BWA Başkanı Çetin Ay, küresel siyasette yaşanan kırılmaları ve değişen güç dengelerini Manşet Haber’e anlattı. Dünya düzeninin yıkılmadığını, ancak sertleşen ilişkiler ve artan krizlerle yeniden şekillendiğini belirten Ay, askeri gücün uluslararası ilişkilerde belirleyici rolünü sürdürdüğünü dile getirdi.
KÜRESEL DÜZEN VE BAĞIMLILIK İLİŞKİLERİ
Dünya siyaseti, füzenin ikna gücü!
Son yıllarda artan krizlerle bu yapı daha görünür hale geldi.
Dünya bir güç dengesi sahası.
Herkes birbirini yük olarak görüyor.
O yük kalkarsa düzen çöker.
Hiç kimse kopamıyor, sadece bağları gevşetiyor.
Herkes birbirinden bıkmış durumda.
Yine de kimse tek başına kalamaz.
Kopmak isteyen düşer.
Kalan yük taşır.
BATI DÜNYASINDA GÜVENLİLİK VE BAĞLILIK
Avrupa Amerika’ya
Güvenlik için bağlandı.
Bedeli ağır oldu.
Bağımlı hale geldi.
Kendi çıkarlarını tam koruyamadı.
İstediği siyaseti uygulayamadı.
Amerika İsrail’i
Müttefik seçti.
Yük büyüdü.
Her kriz geri döndü.
Maliyet arttı.
Küresel dengede zorlandı.
İsrail Araplardan,
Araplar İsrail’den
Tehdit algılıyor.
Geçmiş kapanmadı.
Güven oluşmadı.
Yakınlaşma maliyetli.
Gerilim sürüyor.
ARAP DÜNYASINDA PARÇALI YAPI
Araplar kendi aralarında
Birlik kuramadı.
Güç yarışı sertleşti.
Kaynak kavgası büyüdü.
İç çekişme derinleşti.
Parçalı yapı kaldı.
AVRUPA'NIN İÇ DENGELERİ
İngiltere Avrupa ile
Bağlı kaldı ama teslim olmadı.
Ayrıldı ama kopmadı.
Kendi alanını korudu.
Açık güç olmadı.
Etkisini sürdürdü.
Fransa Amerika ile
Ekonomisini büyüttü.
Bağımlı hale geldi.
Kazandığını korumak istiyor.
Karar alanı daraldı.
Bağı kırmaya yöneliyor.
Almanya bağımlılık nedeniyle
Sanayisinde darbe aldı.
Finansı zayıflıyor.
Bu bağ maliyet üretiyor.
Geleceğini tek başına belirleyemiyor.
Kendi çıkarını tam savunamıyor.
ASYA'DA YÜKSELEN REKABET
Japonya Çin’in
Yükselişini tehdit gördü.
Denge kaydı.
Güvenlik riski büyüdü.
Rekabet keskinleşti.
Mesafe koydu.
Çin Amerika’yı
Rakip görüyor.
Ama bağlı.
Rekabeti derinleştiriyor.
Ticareti sürdürüyor.
Kopuş maliyetli olduğu için bastırıyor.
RUSYA VE DOĞU BLOKUNDA SERTLEŞME
Rusya Avrupa tarafından
Kuşatıldığını gördü.
Geri çekilirse kaybedecek.
Bu yüzden sertleşti.
Alan kaybı güç kaybı demek.
Geri adım atmıyor.
İran Amerika ve İsrail’i,
Amerika ve İsrail İran’ı
Tehdit olarak görüyor.
Güven yok.
Tehdit algısı kalıcı.
Rekabet sert.
Çıkarlar çatışıyor.
Gerilim sürüyor.
Kuzey Kore dünyaya
Kendini kapattı.
Rejimi korudu.
Dış etkiyi reddetti.
Yalnız kaldı.
İzole durumda.
GÜNEY ASYA'DA SÜREGELEN GERİLİM
Hindistan ile Çin arasında
Sınır sorunu çözülmedi.
Rekabet büyüdü.
Güven oluşmadı.
Denge hassas kaldı.
Mesafe korundu.
Pakistan ile Hindistan arasında
Geçmiş ağır.
Güven kurulamadı.
Rekabet sürüyor.
Denge zor kuruluyor.
Ayrışma devam ediyor.
AFRİKA VE GÜNEY AMERİKA'DA BAĞIMLILIK SORUNU
Afrika sömürü nedeniyle
Kaynaklarını kaybetti.
Dış etkiyi kıramadı.
Bağımlılık sürüyor.
Güç kurmakta zorlanıyor.
Kurtulmak istiyor.
Güney Amerika baskı altında
Bağımsızlığı sınırlı kaldı.
Ekonomisi dışa bağlı.
Kendi yolunu çizmekte zorlanıyor.
Çıkış arıyor.
ORTADAĞU'DA KAOS
Orta Doğu kendi içinde
İç çatışmayı bitiremedi.
Dış müdahale arttı.
Denge kurulamadı.
Her hamle yeni kriz doğurdu.
Kaos sürüyor.
ASYA'NIN YÜKSELİŞİ VE KİMLİK MÜCADELELERİ
Asya güçlenerek
Yükseliyor.
Paylaşmak istemiyor.
Rekabet sertleşiyor.
Yeni düzen kurmak istiyor.
Baskı oluşturuyor.
Uygurlar Çin’e karşı
Kimliğini korumak istiyor.
Baskı görüyor.
Özgürlük arıyor.
Alan bulamıyor.
Uzaklaşmak istiyor.
DİNLER VE KİMLİKLER ARASINDA TARİHSEL GERİLİM
Yahudiler, Hristiyanlar ve Müslümanlar arasında
Geçmiş ağır.
Güven zayıf.
Kimlikler korunuyor.
Çıkarlar çatışıyor.
Gerilim sürüyor.
Mesafe kapanmıyor.
ULUSLARARASI İTTİFAKLARDA KOPUŞ EĞİLİMLERİ
NATO içinde Amerika’dan kopmak isteyenler
Bağımsızlık istiyor.
Ama güvenlikten ayrılamıyor.
Denge kurmak zorunda.
Tek başına kalamıyor.
Mesafe koyuyor.
Avrupa Birliği içinde merkezden kopmak isteyenler
Egemenlik talebi yükseliyor.
Sistemden çıkamıyor.
Karar alanı daralıyor.
Çıkarlar ayrışıyor.
Kopuş eğilimi artıyor.
Arap dünyasında birbirinden kopmak isteyenler
Güç yarışı sürüyor.
Kaynak kavgası büyüyor.
İttifak zayıf.
Güven yok.
Birlik kurulamıyor.
YENİ DÜNYA DÜZENİ VE TÜRKİYE'NİN KONUMU
Dünya kopmuyor, yeniden kuruluyor.
Bağlar gevşiyor ama kırılmıyor.
Yeni bloklar daralıyor, ilişkiler sertleşiyor.
Kimse yalnız kalmak istemiyor.
Ama kimse eskisi gibi bağlı kalmak da istemiyor.
Düzen yıkılmıyor.
Sadece yer değiştiriyor.
Türkiye
Denge kuruyor.
Alan açmaya çalışıyor.
Orta Asya’dan Cumhuriyet’e;
Mürekkebi kan, kalemi kılıç, füzesi iman olana yön verilmez.
Tarihe sor.
