Lisanssız Elektrik Üretimi Taslak Yönetmeliği’nde yer alan değişiklikler, bağlantı süreçlerinden yatırım sorumluluklarına kadar sektörün temel işleyişini doğrudan etkileyebilecek nitelikte. Enerji Haber için değerlendirmelerde bulunan enerji piyasası uzmanı Cafer Demir, özellikle 5/1-(h) kapsamındaki düzenlemelerin lisanssız üretimde yeni bir teknik ve mali disiplin dönemi başlattığını vurguluyor.
BAĞLANTI SÜREÇLERİNDE TAM DİJİTAL ZORUNLULUK
Taslak düzenleme ile bağlantı görüşü süreçleri tamamen dijital ortama taşınıyor. Veri paylaşımı, değerlendirme, görüş oluşturma ve kayıt işlemleri analog yöntemlerden çıkarılıyor.
Demir’e göre bu adım, bağlantı süreçlerinde dijitalleşmeyi bir tercih olmaktan çıkarıp hukuki bir zorunluluk haline getiriyor. Böylece süreçlerin zaman damgalı, izlenebilir ve denetlenebilir olması amaçlanıyor. Elektrik dağıtım şirketlerine çevrim içi başvuru altyapısını kurmaları için 1 Ocak 2027’ye kadar süre verildi. Bu tarihe kadar hibrit başvuru modeli uygulanabilecek.
5/1-(H) KAPSAMINDA MESAFE KURALI NETLEŞTİRİLDİ
Taslakta en dikkat çekici değişikliklerden biri bağlantı mesafesinin matematiksel kurala bağlanması oldu.
Yeni modele göre:
5 MW ve altı için en fazla 4 km
5–15 MW arası için her 1 MW başına +0,4 km
15 MW üzeri için her 1 MW başına +0,15 km
Toplam kuş uçuşu mesafe ise 18 km’yi geçemeyecek.
Demir, bu düzenlemenin lisanssız üretimde “nerede ve ne kadar” sorusunu başvuru öncesinde net hesaplamaya zorladığını belirtiyor. Mesafe sınırlarının aşılması halinde olumsuz bağlantı görüşü verilmesi zorunlu olacak.
ŞEBEKE YATIRIMLARINDA MALİ SORUMLULUK TESİS SAHİBİNDE
5/1-(h) kapsamındaki projelerde bağlantı için gerekli tüm yatırım, kamulaştırma, izin ve işletme maliyetleri açık biçimde tesis sahibine yüklenirken; kamulaştırma ve taşınmaz temini, kazı ve geçiş izinleri, orman izin bedelleri ile gerekli deplase işlemlerinin tamamı üretici tarafından karşılanacak ve Cafer Demir’e göre bu düzenleme dağıtım şirketlerinin belirsiz yatırım yükünü azaltırken proje geliştirme sürecinde finansal fizibilitenin en baştan dikkate alınmasını zorunlu kılacak.
ORTAK VARLIKLAR VE TESİS KATILIM BEDELİ
Geçici kabul sonrası şebeke işletmecisine devredilen varlıklardan beş yıl içinde başka üretim tesislerinin faydalanması halinde tesis katılım bedeli uygulanacak. Bu mekanizma sayesinde ilk yatırımcıya sınırlı süreli mali koruma sağlanması ve maliyet paylaşımının dengelenmesi amaçlanıyor.
GERİ ÖDEME SÜRECİ 8 AYLA SINIRLANDI
Kullanıcı tarafından yapılan dağıtım yatırımlarında geri ödeme süresi en fazla 8 ay olarak belirlendi. Ödemeler en fazla 6 eşit taksit halinde yapılabilecek. Geçici kabul gecikmeleri veya izin süreçlerindeki aksaklıklar takvimi etkileyebilecek olsa da 8 aylık üst sınır korunuyor.
TARIMSAL OG BAĞLANTILARDA EŞİK
Orta gerilim seviyesindeki tarımsal sulama bağlantılarında asgari kullanıcı sayısı 2 km için 5 kullanıcıdan 2’ye, 5 km için 10 kullanıcıdan 5’e düşürüldü. Bu değişiklikle kırsal alanlarda OG bağlantıya erişim kolaylaşırken, dağıtım şirketleri açısından yatırım planlamasında ilave baskı oluşabileceği değerlendiriliyor.
PLANLI KESİNTİ BİLDİRİM SÜRELERİ YENİDEN TANIMLANDI
Yeni düzenlemeye göre: 50 MW ve üzeri tesislerde planlı kesinti bildirimi en az 5 iş günü önce, 50 MW altı tesislerde ise en az 2 iş günü önce yapılacak. Bu değişikliğin özellikle küçük ve orta ölçekli üretim tesislerinde operasyonel planlama açısından ek baskı oluşturabileceği belirtiliyor.
GEÇİŞ HÜKÜMLERİYLE HUKUKİ GÜVENLİK
Yürürlük tarihinden önce geçici kabulü yapılmış tesisler için yeni mali yükümlülüklerin geriye dönük uygulanmayacağı açıkça ifade ediliyor. Ayrıca yürürlükten önce çağrı mektubu veya olumlu bağlantı görüşü almış projeler için yeni mesafe sınırları uygulanmayacak.
Cafer Demir, bu hükümlerin “hak kaybı olur mu?” tartışmalarını büyük ölçüde kapattığını ve sektörde hukuki güvenliği artırdığının altını çiziyor.
Taslak yönetmelik, lisanssız elektrik üretiminde teknik sınırları netleştirirken mali ve hukuki sorumlulukları daha disiplinli bir çerçeveye oturtuyor. Özellikle 5/1-(h) kapsamındaki projelerde lokasyon seçimi, kapasite planlaması ve finansal fizibilite artık çok daha titiz hesaplamalar gerektirecek.
Haber Merkezi: Beyza Kum
