Türkiye, yapay zeka çağında önemli bir adım atarak veri koruma, hesaplama altyapısı geliştirme ve kendi modellerini üretme amacıyla harekete geçti. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından oluşturulan Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından haziran ayında duyurulmuştu. Bu eylem planı "Fark Et, İstifade Et, Üret ve Yönet" temasıyla hayata geçirildi. Plan çerçevesinde dört ana eksen altında toplam 16 öncelikli eylem belirlendi.
YAPAY ZEKA OKURYAZARLIĞI HEDEFİ
Yapay zekanın toplumsal kabulünü artırmak ve güvenli kullanımını sağlamak amacıyla Ulusal Yapay Zeka Okuryazarlığı ve Güvenli Kullanım Programı hayata geçirilecek. Bu program sayesinde iki yıl içinde 5 milyon vatandaşa ulaşılması planlanıyor. Ulusal Yapay Zeka Yetenek Programı da uygulamaya konulacak.
Hedef, bu plan dönemi bitmeden 1 milyon çalışanın mesleki dönüşüm süreçlerinin gerçekleştirilmesi ve 500 uluslararası uzmanın Türkiye'de araştırma, girişimcilik ve eğitim faaliyetlerine katılımını sağlamak.
DÜZENLEYİCİ ORTAM YARATILACAK
Planla birlikte, halkın haklarını koruyan ve yatırımcılar için öngörülebilir bir zemin hazırlayan bir düzenleyici yapı kurulacak. Kamu kuruluşları, özel sektör, akademik dünya ve sivil toplum temsilcilerinden oluşan çok paydaşlı bir Ulusal Yapay Zeka Etik Kurulu oluşturulacak.
Ayrıca, TÜRKPATENT tarafından Yapay Zeka Hızlı Hat uygulaması başlatarak, yapay zeka ile ilgili buluşların sınai mülkiyet başvurularını teşvik edecek, şeffaf beyan ve hızlandırılmış inceleme süreçlerine geçilecek.
DÜŞÜK KARBONLU HESAPLAMA OMURGASI
Planın bir diğer önemli hedefi, düşük karbonlu bir hesaplama altyapısı oluşturmak. İlk altı ay içinde Ulusal Yapay Zeka Hesaplama Stratejisi ve uzun vadeli yatırım planının açıklanması bekleniyor. Bu strateji, farklı hesaplama ve depolama gereksinimlerini belirleyecek.
Bu süreçlerde özel sektörden en az 10 milyar dolar yatırım yapılması hedefleniyor. Ayrıca, HIT-30 Yüksek Teknoloji Yatırım Programı çerçevesinde veri merkezi ve yapay zeka çağrılarıyla bu teşviklerin oluşturulması amaçlanıyor. 2030 yılına kadar en az 1 gigavat veri merkezi kurulu gücü ve 10 teravatsaat düşük karbonlu elektrik alım anlaşması sağlanması hedefleniyor.
Son olarak, "Herkes İçin GPU (grafik işlem birimi) Programı" ile girişimciler, KOBİ'ler ve araştırmacılar dünya standartlarında hesaplama gücüne adil ve öngörülebilir koşullarla ulaşabilecekler. Program, paylaşım hizmetleri kataloğu, açık başvuru değerlendirme süreçleri ve akreditasyon gereklilikleri doğrultusunda yürütülecek.
Akreditasyon şartları, enerji verimliliği, veri güvenliği, hizmet sürekliliği ile kullanıcıların model, veri ve yazılım varlıkları üzerindeki fikri mülkiyet haklarının korunmasını içerecek şekilde düzenlenecek. KOBİ'ler, üniversite araştırmacıları ve kamu projeleri için özel erişim yolları ve tahsis kotaları belirlenecek.
KAMUDA YAPAY ZEKÂ DÖNÜŞÜMÜ
Kamu sektörü, yapay zeka dönüşümünü öncelikle destekleyecek ve kamu alımları aracılığıyla pazarın dinamiklerini etkileyecek. Kamu yatırım bütçelerinden yapay zeka projelerine en az yüzde iki oranında ayrılacak pay sağlanacak. Bu plan çerçevesinde, sektörel yapay zeka projeleri ve KOBİ kuponlarıyla fikir aşamasından ürüne geçişi sağlayacak tahmin edilebilir bir destek mekanizması oluşturulacak.
Sağlık hizmeti verimliliği, enerji optimizasyonu, akıllı üretim-nitelik ve coğrafi bilgi sistemleri gibi alanlar üzerinde sektörel yapay zeka pilot projeleri hayata geçirilecek. Bu pilot projeler, KOBİ Yapay Zeka Kupon ve Hazır Çözüm Paketleri Programı ile desteklenecek.
YAPAY ZEKÂ BÜYÜME BÖLGELERİ KURULACAK
Plan içerisinde yapay zeka büyüme alanları ve bölgesel mükemmeliyet merkezlerinin kurulması öngörülüyor. Büyük veri merkezleri ve yapay zeka yatırımlarını hızlandıracak büyüme bölgeleri, yatırımcılara enerji altyapısı ile donatılmış kampüsler ve mükemmeliyet merkezleri sunacak, böylece KOBİ'lere ve araştırmacılara hızlı prototipleme fırsatları tanıyacak. Büyüme bölgeleri içinde, çok kiracılı yapay zeka fabrikaları inşa edilecek.
Bu tesisler, ulusal hesaplama kapasitesinin temelini oluşturacak. Yapay zeka büyüme bölgeleri ve fabrikaları, hesaplama kapasitesinin altyapısını oluşturacak. Bu kapasitelerin ülke genelinde erişilebilir olabilmesi için kurulacak bölgesel mükemmeliyet merkezleri, üniversiteler, teknoparklar, TEKMER ve sanayi konsorsiyumları tarafından yönetilecek.
