Türkiye, Çinli otomobil üreticisi BYD'nin Manisa'da fabrika kurması için önemli bir vergi avantajı sağladı. Otomobiller Türkiye'ye geldi, satışlar yapıldı ancak fabrika henüz üretime geçmedi.
Manşet Haber, BYD'nin Türkiye fiyatlarını, satış rakamlarını ve döviz kurunu karşılaştırdı.
Devletin sağladığı vergi avantajı ile binlerce BDY markalı otomobil satılırken elde edilen ekonomik avantajın nereye gittiği tartışma konusu oldu.
VERGİ AVANTAJINDAN ÜÇ GÜN SONRA BYD ANLAŞMASI
Türkiye, Haziran 2024'te Çin'den getirilen otomobillere aracın ithalat değerinin yüzde 40'ı veya araç başına en az 7 bin dolar olmak üzere ek yük getirdi.
5 Temmuz'da ise yatırım teşvik belgesi kapsamında getirilen otomobillere istisna tanındı. Üç gün sonra Türkiye ile BYD arasında yaklaşık 1 milyar dolarlık yatırım anlaşması imzalandı. BYD'nin Manisa'da yılda 150 bin araç üretecek fabrika kurması ve üretime 2026 sonunda başlaması hedeflendi.
ARAÇLARI SUUDİ ARABİSTAN MERKEZLİ ALJ GETİRDİ
BYD'nin kendi belgelerinde Türkiye'deki ithalatçı firma ALJ Pazarlama ve Satış A.Ş. olarak gösteriliyor. BYD de ALJ Turkey'i Türkiye distribütörü olarak duyurdu.
Suudi Arabistan merkezli Abdul Latif Jameel grubunun Türkiye şirketlerinden biri olan ALJ, fiyat zinciri üzerinde de etkili. BYD Türkiye'nin yasal metnine göre tavsiye edilen azami anahtar teslim satış fiyatını belirleme hakkı ALJ Pazarlama'ya ait.
Aynı grubun ALJ Finans şirketi ise BYD müşterilerine araç kredisi, bayilere de stok finansmanı sağlıyor.
Yani zincir kabaca şöyle:
BYD → BYD Europe → ALJ → bayi → vatandaş
964 BİN TL'LİK FİYAT NE OLDU?
Manşet Haber, vergi avantajı ile elde paranın izini görmek için BYD'nin en çok satan modellerinden SEAL U DM-i'yi mercek altına aldı. 
Aracın Nisan 2024'te açıklanan vergisiz fiyatı 964 bin TL idi. O ay doların aylık ortalaması yaklaşık 32,37 TL seviyesindeydi.
Mayıs 2025'te dolar, yaklaşık 38,83 TL'ye çıktı.
Eğer 964 bin TL'lik vergisiz fiyat yalnızca dolar kadar artsaydı, Mayıs 2025'te aracın fiyatı yaklaşık:
1 milyon 156 bin TL
olması gerekiyordu.
Ancak SEAL U DM-i'nin mayıs ayı satış fiyatı 2 milyon 115 bin TL'yi buldu. ÖTV ve KDV çıkarıldığında vergisiz fiyat yaklaşık:
1 milyon 356 bin TL
oldu.
Aradaki fark:
Araç başına yaklaşık 199 bin TL
Mayıs ayında 2 bin 810 SEAL U DM-i satıldı. Yalnızca mayıs ayındaki senaryo farkı yaklaşık:
560 milyon TL
seviyesine ulaşıyor.
İLK BEŞ AYDA 1,78 MİLYAR TL
Manşet Haber aynı hesabı Ocak, Şubat, Mart, Nisan ve Mayıs 2025 için ayrı ayrı yaptı.
Her ay aracın gerçek fiyatı, o ayın ortalama dolar kuru ve gerçek satış adedi kullanıldı. 2025'in ilk iki ayında SEAL U DM-i 3 bin 789 adet sattı; nisan ayında 3 bin 687, mayıs ayında ise 2 bin 810 adet satış gerçekleşti.
Ortaya çıkan toplam senaryo farkı:
Yaklaşık 1,78 milyar TL
Bu rakam doğrudan ALJ'nin veya BYD'nin kârı değil.
Yapılan hesap, "Aracın vergisiz fiyatı yalnızca kur kadar artsaydı, vatandaşın ödediği toplam bedel ne kadar daha düşük olabilirdi?" sorusunu akıllara getirdi.
1,78 milyar TL'lik farkın ne kadarının gerçek maliyet artışından, ne kadarının BYD'nin fiyatlamasından, ne kadarının ALJ ve bayi zincirindeki ticari paylardan kaynaklandığı kamuya açık değil.
Üstelik bu hesap yalnızca 2025'in ilk beş ayını ve tek bir modeli kapsıyor.
SEAL U DM-i 2025 yılını 25 bin 858 satışla tamamladı. BYD'nin Türkiye'deki toplam satışı 45 bin 537 araca ulaştı.
2026 başında ise Bakanlık, yatırımda beklenen ilerleme sağlanmadığı gerekçesiyle BYD'nin teşviklerden yararlanmasını askıya aldı.
Türkiye'de on binlerce otomobili satılan firma, henüz fabrika kurup seri üretime geçmedi.
Türkiye'nin vazgeçtiği verginin ekonomik değerinin kimin kasasına gittiği ise belirsizliğini koruyor.
1,78 MİLYAR TL NEYE DENK GELİYOR?
“Manşet Haber’in hesapladığı 1,78 milyar TL doğrudan kamu zararı veya tahsil edilmeyen vergi miktarı değil. Ancak rakamın büyüklüğünü anlamak için kamu yatırımlarıyla karşılaştırmak mümkün.
1,78 milyar TL, yaklaşık 18 adet 24 derslikli okulun yapım maliyetine; başka bir ifadeyle 432 yeni dersliğe denk geliyor.
Aynı tutar, 2026’daki aylık 4 bin TL’lik KYK bursu üzerinden hesaplandığında yaklaşık 37 bin üniversite öğrencisinin bir yıllık bursuna karşılık geliyor.”
