ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarıyla başlayan çatışmaların iklim üzerindeki etkilerine ilişkin ilk kapsamlı analiz yayımlandı. Çalışmaya göre savaşın ilk 14 gününde yaklaşık 5 milyon ton karbondioksit eşdeğeri emisyon oluştu.
Uzmanlar, çatışmaların yalnızca bölgesel güvenliği değil, küresel iklim dengesini de hızla olumsuz etkilediğine dikkat çekiyor.
“KÜRESEL KARBON BÜTÇESİ HIZLA TÜKETİLİYOR”
Analize göre savaş, küresel karbon bütçesinin daha hızlı tükenmesine yol açıyor. Mevcut tablo, toplam emisyonun düşük seviyede olduğu 84 ülkenin yıllık salımına eşdeğer bir etkiyi gösteriyor. Araştırmayı hazırlayan uzmanlar, savaşın iklim üzerindeki etkilerini “ciddi risk” olarak değerlendirdi.
EN BÜYÜK PAY YIKILAN BİNALARDAN
Çatışmaların sebep olduğu yıkımın emisyonlar üzerindeki en büyük kalemi oluşturduğu belirlendi.
Yaklaşık 20 bin sivil binanın zarar gördüğü tahmin edilirken, bu yıkımın 2,4 milyon ton karbondioksit eşdeğeri emisyona yol açtığı hesaplandı.
ASKERİ OPERASYONLARDA YAKIT TÜKETİMİ DİKKAT ÇEKTİ
Savaşta kullanılan askeri araçlar ve operasyonlar da önemli bir emisyon kaynağı olarak ön plana çıktı. Analize göre, ilk 14 günde uçaklar, gemiler ve diğer askeri araçlar tarafından 150 ila 270 milyon litre yakıt tüketildi. Bu da yaklaşık 529 bin ton karbondioksit eşdeğeri emisyona sebep oldu.
TAHRAN’DAKİ SALDIRILAR SONRASI “SİYAH YAĞMUR”
Savaşın en dikkat çekici çevresel etkilerinden biri, Tahran çevresindeki yakıt depolarına yönelik saldırıların ardından yaşandı.
Milyonlarca litre yakıtın yanması sonucu oluşan yoğun duman bulutları, kent üzerinde “siyah yağmur” olarak tanımlanan görüntülere yol açtı.
Bu saldırılar ve karşılık olarak yapılan misillemeler sonucu 2,5 ila 5,9 milyon varil petrolün yandığı, bunun da yaklaşık 1,88 milyon ton emisyona neden olduğu tahmin ediliyor.
SİLAH VE MÜHİMMAT KULLANIMI DA EMİSYONU ARTIRIYOR
Çatışmalarda kullanılan mühimmat ve askeri ekipmanların da önemli bir karbon yükü oluşturduğu belirlendi.
İlk iki haftada binlerce hedefin vurulduğu, yüzlerce füze ve insansız hava aracının kullanıldığı süreçte yalnızca mühimmat kaynaklı emisyonun yaklaşık 55 bin ton olduğu hesaplandı.
ASKERİ KAYIPLAR DA KARBON YÜKÜ OLUŞTURUYOR
Yok edilen askeri araç ve ekipmanların içerdiği karbonun da emisyonlara katkı sağladığı ifade edildi.
İlk 14 gün içinde kaybedilen hava ve deniz araçları ile askeri sistemlerin yaklaşık 172 bin ton karbondioksit eşdeğeri emisyona karşılık geldiği tahmin ediliyor.
“EMİSYONLAR HIZLA ARTACAK”
Uzmanlar, çatışmaların devam etmesi halinde emisyonların daha da artacağı uyarısında bulundu. Analizin baş yazarlarından Fred Otu-Larbi, “Çatışma ilerledikçe emisyonların hızla artmasını bekliyoruz. Özellikle petrol tesislerinin hedef alınması bu süreci hızlandırıyor” dedi.
KARBON BÜTÇESİNE YENİ BASKI
Bilim insanlarına göre küresel sıcaklık artışını 1,5 dereceyle sınırlamak için kalan karbon bütçesi hızla tükeniyor.
Mevcut yıllık emisyon seviyeleri dikkate alındığında, bu bütçenin 2028 yılına kadar tamamen kullanılabileceği öngörülüyor.
SAVAŞ SADECE SAHADA DEĞİL, İKLİMDE DE ETKİLİ
Uzmanlara göre savaşlar yalnızca askeri ve siyasi sonuçlar doğurmuyor; aynı zamanda iklim krizi üzerinde de doğrudan etkili oluyor.
Çatışmaların sürmesi halinde, küresel emisyonların artması ve iklim hedeflerinden daha da uzaklaşılması bekleniyor.
