Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) Psikoloji Bölümü Öğretim Üyesi ve Rektör Yardımcısı Tülin Gençöz, aile içinde duygusal olarak ihmal edilen çocukların suça yönelme riskinin arttığını belirtti. Gençöz, çocuklarda görülen suç eğiliminde aile, eğitim ortamı ve sosyal çevrenin belirleyici olduğunu vurguladı. Ailelerde sıkça ihmal ve istismara rastlandığını ifade eden Gençöz, özellikle duygusal ihmalin çocuk üzerinde derin etkiler bıraktığını söyledi.
Gençöz, “Bu çocukların ailelerinde sıklıkla gördüğümüz şey ihmal ve istismardır. Burada daha önemlisi istismar değil ihmal, çünkü ihmal duygusal istismardır ve istismarların en önemlisidir. Çocuğun yok sayılması, sistemde yokmuş gibi davranılması öyle büyük bir eksikliktir ki çocuk bazen yanlış şeyler yaparak sistemde kendini var etmeye çalışır” dedi.
"CEZA, EĞİTİM YÖNTEMİ DEĞİL"
Bazı ailelerde kuralların cezayla öğretildiğini belirten Gençöz, cezanın eğitici bir yöntem olmadığını, çocukta değersizlik duygusu oluşturduğunu söyledi. Eğitim sürecinde çocukların güçlü yönlerinin desteklenmesi ve özgüvenlerinin geliştirilmesi gerektiğini ifade etti.
Toplumsal imkanların da önemine dikkat çeken Gençöz, spor, sanat ve kendini ifade alanlarının yetersiz kalmasının çocuklarda boşluk oluşturduğunu belirtt:
“Çocuk suça sürüklenirken bir zevk alıyor maalesef. Peki ben neyi açık bıraktım da çocuk o zevki alıyor? Spor, sanat, tasarım, yazı, şiir, kendini ifade etmek, bu imkanların hangisini o çocuğun kendi küçük sisteminde, belki mahallesinde sunabiliyoruz çocuğa? Bütün bunları yapmadığımız zaman çocukta bir boşluk oluyor, yasanın, kuralın yerini boşluk alıyor, dürtüsellik geliyor. Sistem sürükledi, bu üç ayak, aile, eğitim, sosyal sistem sürükledi ya da koruyamadı.”
"ETİKETLEMEK REHABİLİTASYONU İMKANSIZLAŞTIRIR"
Kuralları içselleştiremeyen çocukların suça karışabildiğini belirten Gençöz, “Sistemde kurucu ve koruyucu şekilde o kuralı, yasayı biz çocuklara öğretememişiz. Sistem biziz ve 'suçlu' diyoruz bu çocuklara. Etiketlemek rehabilitasyonu imkansızlaştırır” dedi.
Gençöz, hiçbir çocuğun suçlu doğmadığını vurgulayarak, ailelerin çocukların duygu ve düşüncelerini anlamaya çalışması gerektiğini söyledi. Suç çetelerinin, çocuklara değer gördükleri ve tanındıkları hissini vererek onları manipüle edebildiğine dikkat çekti.
"ÇOCUĞUNUZU DİNLEYİN VE 'NEDEN' SORUSUNU SORUN"
Risk grubundaki çocukların erken dönemde tespit edilerek olumlu alanlara yönlendirilebileceğini belirten Gençöz, ailelere çocuklarını dinleme ve neden sorusunu sorma tavsiyesinde bulundu.
“Çocuğunuzu dinleyin ve 'neden' sorusunu sorun. Yapma demeyin, 'Ne oldu, neden buna ihtiyaç duydun?' deyin ve orada neyi açık bıraktığınızı anlamaya çalışın” dedi.
