Bir önceki haberde biyometanın elektrik üretimi yerine gaz olarak sisteme kazandırılmasının enerji arz güvenliği açısından neden önem taşıdığını ele almıştık. Elektrik yerine gaz üretme modeli tartışılırken, bu yaklaşımın hayata geçebilmesi için teknik uygunluk kadar hukuki çerçevenin de belirleyici olduğu gözlemleniyor.
Bu noktada gözler doğal gaz piyasası mevzuatına çevriliyor.
4646 SAYILI DOĞAL GAZ PİYASASI KANUNU
Türkiye’de doğal gaz piyasasının temel hukuki zemini 4646 sayılı Doğal Gaz Piyasası Kanunu ile belirleniyor. Kanun; iletim, dağıtım, depolama, toptan satış ve ithalat faaliyetlerini lisans esasına bağlıyor. Şebekeye gaz verilmesi ve piyasaya arz edilmesi lisanslı faaliyet olarak tanımlanıyor.
Dolayısıyla biyometanın şebekeye verilmesi meselesi, teknik bir bağlantı işleminden önce hangi piyasa faaliyeti kapsamında değerlendirileceği sorusunu gündeme taşımış oluyor.
BİYOMETAN İÇİN AYRI BİR LİSANS VAR MI?
Mevcut mevzuatta biyometana özgü ayrı bir lisans kategorisi bulunmuyor. Bu sebeple biyometan üreticisinin şebekeye gaz vermesi halinde, bu faaliyetin mevcut lisans türlerinden biri altında değerlendirilmesi gerekiyor.
Uygulamada iki ihtimal ön plana çıkıyor: Üretilen gazın lisanslı bir toptan satış şirketi aracılığıyla piyasaya sunulması ya da doğrudan şebeke bağlantısı üzerinden sisteme giriş yapılması. Hangi modelin uygulanacağı ise düzenleyici çerçeve netleştikçe belirginleşecek.
DOĞAL GAZ PİYASASI LİSANS YÖNETMELİĞİ NEYİ DÜZENLİYOR?
Doğal Gaz Piyasası Lisans Yönetmeliği, piyasada faaliyet gösterecek tüzel kişilerin yükümlülüklerini ayrıntılı biçimde düzenlerken gazın şebekeye verilmesi ve ticarete konu edilmesi halinde sözleşme yapısı, bildirim yükümlülükleri, denetim esasları ve şebeke kullanım koşulları lisanslı faaliyet çerçevesinde yürütülüyor.
Biyometanın gaz olarak piyasaya arz edilmesi durumunda bu hükümlerin tamamı doğal gaz piyasası mevzuatı kapsamında değerlendiriliyor.
ŞEBEKEYE GİRİŞTE BELİRLEYİCİ UNSUR
Şebekeye verilecek gazın teknik özellikleri BOTAŞ tarafından yayımlanan iletim şebekesi düzenlemelerinde tanımlanıyor. Isıl değer aralıkları, gaz bileşimi, nem oranı, kükürt ve diğer safsızlık limitleri ile basınç ve ölçüm kriterleri bu kapsamda belirlenmiş durumda.
Biyometanın şebekeye enjeksiyon yapabilmesi için bu kalite şartlarını sağlaması gerekli. Üretim süreçlerinde uygulanan arıtma ve saflaştırma işlemleri de bu teknik standartlara uyum sağlamak hedefiyle gerçekleştiriliyor. Gazın iletim sistemi üzerinden mi yoksa dağıtım şebekesi üzerinden mi sisteme bağlanacağı ise bağlantı prosedürlerine göre ayrı ayrı değerlendiriliyor.
ELEKTRİK PİYASASINDAN FARKLI BİR DÜZENLEYİCİ ALAN
Biyogaz tesisleri halihazırda 5346 sayılı Yenilenebilir Enerji Kanunu kapsamında elektrik üretimi yapıyor. Fakat biyometanın gaz olarak sisteme girmesi, elektrik piyasasındaki destek mekanizmalarından farklı bir düzenleyici alanı işaret ediyor.
Elektrik tarafında üretim lisansı ve YEKDEM mekanizması bulunurken, doğal gaz piyasasında yenilenebilir gaz için benzer bir destek modeli bulunmuyor.
MEVZUAT AÇISINDAN MEVCUT TABLO
Mevcut hukuki çerçeve biyometanın şebekeye verilmesini açıkça yasaklayan bir hüküm barındırmıyor. Ancak faaliyet türü, lisans kapsamı ve ticari model başlıklarının netleşmesi gerekli.
Teknik standartların sağlanması halinde biyometanın şebekeye entegrasyonu mümkün görünmekle birlikte, uygulamanın hangi lisans yapısı ve hangi piyasa modeli üzerinden şekilleneceği düzenleyici kararlarla belirlenecek.
Mevzuat çerçevesi teknik olarak biyometanın şebekeye entegrasyonuna kapıyı kapatmıyor; fakat uygulamanın hangi lisans yapısı ve hangi ticari model üzerinden şekilleneceği, düzenleyici kararlarla netleşecek.
Haber Merkezi: Beyza Kum
