Dünyada üretilen gıdanın önemli bir bölümü daha market rafına veya tüketicinin sofrasına ulaşmadan sistemin dışına çıkıyor. FAO’nun 2023 verilerine göre küresel gıda üretiminin yüzde 13,3’ü hasat sonrası süreçte ve perakende aşamasından önce kayboluyor.
29 Eylül Uluslararası Gıda Kaybı ve İsrafı Farkındalık Günü kapsamında açıklama yapan Novonesis Türkiye, gıda kaybının yalnızca tüketici davranışlarıyla değil, üretim ve tedarik zincirindeki süreçlerle de mücadele edilmesi gereken bir sorun olduğuna dikkat çekti.
1,05 MİLYAR TON GIDA İSRAF EDİLDİ
Birleşmiş Milletler Çevre Programının Gıda İsrafı Endeksi 2024 Raporu’na göre 2022 yılında perakende, gıda hizmetleri ve hanelerde toplam 1,05 milyar ton gıda israf edildi.
Bu miktar, tüketicilere sunulan toplam gıdanın yaklaşık yüzde 19’una karşılık geliyor.
“KAYBI OLUŞMADAN ÖNLEMEK GEREKİYOR”
Novonesis Türkiye Ülke Müdürü Pınar Tunçkol, gıda kaybıyla mücadelede yalnızca ortaya çıkan atığın yönetilmesinin yeterli olmadığını belirtti.
Tunçkol, ürünlerin üretim hattındayken ve raftayken dayanıklılığının artırılmasının, aynı miktardaki hammaddeden daha fazla kullanılabilir ürün elde edilmesine katkı sağlayabileceğini söyledi.
EKMEKTEN YOĞURDA RAF ÖMRÜ ARAYIŞI
Gıda sektöründe kullanılan enzimler ve faydalı kültürler, farklı ürün gruplarında kaybın azaltılması amacıyla kullanılıyor.
Fırıncılıkta enzimler ekmeğin nemini, yumuşaklığını ve esnekliğini daha uzun süre korumasına yardımcı olurken, fermente süt ürünlerinde kullanılan kültürler bozulmaya yol açan mikroorganizmaların gelişimini sınırlamayı hedefliyor.
Meyve ve içecek üretiminde ise enzim temelli yöntemlerle aynı miktardaki hammaddeden daha fazla ürün elde edilmesi amaçlanıyor.
480 MİLYON KAP YOĞURDA DENK GELİYOR
Novonesis’in küresel tahminine göre şirketin FreshQ kültürleri, değer zinciri boyunca yılda yaklaşık 80 bin ton yoğurdun israf edilmesini önlemeye yardımcı oluyor.
Şirket, bunun yaklaşık 480 milyon kap yoğurda karşılık geldiğini belirtiyor. Söz konusu hesaplama küresel bir tahmin niteliğinde ve Türkiye’ye özgü bir veri değil.
TÜRKİYE İÇİN MALİYET VE VERİMLİLİK BOYUTU
Türkiye’de gıda kaybının azaltılması, yalnızca çevresel değil ekonomik açıdan da önem taşıyor. Hammaddenin daha verimli kullanılması, üretim kayıplarının düşürülmesi ve raf ömrünün uzatılması üretim maliyetlerinin yönetilmesine katkı sağlayabiliyor.
Novonesis Türkiye’ye göre bu alandaki teknolojilerin yaygınlaşması, gıda üreticilerinin hem iç pazardaki tüketici beklentilerine hem de ihracat pazarlarındaki kalite standartlarına uyumunu destekleyebilir.
“AYNI KAYNAKLA DAHA FAZLA GIDA”
Tunçkol, gıda kaybının azaltılmasının doğrudan üretim verimliliğiyle bağlantılı olduğunu belirterek, daha az kaybın aynı miktarda su, enerji ve tarımsal hammaddeyle daha fazla gıdanın tüketiciye ulaştırılması anlamına geldiğini ifade etti.
Şirket, önümüzdeki dönemde raf ömrünü destekleyen, üretim sürecindeki kayıpları azaltan ve hammaddeden elde edilen verimi artıran biyolojik çözümlerin gıda sektöründe daha fazla öne çıkacağını öngörüyor.
