ABD Başkanı Donald Trump’ın nükleer müzakerelere ilişkin yaptığı açıklamalar ve İran’ın misilleme sinyalleri, piyasalarda belirsizlik algısını artırdı. İlk aşamada Brent petrol yüzde 2,8 yükselerek 73 dolar seviyesine çıktı. WTI ham petrol ise yüzde 2,6 artışla 67,17 dolara ulaştı.
Piyasaların yeniden açılmasıyla birlikte yükseliş hızlandı. Brent petrolün varil fiyatı yüzde 8,5 artışla 79,19 dolara çıkarak Ocak 2025’ten bu yana en yüksek seviyeyi gördü. WTI ham petrol de yüzde 8,1 primle 72,60 dolar seviyesine yükseldi.
Uzmanlar, bu sert hareketi artan askeri gerilimlerin oluşturduğu “savaş risk primi” ile açıklıyor.
HÜRMÜZ BOĞAZI ARZ ENDİŞESİNİ ARTIRDI
Küresel enerji sevkiyatının kilit noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı’nda tanker geçişlerinin ciddi şekilde yavaşlaması, arz kesintisi kaygılarını güçlendirdi.
Günlük yaklaşık 20 milyon varil petrol ve petrol ürünü bu dar su yolundan taşınıyor. Deniz yoluyla yapılan ham petrol ticaretinin yaklaşık üçte biri bu koridordan geçiyor. Ayrıca küresel LNG ticaretinin yaklaşık yüzde 20’si de aynı güzergah üzerinden gerçekleşiyor.
AVRUPA’DA GAZ FİYATLARI SON 1 YILIN ZİRVESİNDE
Gerilimin etkisi doğal gaz piyasasına da yansıdı. Avrupa’nın referans ticaret noktası olan Hollanda merkezli TTF’de nisan vadeli kontratlarda fiyat megavatsaat başına 40,81 avroya çıktı. 27 Şubat’ta bu rakam 31,95 avro seviyesindeydi.
Bu artışla birlikte Avrupa gaz fiyatları son bir yılın en yüksek düzeyine ulaştı.
İRAN’IN OPEC İÇİN STRATEJİK KONUMU
İran, OPEC içinde üçüncü büyük üretici olarak küresel arzın yaklaşık yüzde 4 ila 4,5’ini karşılıyor. Günlük üretimi yaklaşık 3,3 milyon varil seviyesinde bulunuyor.
Olası bir arz kaybının OPEC ülkelerinin yedek kapasitesiyle kısmen dengelenebileceği söylense de, son dönemde üretim politikaları sebebiyle bu tampon kapasitenin sınırlı olduğu belirtiliyor.
GÜNEY PARS REZERVLERİ KÜRESEL DENGELER İÇİN KRİTİK
İran ile Katar arasında paylaşılan Güney Pars/Kuzey Kubbe sahası, dünyanın en büyük doğal gaz rezerv alanlarından biri olarak öne çıkıyor. İran tarafındaki Güney Pars sahasında tahmini 500 trilyon fit küp doğal gaz bulunduğu, bunun yaklaşık 360 trilyon fit küpünün teknik ve ekonomik olarak üretilebilir rezerv niteliğinde olduğu belirtiliyor.
2024 verilerine göre İran’ın doğal gaz üretimi yaklaşık 276 milyar metreküp seviyesinde gerçekleşirken, üretimin büyük bölümü iç tüketimde kullanılıyor.
Kaynak: AA
