilişkilerin, İran’ın siyasi ve güvenlik yapısı içinde kendisine önemli bir nüfuz alanı sağladığı ifade ediliyor.
Mücteba Hamaney, özellikle 2009’da başlayan protestolardan itibaren göstericilerin tepkisinin yöneldiği isimlerden biri oldu. 2022 yılında Mahsa Amini'nin polis nezaretinde hayatını kaybetmesinin ardından başlayan protestolar sırasında da eleştirilerin hedefi haline geldi.
LİDERLİK TARTIŞMALARI VE ELEŞTİRİLER
Mücteba Hamaney’in yeni dini lider olabileceği yönündeki iddialar İran’da da tartışma konusu oldu. Bazı kesimler, 1979’da monarşiyi sona erdiren ülkede liderliğin babadan oğula geçmemesi gerektiğini savunuyor.
Eleştirmenler ayrıca, Mücteba Hamaney’in dini liderlik için gerekli dini yetkinliğe sahip olmadığı görüşünü dile getiriyor. Bunun nedeni, sahip olduğu “hüccetülislam” unvanının, Ruhullah Humeyni ve Ali Hamaney’in taşıdığı “Ayetullah” unvanından daha düşük bir dini seviyeyi ifade etmesi.
Buna rağmen Mücteba Hamaney, özellikle 2024 yılında helikopter kazasında hayatını kaybeden eski Cumhurbaşkanı İbrahim Reisi’nin ölümünün ardından liderlik için adı geçen isimler arasında yer almaya devam etti.
"HAMANEY'İN POLİTİKALARINI DEVAM ETTİRECEK"
ABD Başkanı Donald Trump ise söz konusu iddialara ilişkin yaptığı açıklamada Mücteba Hamaney’in liderliğinin kabul edilemez olduğunu belirtti.
Trump açıklamasında şu ifadeleri kullandı:
“İran'da en olası halef Mücteba Hamaney ama bu kabul edilemez. Hamaney'in politikalarını devam ettirecek ve ABD'yi beş yıl sonra yeniden savaşa zorlayacak bir İran lideri istemiyorum.”
