6 Şubat 2023 sabahı, Kahramanmaraş’ın Pazarcık ve Elbistan ilçeleri merkezli meydana gelen Mw 7.7 ve Mw 7.6 büyüklüğündeki iki büyük deprem, Türkiye’yi derin bir travmayla karşı karşıya bıraktı. Aynı gün içinde peş peşe yaşanan bu depremler, 11 ilde büyük yıkıma sebep oldu. Resmî rakamlara göre 50 binden fazla kişi hayatını kaybetti, 300 binden fazla bina yıkıldı ya da ağır hasar aldı.
İnşaat Yüksek Mühendisi ve İMO Afet Hazırlık ve Müdahale Kurulu Başkan Yardımcısı Cahit Kocaman, o gün yaşanan tabloyu, “Bu ölçekte bir yıkım, Türkiye’nin bugüne kadar karşılaştığı en ağır afetlerden biriydi” sözleriyle ifade etti.
ULAŞIM, KIŞ VE ZAMANLA YARIŞ
Depremlerin hemen ardından bölgede yalnızca yapılar değil, ulaşım altyapısı da çöktü. Karayolları, havaalanları ve lojistik hatlar büyük zarar gördü. Üstelik sert kış koşulları, arama-kurtarma çalışmalarını daha da zorlaştırdı.
Cahit Kocaman’a göre bu dönem, afet yönetimi açısından kritik bir sınavdı: “Bir yandan kar, soğuk ve ulaşım sorunları; diğer yandan enkaz altında kalan canlara ulaşma yarışı vardı. Türkiye, belki de tarihinin en zor kriz yönetimi sürecini yaşadı.”
ASRIN FELAKETİNDEN ASRIN İNŞASINA
Felaketin ardından, deprem bölgesinde eş zamanlı ve geniş ölçekli bir yeniden inşa süreci başlatıldı. En ağır hasarın yaşandığı Hatay, Kahramanmaraş, Malatya ve Adıyaman, Türkiye’nin en büyük şantiyelerine ev sahipliği yaptı.
Kocaman, bu sürecin sıradan bir inşaat faaliyeti olmadığını vurgulayarak:
“Bu, sadece binaların yapılması değil; şehirlerin yeniden planlanması, altyapının ayağa kaldırılması ve sosyal hayatın tekrar kurulması anlamına geliyordu.” İfadelerinde bulundu.
RAKAMLARLA “ASRIN İNŞASI”
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı koordinasyonunda yürütülen çalışmalar kapsamında 455 bin 357 konut ve iş yeri tamamlandı. Süreç; TOKİ, Kentsel Dönüşüm Başkanlığı, Emlak Konut GYO ve Yapı İşleri Genel Müdürlüğü iş birliğiyle yürütüldü.
Bu çalışmalar:
- 11 ilde
- 174 ayrı alanda
- 3 bin 481 şantiyede
gerçekleştirildi.
Bakan Murat Kurum’un “Bir Avrupa ülkesi büyüklüğündeki alanda inşa faaliyeti yürüttük” sözlerini hatırlatan Kocaman, bu ifadeyi “abartı değil, teknik bir gerçeklik” olarak değerlendiriyor.
HANGİ İLDE NE YAPILDI?
Tamamlanan konut ve iş yerlerinin bazı illere göre dağılımı şu şekilde:
- Hatay: 153 bin 755
- Malatya: 79 bin 660
- Kahramanmaraş: 73 bin 956
- Adıyaman: 43 bin 366
- Gaziantep: 31 bin 53
Bu tablo, depremin yarattığı yıkımın büyüklüğünü ve yeniden inşa sürecinin ölçeğini net biçimde gözler önüne seriyor.
BU NE ANLAMA GELİYOR?
Cahit Kocaman’a göre, tamamlanan yüz binlerce konut yalnızca barınma ihtiyacını karşılamıyor:
“Bu süreç, Türkiye’nin afet sonrası toparlanma kapasitesini, mühendislik altyapısını ve devlet organizasyonunu gösteren somut bir örnek oldu. Elbette eksikler tartışılabilir; ancak böylesine geniş bir coğrafyada bu hızda bir inşa süreci, dünya ölçeğinde dikkat çekicidir.”
YIKIMDAN DERS, GELECEĞE SORUMLULUK
6 Şubat depremlerinin ikinci yılında gelinen nokta, yalnızca tamamlanan konutlarla değil; gelecek afetlere karşı alınması gereken derslerle de anlam kazanıyor. Kocaman, bundan sonraki sürecin en kritik başlığının afetlere hazırlık, yapı güvenliği ve risk azaltma politikaları olduğunun altını çiziyor.
Haber Merkezi: Beyza Kum
