Haber Ara

Milyonlarca haber arasında ara

Kırmızı et yemeden demir almanın 5 yolu: Uzmanlar açıkladı

Demir ihtiyacını karşılamak için kırmızı et tüketmek şart değil. Uzmanlar, sebzelerin pişirilme biçiminden çay ve kahve tüketimine kadar demir emilimini etkileyen 5 yöntemi açıkladı.

SAĞLIK 22.11.2026 15:27 Gaye Günel Okuma Süresi: 5 dk
Kırmızı et yemeden demir almanın 5 yolu: Uzmanlar açıkladı
Paylaş:
N

Demir eksikliği, dünya genelinde en yaygın beslenme sorunlarından biri olmayı sürdürüyor. Özellikle çocuklar ve doğurganlık çağındaki kadınlarda daha sık görülen bu durum, yorgunluk, halsizlik ve nefes darlığı gibi belirtilerle kendini gösterebiliyor. BBC'nin aktardığına göre, demir ihtiyacını karşılamak için yalnızca kırmızı ete yönelmek gerekmiyor. Uzmanlara göre bitkisel besinlerden alınan demirin vücutta ne kadar kullanılabildiği, besinlerin hazırlanma ve tüketilme biçimine bağlı olarak önemli ölçüde değişebiliyor.

DEMİR EKSİKLİĞİ NEDEN BU KADAR ÖNEMLİ?

Demir, vücudun dokularına oksijen taşıyan hemoglobin proteininin üretiminde görev alıyor. Yeterli demir alınmadığında hemoglobin üretimi olumsuz etkilenebiliyor ve zamanla demir eksikliği anemisi gelişebiliyor.

East Anglia Üniversitesi Mineral Metabolizması Profesörü Susan Fairweather-Tait, demir eksikliğine karşı önlem alınmasında beslenmenin önemine dikkat çekiyor.

"Doğru beslenme düzeniyle kansızlık (anemi) oluşumunu önlemeye çalışmak en iyisi."

Ancak demir içeren her besin vücut tarafından aynı oranda kullanılamıyor. Hayvansal kaynaklarda bulunan hem demiri, bitkisel besinlerdeki hem olmayan demire göre daha kolay emiliyor.

Uzmanlara göre hem demirinin yaklaşık yüzde 15 ila 30'u emilebilirken bitkisel kaynaklı demirin emilim oranı besinin türüne göre daha düşük seviyelerde kalabiliyor.

1. ISPANAĞI HAŞLAYIN, DİĞER YEŞİLLİKLERİ DOĞRU PİŞİRİN

Demir açısından zengin olduğu düşünülen ıspanak, aslında emilimi zorlaştıran bazı doğal bileşikler de içeriyor.

Oksalat adı verilen bu bileşikler, demire bağlanarak vücudun mineralden yararlanmasını sınırlayabiliyor.

Ispanağın haşlanması, oksalat miktarının azalmasına yardımcı oluyor. Böylece besindeki demirin vücut tarafından kullanılabilirliği artabiliyor.

Benzer durum pazı ve pancar yaprağı için de geçerli.

Ancak bütün yeşillikleri haşlamak gerekmiyor. Marul ve lahana gibi sebzelerin çiğ tüketilmesi veya buharda pişirilmesi, içerdikleri C vitamininin korunmasına yardımcı olabiliyor.

2. DEMİR İÇEREN BESİNLERİ C VİTAMİNİYLE BİRLİKTE TÜKETİN

Bitkisel kaynaklardan alınan demirin emilimini artırmanın en etkili yollarından biri, öğünlere C vitamini içeren besinler eklemek.

King's College London'dan beslenme bilimleri uzmanı Yemisi Latunde-Dada, bu ilişkinin önemini şu sözlerle açıklıyor:

"C vitamini, bitkisel kaynaklı gıdalardan demir emilimini önemli ölçüde artıran bir unsurdur."

Örneğin mercimek, nohut veya yeşil yapraklı sebzelerle hazırlanan yemeklerin yanında limonlu salata tüketmek, demirden daha fazla yararlanılmasına katkı sağlayabiliyor.

Benzer şekilde öğünlere portakal, mandalina, kivi veya kırmızı biber gibi C vitamini kaynakları eklemek de faydalı olabiliyor.

Burada önemli olan yalnızca demir açısından zengin besinleri tüketmek değil, emilimi destekleyen gıdalarla aynı öğünde bir araya getirmek.

3. EKŞİ MAYALI EKMEK VE FERMENTE GIDALARI TERCİH EDİN

Tahıllar, kuruyemişler ve tohumlar demir içermelerine rağmen fitik asit adı verilen doğal bir bileşik de barındırıyor.

Fitik asit, demirin bağırsaklardan emilimini azaltabiliyor.

Ancak fermentasyon işlemi bu bileşiğin parçalanmasına yardımcı oluyor. Böylece bazı besinlerdeki demirin kullanılabilirliği artabiliyor.

Bu nedenle ekşi mayalı ekmek, geleneksel yöntemlerle hazırlanmış bazı tahıl ürünlerine kıyasla demir emilimi açısından avantaj sağlayabiliyor.

Uzmanlar, özellikle bitkisel ağırlıklı beslenen kişilerin yalnızca tükettiği tahıl miktarına değil, bu besinlerin hazırlanma yöntemine de dikkat etmesi gerektiğini belirtiyor.

4. DEMİRLE ZENGİNLEŞTİRİLMİŞ ÜRÜNLERE TEK BAŞINA GÜVENMEYİN

Market raflarında demir ilave edilmiş kahvaltılık gevrekler, ekmekler ve farklı tahıl ürünleri bulunuyor.

Ancak bir ürünün etiketinde demir içerdiğinin belirtilmesi, bu mineralin tamamının vücut tarafından kullanılabildiği anlamına gelmiyor.

Profesör Susan Fairweather-Tait, bu konuda şu uyarıyı yapıyor:

"Demirle zenginleştirilmiş ürünlerin çoğundan demiri yeterince iyi ememiyoruz."

Bazı araştırmalarda, bebek mamaları ve tahıl bazlı ek gıdalardaki demirin emilim oranının yüzde 0,6 ile yüzde 2,2 arasında değiştiği belirlendi.

Buna karşılık farklı ekmek türlerinde daha yüksek emilim oranları saptandı. Bazı araştırmalarda rafine undan üretilen ekmeklerde bu oran yüzde 13,6'ya kadar ulaştı.

Bu farklılık, besindeki demir miktarının yanı sıra kullanılan demir formunun da önemli olduğunu gösteriyor. Bu bulgular, demirle zenginleştirilmiş ürünlerin yararsız olduğu anlamına gelmiyor.

5. ÇAY VE KAHVEYİ YEMEKTEN HEMEN SONRA İÇMEYİN

Türkiye'de özellikle kahvaltı ve akşam yemeklerinin ardından çay tüketmek yaygın bir alışkanlık.

Ancak çay ve kahvede bulunan polifenoller, bitkisel kaynaklı demirin emilimini azaltabiliyor.

Demir içeren bir öğünle birlikte çay veya kahve tüketildiğinde, besinlerdeki demirin bir bölümünden yeterince yararlanılamayabiliyor.

Profesör Susan Fairweather-Tait, çay tüketmek isteyenlerin bunu yemekten en az iki saat sonra yapmasının daha uygun olduğunu belirtiyor.

Özellikle demir eksikliği bulunan kişilerin çay ve kahve tüketim saatlerini öğünlerden ayırması, beslenme yoluyla alınan demirden daha fazla yararlanılmasına yardımcı olabiliyor.

DEMİR İHTİYACINI KARŞILAMAK İÇİN NE KADAR TÜKETMEK GEREKİYOR?

Günlük demir ihtiyacı yaşa, cinsiyete ve kişinin sağlık durumuna göre değişiyor.

Profesör Fairweather-Tait'e göre vücut, günlük beslenmeyle alınan demirin yalnızca bir bölümünü emiyor. Normal koşullarda günlük emilim yaklaşık 1 ila 2 miligram düzeyinde olabiliyor.

Bu miktar, vücudun günlük demir kayıplarının karşılanmasında önemli rol oynuyor.

Ancak tek bir öğünde çok fazla demir almak, emilimin aynı oranda artacağı anlamına gelmiyor. Vücut, demir dengesini korumak amacıyla emilim miktarını düzenliyor.

Bu nedenle uzmanlar, demir içeren besinlerin gün boyunca dengeli biçimde tüketilmesini öneriyor.

DEMİR EKSİKLİĞİNDE TAKVİYE KULLANMAK GEREKİR Mİ?

Kırmızı et tüketmeyen kişiler; mercimek, nohut, kuru fasulye, kabak çekirdeği, tahıllar ve yeşil yapraklı sebzeler gibi bitkisel kaynaklardan demir alabiliyor.

Ancak beslenme düzeninin değiştirilmesi, her durumda mevcut demir eksikliğini veya demir eksikliği anemisini tedavi etmek için yeterli olmayabiliyor.

Sürekli halsizlik, çabuk yorulma, baş dönmesi ve nefes darlığı gibi belirtiler yaşayan kişilerin hekim değerlendirmesinden geçmesi önem taşıyor.

Demir takviyelerinin gereksiz veya kontrolsüz kullanılması ise sağlık sorunlarına yol açabiliyor.

Uzmanlar, demir eksikliğinden şüphelenen kişilerin kendi kendine takviye kullanmak yerine gerekli kan testlerini yaptırmasını ve tedaviye doktor önerisiyle başlamasını tavsiye ediyor.

 
 
 
HABER BİLGİSİ
Kaynak: Haber Merkezi
Yorumlar
0 yorum
Yorumlarınız editör onayından sonra yayına alınır.
Bu habere henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu siz yazın.
Türk Kızılay'dan Gazze'ye 25 bin kişilik gıda yardımı
İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR
Türk Kızılay'dan Gazze'ye 25 bin kişilik gıda yardımı
WhatsApp
İhbar Hattı