Çin, nükleer enerji alanında yeni bir teknoloji üzerinde çalışıyor. Ülke, enerji üretimini daha verimli ve güvenli hale getirmeyi hedefleyen gelişmiş bir nükleer reaktörü devreye almayı planlıyor. Uzmanlara göre bu teknoloji, insanlığın enerji ihtiyacını uzun vadede karşılayabilecek potansiyele sahip.
Guangdong eyaletine bağlı Huizhou kentinde inşa edilen CiADS (China Initiative Accelerator Driven System) adlı tesisin 2027 yılında faaliyete geçmesi planlanıyor. Projenin Çin Bilimler Akademisi araştırmacıları ile devlet nükleer enerji şirketlerinin iş birliğiyle geliştirildiği belirtiliyor.
HIZLANDIRICI DESTEKLİ NÜKLEER REAKTÖR TEKNOLOJİSİ
CiADS projesinde kullanılan sistem, hızlandırıcı destekli altkritik reaktör (ADS) teknolojisine dayanıyor. Bu tür reaktörler, nükleer reaksiyonları kontrol altında tutmak için parçacık hızlandırıcılarından yararlanıyor.
Sistemde yüksek enerjili protonlar ağır metal bir hedefe yönlendirilerek nötron üretimi sağlanıyor. Oluşan nötronlar ise reaktörde nükleer reaksiyonu başlatıyor.
Bu teknoloji, klasik reaktörlerden farklı olarak kendi kendini sürdüren zincirleme reaksiyon seviyesinin altında çalışıyor. Bu nedenle sistemin daha kontrollü ve güvenli olduğu değerlendiriliyor.
NÜKLEER ATIĞI AZALTMA POTANSİYELİ
Yeni reaktör tasarımının en dikkat çekici özelliklerinden biri, nükleer atık yönetimi konusunda sunduğu avantajlar. ADS teknolojisi sayesinde uzun süre tehlikeli kalabilen radyoaktif atıkların daha kısa ömürlü ve daha az riskli maddelere dönüştürülebileceği belirtiliyor.
Araştırmacılar, bu sistemin nükleer yakıtın kullanım verimliliğini ciddi şekilde artırabileceğini ifade ediyor. Yeni tasarımın uranyumu geleneksel reaktörlere kıyasla yaklaşık 100 kat daha verimli kullanabileceği öne sürülüyor.
Ayrıca nükleer atıkların tehlikeli kalma süresinin de mevcut sistemlere göre binde bir seviyesine kadar düşürülebileceği değerlendiriliyor.
DÜNYANIN İLK MEGAVAT SEVİYESİNDE ADS PROTOTİPİ
CiADS tesisinin inşasına Temmuz 2021’de başlandı. Projenin 2027 yılında tamamlanarak devreye alınması planlanıyor.
Yetkililerin açıklamasına göre tesisin en kritik bileşenlerinden biri olan süperiletken parçacık hızlandırıcılarının kurulumu bu yıl içinde tamamlanacak.
Kurşun-bizmut soğutmalı hızlı nötron tasarımını kullanan sistem, tamamlandığında megavat seviyesinde çalışan ilk ADS prototipi olma özelliğini taşıyacak.
TEKNOLOJİ HENÜZ DENEYSEL AŞAMADA
ADS teknolojisi büyük potansiyele sahip olsa da dünya genelinde henüz ticari ölçekte çalışan bir hızlandırıcı destekli nükleer reaktör bulunmuyor.
Bu nedenle Çin’de kurulacak CiADS sistemi ilk aşamada deneysel bir prototip olarak faaliyet gösterecek. Projenin sonuçlarının, gelecekteki nükleer enerji teknolojilerinin gelişimi açısından önemli veriler sağlaması bekleniyor.
