Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Tekirdağ Milletvekili Cem Avşar tarafından hazırlanan “Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi” TBMM Başkanlığı’na sunuldu. Teklif, dar gelirli hanelere asgari ücretin dörtte biri tutarında aylık kira yardımı yapılmasını öngörüyor.
ASGARİ ÜCRETİN ÇEYREĞİ KADAR KİRA YARDIMI YAPILACAK
Teklife göre, tapuda kayıtlı konutu ya da herhangi bir gayrimenkulü bulunmadığını belgeleyen kişilerden; Fon Kurulu tarafından belirlenecek kriterler çerçevesinde, hane içinde kişi başına düşen geliri 16 yaşından büyükler için aylık net asgari ücretin üçte birinden az olan ve başkasına ait bir konutta kira sözleşmesiyle ikamet edenlere aylık kira yardımı yapılacak.
Yardım tutarı, belirlenen net asgari ücretin dörtte biri oranında olacak. Cumhurbaşkanı, bu oranı bir katına kadar artırmaya yetkili olacak. Uygulamaya ilişkin usul ve esaslar Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından birlikte belirlenecek.
"TÜRKİYE'DE 24 MİLYONDAN FAZLA KİŞİ KİRACI"
Teklifin genel gerekçesinde, Türkiye İstatistik Kurumu’nun 2025 Yoksulluk ve Yaşam Koşulları verilerine yer verildi. Buna göre kurumsal olmayan nüfusun yüzde 28,8’inin konutunda sızdıran çatı, nemli duvar ve benzeri fiziksel sorunlar yaşadığı, yüzde 27,9’unun ise izolasyon nedeniyle ısınma sorunu bulunduğu belirtildi.
2025 yılında ev sahipliği oranının yüzde 57,1 olduğu, kirada oturanların oranının yüzde 27’ye ulaştığı, kira ödemeden başka konutta oturanların oranının yüzde 15 olduğu aktarıldı. 2024 yılı “İstatistiklerle Aile” verilerine göre son 10 yılda ev sahipliği oranının yüzde 61,1’den yüzde 56,1’e düştüğü, kiracı oranının yüzde 22,1’den yüzde 28’e yükseldiği; Türkiye’de 24 milyondan fazla kişinin kiracı konumunda olduğu ve kiracı hane sayısının yaklaşık 7,7 milyon olduğu ifade edildi.
Gerekçede, 2015-2024 döneminde yapı kullanım izni verilen 6,94 milyon konuttan 5,31 milyonunun satıldığı, 1,63 milyon konutun elde kaldığı; yıllık konut ihtiyacının 700 binin üzerinde olmasına rağmen üretimin ortalama 500 bin seviyesinde kaldığı bilgisine yer verildi.
"2025'TE KİRA ARTIŞ ORTALAMASI YÜZDE 77,1"
Teklifte, 2025 yılında OECD ülkelerinde kira artış ortalamasının yüzde 6,8 olduğu, Türkiye’de ise bu oranın yüzde 77,1’e çıktığı belirtildi. 2015-2025 döneminde OECD genelinde toplam kira artışının yüzde 48,9, Türkiye’de ise yüzde 1.457,7 olduğu ifade edildi.
2020 yılında 100 birim olan konut maliyetinin 2025 Ekim ayında 2.000 birime yükseldiği; 2020’de 150 bin TL’ye yapılabilen bir konutun 2025’te yaklaşık 3 milyon TL düzeyine çıktığı kaydedildi.
“Yüzyılın Konut Projesi” kapsamında 500 bin sosyal konut inşa edileceğinin açıklandığı, ancak birim maliyetin 4 milyon TL kabul edilmesi halinde toplam ihtiyacın yaklaşık 2 trilyon TL’ye ulaşacağı; bütçede bu amaçla ayrılan kaynağın 100 milyar TL olduğu belirtildi.
BARINMA HAKKINA ATIF YAPILDI
Genel gerekçede, barınma hakkının “1948 tarihli İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi'nin 25.” ve “1966 tarihli Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Sözleşmesi'nin 11. maddelerinde” tanımlandığı, Anayasa’nın 57. maddesinin devlete konut ihtiyacını karşılayacak önlemleri alma yükümlülüğü getirdiği ifade edildi.
Teklifte, dar gelirli hanelere kira desteği sağlanmasının amaçlandığı belirtildi.
