2011'deki yıkıcı Tohoku depreminin ardından bilim dünyasını şaşırtan bir keşif yapıldı. Dünya çekirdeğine kadar inip geri yansıyan sismik bir dalganın, Japonya'yı kalıcı olarak 5-6 milimetre doğuya ittiği tespit edildi. Bu fenomen, sismoloji tarihinde ilk kez belgelendi.
SIVI DIŞ ÇEKİRDEK SINIRINA ULAŞIP GERİ DÖNDÜ
Chicago Üniversitesi'nden Sunyoung Park'ın liderlik ettiği uluslararası bilim kurulu, 2011'deki büyük depremin ardından oluşan sismik verileri yeniden inceledi. Araştırmacılar, yerin derinliklerindeki sıvı dış çekirdek sınırına kadar inip yüzeye geri dönen "ScS" isimli makaslama dalgasının, Japonya genelindeki GPS alıcılarında 5 ila 6 milimetrelik doğu yönlü kalıcı bir kayma tespit etti. Bu durum, sismik dalgaların ardından zeminin eski haline dönmesi beklentisini boşa çıkardı.
SENKRONİZE ETKİ LEVHALARI HAREKETE GEÇİRDİ
Normal koşullarda bir sismik dalga geçtikten sonra yer kabuğunun eski konumuna dönmesi beklenirken; bu kez çekirdekten yansıyan dalganın, depremin zaten yüklediği gerilimle iyice zorlanmış olan iki tektonik levhanın birleşim bölgesine aynı anda ve eşgüdümlü şekilde ulaştığı ortaya çıktı. Dalganın, geniş bir coğrafyaya eş zamanlı etki etmesi nedeniyle kilitli levha sınırlarında minik bir yer değişimini başlattığı görüldü.
GİZEMLİ ENERJİ AÇIĞA ÇIKTI
Bilim dünyasında ilk defa tanımlanan bu olay, yeryüzünde yeni bir sarsıntı hissi yaratmadı çünkü enerji tek bir noktada toplanmak yerine büyük bir levha yüzeyine yayıldı. Uzmanlar, milimetre düzeyindeki bu geniş alanlı kaymanın toplamda 7,5 büyüklüğündeki bir depremin açığa çıkardığı güce denk bir enerji boşalımı sağladığını hesapladı.
BÜYÜK DEPREMLER TAKİP EDİLECEK
Journal of Geophysical Research: Solid Earth bülteninde yayımlanan bu çalışma, dünyanın iç katmanlarından yansıyan sismik hareketlerin tektonik plakalar üzerindeki doğrudan müdahalesini kanıtlayan ilk bulgu oldu. Araştırma ekibi, bu mekanizmanın kesin olarak doğrulanabilmesi için ileride yaşanacak büyük depremlerin de aynı titizlikle gözlemlenmesi gerektiğinin altını çiziyor.
