Avrupa Birliği’nde (AB) tarım sektörü, Orta Doğu’daki çatışmaların tetiklediği enerji fiyat artışlarından doğrudan etkilenirken, üye ülkeler çiftçileri korumak için peş peşe destek paketleri açıklıyor.
Enerji maliyetlerindeki yükselişin üretim giderlerini hızla artırması, tarım sektöründe yeni bir maliyet krizini beraberinde taşıdı.
ENERJİ FİYATLARINDA SERT ARTIŞ
Orta Doğu’da tırmanan gerilimle birlikte enerji fiyatlarında dikkat çekici artışlar yaşandı. Petrol fiyatları kriz öncesine göre yaklaşık yüzde 40 yükselirken, Avrupa’nın referans doğal gaz piyasasında fiyatlar yüzde 80’e varan artış gösterdi.
Bu durum, mazot, elektrik ve doğal gaz gibi temel girdilere bağımlı tarım sektöründe maliyet baskısını artırdı.
MAZOT FİYATLARI ÇİFTÇİYİ ZORLUYOR
Enerji fiyatlarındaki artışın en hızlı yansıdığı alanlardan biri mazot oldu. AB genelinde dizel fiyatları ortalama 1,59 avrodan 1,95 avroya yükselirken, yaklaşık yüzde 23’lük artış üretim maliyetlerini ciddi şekilde yukarı çekti.
Özellikle sulama, seracılık ve yoğun makine kullanımına dayalı üretim yapan çiftçiler bu artıştan daha çok etkileniyor.
GÜBREDE “ÇİFTE KRİZ”
Gübre piyasası ise hem enerji fiyatlarındaki yükseliş hem de tedarik kesintileri nedeniyle “çifte kriz” ile karşı karşıya kaldı. Doğal gaz fiyatlarının artması gübre maliyetlerini doğrudan yükseltirken, Hürmüz Boğazı’nda yaşanan aksaklıklar küresel gübre arzında ciddi daralmaya sebep oldu.
AB’DEN DESTEK HAMLESİ
Artan maliyetler karşısında AB ülkeleri, tarım sektörünü korumak için kapsamlı önlemler almaya başladı. AB Komisyonu, çiftçilere yönelik desteklerin artırılması ve mevcut kaynakların daha esnek kullanılmasına yönelik çalışmalar yürütüyor.
ÜLKELER PEŞ PEŞE DESTEK AÇIKLIYOR
Enerji krizinin etkilerini azaltmak için birçok ülke doğrudan destek paketlerini devreye aldı:
İSPANYA: 877 milyon avroluk destek paketi kapsamında yakıt sübvansiyonu ve gübre desteği sağlanırken, elektrikte KDV indirimi uygulanıyor.
İTALYA: Akaryakıtta litre başına yaklaşık 25 sentlik vergi indirimiyle çiftçilerin maliyet yükü hafifletiliyor.
YUNANİSTAN: Yaklaşık 300 milyon avroluk destek paketiyle motorin sübvansiyonu ve gübre desteği veriliyor.
FRANSA: Doğrudan sübvansiyon yerine kredi, vergi ertelemesi ve finansal esneklik sağlayan destek modeli uygulanıyor.
TARIM SEKTÖRÜNDE KÜRESEL RİSK YÜKSELİYOR
Uzmanlara göre enerji maliyetlerindeki artış, yalnızca üretimi değil, gıda fiyatlarını da doğrudan etkileyebilecek bir risk oluşturuyor.
Tarımın enerjiye yüksek bağımlılığı, yaşanan krizlerin gıda zincirine hızlı şekilde yansımasına neden oluyor.
ENERJİ KRİZİ GIDA FİYATLARINI TETİKLİYOR
AB’de tarım sektöründe artan maliyetler, enerji krizinin yalnızca enerji piyasalarıyla sınırlı kalmadığını bir kez daha gösteriyor.
Ülkelerin aldığı destek önlemlerine rağmen, enerji fiyatlarındaki dalgalanmanın sürmesi halinde gıda fiyatlarında yeni artışların gündeme gelmesi öngörülüyor.
