ABD Başkanı Donald Trump, Washington ile Pekin arasındaki istihbarat faaliyetlerine ilişkin dikkat çeken açıklamalarda bulundu. Çin’in ABD’ye karşı casusluk faaliyetleri yürüttüğünü kabul eden Trump, bunun tek taraflı olmadığını belirterek ABD’nin de Çin’i gözetlediğini söyledi. Trump’ın sözleri, Çinli kuruluşların İran’a ABD askeri üslerine ilişkin yüksek çözünürlüklü uydu görüntüleri sağladığı yönündeki haberlerin ardından geldi.
“ÇİN BİZİ GÖZETLİYOR, BİZ DE ONLARI”
Trump, 13 Eylül’de Air Force One’da gazetecilerin Çin’in ABD’ye yönelik istihbarat faaliyetlerine ilişkin sorularını yanıtladı.
Çin’in ABD’yi gözetlediğine yönelik değerlendirmeler hatırlatılan Trump, iki ülkenin de benzer faaliyetler yürüttüğünü söyledi.
Trump, “Çin bizi gözetliyor. Haklısınız, biz de onları gözetliyoruz” ifadelerini kullanarak istihbarat faaliyetlerinin karşılıklı olduğunu açık şekilde dile getirdi.
AÇIKLAMANIN ARKASINDA İRAN SALDIRISI VAR
Trump’a yöneltilen sorunun arkasında Wall Street Journal tarafından yayımlanan dikkat çekici bir haber bulunuyor.
ABD'li yetkililere dayandırılan habere göre İran, 17 Temmuz’da Ürdün’ün kuzeydoğusundaki Muwaffaq Salti Hava Üssü’ne düzenlediği füze saldırısından önce Çinli kuruluşlardan yüksek çözünürlüklü uydu görüntüleri temin etti.
İran’ın saldırıdan sonra da bölgeye ilişkin görüntüler aldığı bildirildi. ABD'li yetkililer söz konusu görüntüler ile saldırı arasında bağlantı kurarken, Çinli kuruluşların kimliklerini açıklamadı.
3 ABD ASKERİ ÖLDÜ, 4'Ü YARALANDI
17 Temmuz’da gerçekleştirilen saldırıda İran’a ait balistik füzeler, Muwaffaq Salti Hava Üssü’nde Amerikan askerlerinin kaldığı bölgeyi vurdu.
Saldırıda 3 ABD askeri hayatını kaybetti, 4 asker yaralandı. Saldırının 24 saat içerisinde üsse gerçekleştirilen üç füze saldırısından biri olduğu bildirildi.
ABD'li yetkililer, Çin kaynaklı uydu görüntülerinin saldırıda kullanılmasının, İran'a sağlanan Çin menşeli desteğin Amerikan askerleri açısından ölümcül sonuç doğurduğuna yönelik şimdiye kadarki en güçlü bulgulardan biri olduğunu değerlendiriyor. Ancak Washington, Çin hükümetinin saldırıya doğrudan katıldığı yönünde bir suçlama yöneltmedi.
PEKİN İDDİALARI REDDETTİ
ABD'li üst düzey yetkililerin uydu görüntüleri konusunu Çinli mevkidaşlarının gündemine getirdiği bildirildi.
Çin tarafı ise iddiaları reddederek Washington’dan kanıt istedi. Çin Dışişleri Bakanlığı da Pekin’in İran ile yaşanan çatışmaya bağlanmaya çalışılmasına tepki gösterdi.
ABD yönetimi daha önce de Çinli şirketlerin İran’a görüntü sağladığı iddialarını gündeme getirmişti. Washington, mayıs ayında İran’a uydu görüntüsü sattıkları gerekçesiyle üç Çinli şirkete yaptırım uygulamıştı. ABD'li yetkililerin, Çin kaynaklı verilerin İran tarafından Amerikan savaş gemilerinin konumlarını belirlemek amacıyla kullanılabileceğinden de endişe ettiği bildirildi.
TRUMP DAHA ÖNCE DE AYNI KONUYU GÜNDEME GETİRDİ
Trump’ın karşılıklı casusluk açıklaması ilk değil. ABD Başkanı, mayıs ayında Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile yaptığı görüşmenin ardından da iki ülkenin siber ve istihbarat faaliyetleri hakkında konuşmuştu.
15 Mayıs’ta Air Force One’da gazetecilere konuşan Trump, Şi ile Çin’in ABD’deki siber faaliyetlerini görüştüğünü, Şi’nin de ABD’nin Çin’de yürüttüğü faaliyetleri gündeme getirdiğini söylemişti.
Trump o dönemde, “Onların yaptığını biz de yapıyoruz” diyerek ABD’nin Çin’e karşı yoğun istihbarat faaliyeti yürüttüğünü açıkça ifade etmişti. Ayrıca Şi’ye, ABD’nin Çin’e karşı Pekin’in bilmediği birçok faaliyet yürüttüğünü söylediğini aktarmıştı.
CIA’NİN ÇİN ODAĞI GENİŞLİYOR
Trump’ın açıklamaları, ABD istihbaratının Çin’e yönelik faaliyetlerini genişlettiği bir döneme denk geldi.
CIA Başkan Yardımcısı Michael Ellis’in geçen hafta yaptığı açıklamalarda, Çin’in yalnızca askeri değil ekonomik bir rakip olması nedeniyle ABD’nin istihbarat toplama faaliyetlerinin Çinli şirketleri de kapsayacak şekilde genişlediği belirtildi. Özellikle yapay zekâ, yarı iletkenler ve biyoteknoloji gibi stratejik alanlar ABD istihbaratının ilgi alanları arasında gösteriliyor.
ABD ve diğer “Five Eyes” ülkeleri de haziran ayında Çin’in profesyonel iş ağları ve sahte iş ilanları üzerinden askerî ve istihbarî bilgilere erişimi bulunan kişileri hedef aldığı uyarısında bulunmuştu.
GÖZLER 24 EYLÜL’DEKİ TRUMP-Şİ GÖRÜŞMESİNDE
Son gelişmelerin ardından gözler Trump ile Çin Devlet Başkanı Şi Cinping arasında yapılması planlanan görüşmeye çevrildi.
Şi’nin 24 Eylül’de Washington’a yapması beklenen ziyaret öncesinde Trump’a uydu görüntüleri iddiasını Çin liderinin gündemine getirip getirmeyeceği soruldu. Trump, Şi’nin şimdiye kadar “makul” davrandığını belirterek iki ülkenin de benzer şekilde hareket ettiğini söyledi. Trump’ın Şi ile görüşmesinde “hemen hemen her şeyi” ele alacağını ifade ettiği aktarıldı.
Böylece İran’a sağlandığı öne sürülen uydu görüntüleri, ABD-Çin arasındaki siber faaliyetler ve karşılıklı istihbarat operasyonları, 24 Eylül’deki görüşmenin dikkat çeken başlıklarından biri haline geldi.
