Şanlıurfa ve Kahramanmaraş’ta yaşanan okul saldırılarının ardından çocuk ve ergen davranışları yeniden gündeme geldi. Psikolog Ece Erkan, çocuklarda şiddetin çoğu zaman aniden ortaya çıkmadığını söyleyerek, “Şiddet davranışı çoğu zaman aniden ortaya çıkıyormuş gibi görünse de aslında öncesinde küçük ama anlamlı işaretler verir” dedi.
Manşet Haber’e değerlendirmelerde bulunan Erkan, empati kurmakta zorlanma, başkalarının duygularına karşı kayıtsızlık, yoğun ve biriken öfke ile güç kurma isteğinin erken sinyaller arasında yer aldığını söyleyerek, “Burada önemli olan tek bir davranışa odaklanmak değil, davranışın sürekliliğine, şiddetine ve artış gösterip göstermediğine bakmaktır” dedi.
ŞİDDETİN 5 KRİTİK SİNYALİ
Uzmanın değerlendirmelerine göre ön plana çıkan başlıca risk işaretleri şöyle sıralanıyor:
Ani ve kontrolsüz öfke patlamaları
Arkadaş çevresinden uzaklaşma ve yalnızlaşma
Şiddet içerikli içeriklere yoğun ilgi
Empati eksikliği ve başkalarının duygularına kayıtsızlık
Tehditkar dil, çizim veya sosyal medya paylaşımları
Uzmanlar, bu işaretlerin tek başına değil birlikte ve süreklilik göstermesi durumunda dikkate alınması gerektiğini vurguluyor.
DİJİTAL İÇERİKLER ALGIYI DEĞİŞTİRİYOR
Dijital içeriklerin etkisine de özellikle değinen Erkan, şiddet içerikli oyun ve paylaşımların çocuklar üzerindeki etkisinin göz ardı edilmemesi gerektiğini vurguladı. “Dijital içerikler tek başına şiddet davranışının nedeni değildir ancak çocuğun şiddeti algılama biçimini etkileyebilir” diyen Erkan, yoğun maruziyetin zamanla duyarsızlaşmaya yol açabileceğini belirtti.
Bu süreçte çocuğun psikolojik durumunun belirleyici olduğunu vurgulayarak, “Asıl risk, çocuğun içsel dünyası ile maruz kaldığı içeriklerin birleştiği noktada ortaya çıkar” ifadelerini kullandı.
“BENİM ÇOCUĞUM YAPMAZ” YAKLAŞIMI RİSKLİ
Ailelerin en sık yaptığı hatalara da özellikle dikkat çekerek, “ ‘Benim çocuğum yapmaz’ yaklaşımı ebeveyn için rahatlatıcı görünse de aslında riskli bir kör noktadır” dedi.
Çocukların gelişimsel olarak değişebileceğini söyleyen Erkan, “Ailelerin en sık kaçırdığı nokta, çocuğun davranışının altında yatan duygusal deneyimi anlamaya çalışmamaktır” değerlendirmesinde bulundu.
ÖFKE VE YALNIZLAŞMA BİRLİKTE GÖRÜLÜRSE DİKKAT
Ani öfke patlamaları ve sosyal geri çekilmenin birlikte görülmesinin önemli bir uyarı işareti olduğuna dikkat çeken Erkan, “Öfke çoğu zaman yüzeyde görülen bir duygudur; altında değersizlik, anlaşılmama ve yoğun kırgınlık gibi duygular bulunabilir” dedi.
Bu durumun çocuğun iç dünyasında biriken duyguların dışa yansıması olabileceğini belirten Erkan, “Bu iki durum bir arada olduğunda çocuk hem yoğun duygular yaşıyor hem de bunları düzenleyebileceği bir ilişki alanı bulamıyor olabilir” ifadelerini kullandı.
KONTROL DEĞİL REHBERLİK ÖNEMLİ
Ebeveyn tutumlarına ilişkin değerlendirmede bulunan Erkan, aşırı kontrol ve tamamen serbest bırakma arasında dengenin kurulması gerektiğini vurguladı. “Sağlıklı yaklaşım, kontrol etmekten çok rehberlik etmektir” diyen Erkan, çocuğun hem sınırları bilmesi hem de kendini ifade edebileceği bir ortam bulması gerektiğini söyledi.
ŞİDDETİ ÖNLEMEK İÇİN 3 KRİTİK ADIM
Benzer olayların önüne geçebilmek için üç temel noktaya dikkat çeken Erkan, “Çocuğun ne hissettiğini tanımlayabilmesi ve ifade edebilmesi en kritik adımdır” dedi.
Aile içi iletişimin güçlendirilmesi gerektiğini belirten Erkan, “Çocuk anlaşılmadığını hissettiğinde içe kapanır, anlaşıldığını hissettiğinde ise kendini açar” ifadelerini kullandı.
Erken farkındalığın önemine özellikle dikkat çeken Erkan, “Birçok riskli davranış, erken dönemde fark edilip doğru şekilde ele alındığında önlenebilir” değerlendirmesinde bulundu.
