Antalya’da düzenlenen 77. Uluslararası Uzay Kongresi (IAC2026), 108 ülkeden bilim insanlarını, uzay ajanslarını ve sektör temsilcilerini bir araya getirdi. Kongreye katılan İstanbul Arel Üniversitesi Öğretim Üyesi ve astroekonomist Doç. Dr. Cüneyt Dirican, Türkiye’nin uzay çalışmalarını, sektörün ekonomik potansiyelini ve geleceğin iş gücü ihtiyacını değerlendirdi. Dirican, Türkiye’nin uzay alanındaki bilimsel çalışmalarının arttığını söyledi.
TÜRKİYE BİLDİRİ SAYISINDA İLK SIRADA
Uzay faaliyetlerinin yatırım, finansman, istihdam ve ticaret üzerindeki etkilerini inceleyen astroekonomi, gelişen uzay teknolojileriyle birlikte yeni bir çalışma alanı olarak öne çıkıyor. Astroekonominin detaylıca ele alındığı kongreye 108 ülkeden toplam 8 bin 330 bildiri gönderildi. Bunların bin 810’u Türkiye kaynaklı oldu. Kabul edilen 4 bin 77 bildirinin 674’ü Türkiye’den geldi. Türkiye, bu sayıyla ülke sıralamasında ilk sırada yer aldı. Bu çalışmaların teknolojiye, uluslararası iş birliklerine ve nitelikli istihdama dönüştürülmesi gerektiği vurgulandı.
UZAY EKONOMİSİNDE YENİ İŞ ALANLARI
Uzay ekonomisinin yalnızca roket ve uydu teknolojilerinden oluşmadığını söyleyen Dirican, gelecekte sağlık, lojistik, veri güvenliği ve finans alanlarında yeni iş modellerinin gelişebileceğini belirtti. Dirican, “Uzay ekonomisini roket, uydu ve astronotlarla sınırlı düşünürsek fırsatların önemli bir bölümünü kaçırırız. Uzay sektöründe mühendislerin yanı sıra hukukçulara, finans uzmanlarına, sağlık çalışanlarına, veri bilimcilere ve iletişimcilere de ihtiyaç var” dedi.
UZAY YATIRIMLARINDA YENİ EKONOMİK SORULAR
Uzay ekonomisinin büyüklüğünü ölçmek için yalnızca uydu sayısı ve yatırım tutarlarının yeterli olmadığını belirten Dirican, sektörün istihdam, katma değer ve teknoloji üretimine katkısının da hesaplanması gerektiğini ifade etti. Dirican, uzayda kurulabilecek istasyonların finansal değerlemesi ve gelecekteki ticari işlemlerin muhasebeleştirilmesi gibi konuların yeni düzenlemeler gerektireceğini söyledi.
UZAY SEKTÖRÜNDE NİTELİKLİ İŞ GÜCÜ İHTİYACI
Kongreye “Space Workforce Readiness Initiatives Roadmap For Newcomers” başlıklı ortak bildiriyle katılan Dirican, çalışmanın uzay sektörüne yeni katılacak kişilerin mesleki hazırlığına odaklandığını anlattı. Uzay ekonomisinin büyümesiyle farklı meslek gruplarına duyulan ihtiyacın artacağını belirten Dirican, eğitim programlarının disiplinler arası bir yaklaşımla geliştirilmesi gerektiğini söyledi.
UZAYDA ULUSLARARASI İŞ BİRLİĞİ VURGUSU
Kongrede gerçekleştirilen Birleşmiş Milletler gezegen savunması simülasyonunda, Dünya’ya yaklaşan bir asteroide karşı ülkelerin ortak karar alma süreci canlandırıldı. Dirican, simülasyonun küresel tehditler karşısında uluslararası iş birliğinin önemini ortaya koyduğunu belirterek, uzayın barışçıl kullanımında etik kuralların ve ortak sorumluluğun belirleyici olacağını vurguladı.
TÜRKİYE İÇİN UZAY EKONOMİSİ FIRSATI
Türkiye’nin uzay alanındaki bilimsel üretimini ekonomik değere dönüştürmesi gerektiğini söyleyen Dirican, “Üniversiteler, kamu kurumları ve özel sektör arasında daha güçlü iş birlikleri kurulmalı. Uzay, yalnızca teknoloji yarışı değil; aynı zamanda bir ekonomi, yönetişim ve insan kaynağı meselesi” dedi.
