Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas’ın 12 Ağustos’ta Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Ankara’da yaptığı görüşme, Türkiye-Filistin ilişkilerinin yanı sıra Gazze sonrası bölgesel düzen açısından da dikkat çekti.
Mardin Artuklu Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Mehmet Rakipoğlu, Abbas’ın ziyaretini Türkiye’nin Hamas ve Filistin Kurtuluş Örgütü ile eş zamanlı yürüttüğü temaslar ve Mekke Ortak Savunma Anlaşması üzerinden değerlendirdi.
ERDOĞAN 1967 SINIRLARINI İŞARET ETTİ
Erdoğan, Abbas ile düzenlediği ortak basın toplantısında 1967 sınırları temelinde, başkenti Doğu Kudüs olan bağımsız bir Filistin Devleti’nin kurulmasına yönelik Türkiye’nin desteğinin devam edeceğini söyledi.
Abbas ise Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nın bölgesel istikrar açısından taşıdığı öneme dikkat çekti.
Rakipoğlu’na göre bu görüşme, Ankara’nın Filistin politikasında yalnızca diplomatik destek değil, güvenlik boyutunun da daha görünür hâle geldiği bir döneme işaret ediyor.
2024 VE 2026 ZİYARETLERİ ARASINDAKİ FARK
Abbas, Ağustos 2024’te de Ankara’ya gelerek Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kuruluna hitap etmişti. O dönem ziyaret, Gazze’de savaşın sürdüğü ve Hamas lideri İsmail Heniyye’nin öldürülmesinin ardından bölgesel tansiyonun yükseldiği bir ortamda gerçekleşmişti.
Rakipoğlu, 2026’daki ziyaretin ise Gazze’de savaş sonrası düzen, Filistin içi uzlaşı ve silahsızlanma tartışmalarının öne çıktığı farklı bir siyasi zeminde yapıldığına dikkat çekti.
İki ziyaret arasındaki ortak noktanın ise Ankara’nın bağımsız Filistin Devleti yönündeki söylemini sürdürmesi olduğunu belirtti.
MEKKE ANLAŞMASI YENİ BİR BOYUT EKLEDİ
Analizde öne çıkan başlıklardan biri Mekke Ortak Savunma Anlaşması oldu.
Rakipoğlu’na göre Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasındaki anlaşma, Ankara’nın Filistin meselesine yönelik geleneksel diplomatik yaklaşımına yeni bir güvenlik çerçevesi ekliyor.
Abbas’ın anlaşmaya ortak basın toplantısında özellikle değinmesi de bu açıdan dikkat çekici bulundu.
ABBAS 6,5 MİLYAR DOLARLIK MALİ SORUNU GÜNDEME GETİRDİ
Filistin Yönetimi’nin ekonomik durumuna ilişkin konuşan Abbas, İsrail tarafından engellendiğini belirttiği yaklaşık 6,5 milyar dolarlık finansal kaynak nedeniyle ciddi bir mali sorun yaşadıklarını söyledi.
Rakipoğlu, Filistin sorununda güvenlik ile ekonomik baskının birbirinden ayrı değerlendirilemeyeceğini savundu.
Bu çerçevede Mekke Anlaşması’nın yalnızca askerî ve güvenlik boyutuyla değil, bölgesel ekonomik iş birliği açısından da değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.
ANKARA HAMAS VE FKÖ İLE AYNI ANDA TEMASTA
Ziyaretin zamanlamasında öne çıkan bir diğer gelişme ise Türkiye’nin Hamas ile yürüttüğü temaslar oldu.
Rakipoğlu, Abbas’ın Ankara ziyaretinden kısa süre önce MİT Başkanı İbrahim Kalın’ın İstanbul’da Hamas yöneticileriyle görüşmesini, Türkiye’nin Hamas ve FKÖ ile eş zamanlı iletişimini sürdürdüğünün göstergesi olarak değerlendirdi.
HAMAS-FKÖ DENGESİ
Rakipoğlu’na göre Ankara’nın Filistin politikasındaki dikkat çekici noktalardan biri, Filistin Yönetimi ile ilişkileri sürdürürken Hamas’ı da siyasi sürecin tamamen dışında bırakmaması.
Bu yaklaşımın, Filistinli siyasi gruplar arasındaki ideolojik farklılıklara rağmen ortak bir Filistin perspektifi oluşturulmasını amaçladığını belirtti.
GAZZE SONRASI DÖNEM ÖNE ÇIKIYOR
2026’daki görüşmenin Gazze’de savaş sonrası dönemin nasıl şekilleneceğine ilişkin tartışmaların sürdüğü bir süreçte yapılması da ziyarete farklı bir anlam kazandırdı.
Rakipoğlu, Türkiye’nin Filistin siyasetinde Batı Şeria ile Gazze arasında bir tercih yapmak yerine bütüncül bir politika izlemeye çalıştığını savundu.
Filistinli öğrencilerin ve yaralıların Türkiye’de ağırlanmasının da Ankara’nın politikasının yalnızca diplomatik temaslardan oluşmadığını gösterdiğini ifade etti.
ERDOĞAN’DAN İSRAİL’E SERT ELEŞTİRİLER
Cumhurbaşkanı Erdoğan görüşmenin ardından İsrail hükümetine yönelik eleştirilerini de yineledi.
İşgal, zorla yerinden etme ve Mescid-i Aksa’ya yönelik girişimleri gündeme taşıyan Erdoğan, Filistin meselesinin uluslararası gündemden düşürülmesine izin vermeyeceklerini belirtti.
TÜRKİYE’NİN FİLİSTİN POLİTİKASINDA YENİ AŞAMA
Rakipoğlu’nun değerlendirmesine göre Abbas’ın Ankara ziyareti, sıradan bir diplomatik temasın ötesinde Türkiye’nin uzun vadeli Filistin politikasının devamı niteliğinde.
Mekke Ortak Savunma Anlaşması bu politikaya yeni bir güvenlik boyutu eklerken, Hamas ve FKÖ ile eş zamanlı yürütülen görüşmeler Ankara’nın Filistin içi uzlaşıya verdiği önemi ortaya koyuyor.
Doç. Dr. Mehmet Rakipoğlu, Mardin Artuklu Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Bölümü öğretim üyesidir. Exeter Üniversitesi Arap ve İslam Çalışmaları Enstitüsünde doktora sonrası araştırmalar yürütmektedir.
