İzmir'in Aliağa ilçesindeki HABAŞ Demir Çelik Fabrikası'nda 19 işçinin hayatını kaybettiği facia, iş güvenliği uygulamalarını yeniden gündeme taşıdı. Manşet Haber'e konuşan iş güvenliği uzmanları, patlamanın önlenebilir olduğunu savundu. Uzmanlar, önceki işçi ölümlerine, denetimlere ve fabrikada görev yapan 37 İSG uzmanının yetkilerine dikkat çekti.
“KESİNLİKLE ÖNLENEBİLİRDİ”
HABAŞ'ta 9 Kasım'da planlı bakım sırasında vinç sistemine ait parçaların düşerek doğal gaz ve oksijen hatlarına zarar verdiği, ardından patlama yaşandığı bildirildi. Facianın kesin nedenine ve olası ihmallere ilişkin soruşturma sürüyor.İş Güvenliği Uzmanları Derneği (İSGDER) Başkanı Osman Sayar, olayın nedenlerinin teknik incelemeyle ortaya çıkacağını belirtti. Ağır sanayi tesislerinde bakım çalışmalarının sıkı güvenlik önlemleriyle yürütülmesi gerektiğini vurgulayan Sayar, “Kesinlikle önlenebilirdi.” dedi.
İSGDER Başkanı, vinç sistemlerinin düzenli kontrol edilmesi ve gaz hatlarının güvenli biçimde izole edilmesi gerektiğini söyledi.
“KÂĞIT ÜZERİNDEKİ DENETİM İLE SAHADAKİ GÜVENLİK ARASINDA DAĞLAR KADAR FARK VAR”
HABAŞ'ta önceki denetimlerde ciddi bir sorun görülmediği yönündeki açıklamaları değerlendiren Osman Sayar, denetim raporlarının tek başına güvenliği garanti etmediğini belirtti.Sayar, “Kâğıt üzerindeki denetim ile sahadaki gerçek güvenlik arasında dağlar kadar fark vardır.” ifadelerini kullandı.
İSGDER Başkanı, iş güvenliği kurallarının yalnızca belgelerde kalmaması gerektiğini vurguladı. Sayar, denetimlerin bağımsız kurumlar aracılığıyla şeffaf biçimde yürütülmesini önerdi.
“GERÇEK GÜVENLİĞİ BELİRLEYEN UZMANIN İŞİNİ KAYBETME KORKUSU YAŞAMAMASIDIR”
Fabrikada 37 İSG uzmanının görev yapmasını değerlendiren Osman Sayar, uzman sayısından çok mesleki bağımsızlığın önemli olduğunu söyledi. Sayar, “Gerçek güvenliği belirleyen unsur ise, uzmanın işini kaybetme korkusu yaşamıyor olmasıdır.” dedi.İSGDER Başkanı, uzmanların ücretlerini denetledikleri işverenlerden almasının bağımsız hareket etmelerini zorlaştırabileceğini belirtti.
“BÜYÜK BİR FELAKETİN ALARM ZİLLERİYDİ”
HABAŞ'ta 21 Ekim'de Hakan Doğan'ın yüksekten düşerek, 5 Kasım'da ise 20 yaşındaki Eyüp Eğinli'nin iş makinesi lastiğinin patlaması sonucu hayatını kaybettiği bildirilmişti. Bu ölümlerin ardından 9 Kasım'daki facia yaşandı. Peş peşe meydana gelen kazaları değerlendiren Sayar, “Bu tür öncül kazalar, büyük bir felaketin kapıda olduğunu söyleyen sistemik alarm zilleridir.” ifadelerini kullandı.İSGDER Başkanı, önceki ölümlerin ardından üretim ve bakım faaliyetlerinin durdurulması ve tesisin bağımsız uzmanlar tarafından kapsamlı biçimde denetlenmesi gerektiğini savundu.
Osman Sayar, Türkiye'deki iş güvenliği sorunlarının temelinde üretim baskısının bulunduğunu belirterek “Sahadaki en büyük temel sorun, üretim baskısı ve kâr önceliğinin insan hayatının ve güvenliğin önüne geçirilmesidir.” dedi.
“37 DEĞİL, 137 UZMAN OLSA BİLE KAZALAR ÖNLENEMEZ”
Manşet Haber'in görüştüğü diğer iş sağlığı ve güvenliği uzmanı, endüstriyel kazaların biriken riskler ve göz ardı edilen eksiklikler sonucunda yaşanabileceğini söyledi. Uzman, “Endüstriyel kazalar genellikle kader olarak görülse de aslında üst üste birikmiş risklerin ve göz ardı edilmiş zafiyetlerin bir sonucu.” ifadelerini kullandı.
Fabrikada görev yapan İSG uzmanlarının sayısına da değinen uzman, şunları söyledi:“Eğer tesis yönetimi üretim baskısını önceliklendiriyor, bütçe kısıtlarına takılıyor veya uzmanların risk bildirimlerini üretimi yavaşlatıyor gerekçesiyle dikkate almıyorsa fabrikada 37 değil, 137 uzman olsa bile kazalar önlenemez.”
HABAŞ'ta kısa aralıklarla yaşanan ölümlü kazaları da değerlendiren İSG uzmanı, “Bu tesadüfler zinciri olamaz.” dedi. Uzman, önceki ölümlerin ardından risk analizlerinin yenilenmesi ve tehlikeli faaliyetlerin bağımsız mühendislik incelemesinden geçirilmesi gerektiğini savundu.VİNÇ SİSTEMLERİ VE GAZ HATLARI İÇİN UYARI
İSG uzmanı, ağır sanayi tesislerinde öncelikle vinç taşıyıcılarının, doğal gaz ve oksijen hatlarının ve bakım sırasındaki enerji izolasyonunun kontrol edilmesi gerektiğini belirtti.
Uzman, rutin denetimlerin taşıyıcı sistemlerdeki aşınmaları her zaman ortaya çıkaramayabileceğini söyledi. İSG uzmanına göre periyodik mühendislik kontrolleri ve gaz hatlarının fiziksel koruması, benzer kazaların önlenmesinde önem taşıyor.