Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre trafik kazalarının önemli bir kısmı sürücü yorgunluğu ve dikkat dağınıklığı nedeniyle yaşanıyor. Özellikle uzun yolculuklarda fark edilmeden gelişen dalgınlıklar, reflekslerin yavaşlaması ya da gözlerin kapanması ölümcül sonuçlara sebep olabiliyor.
YAPAY ZEKA İLE YORGUNLUK TAKİBİ
Yaşar Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü Yapay Zeka Mühendisliği Ana Bilim Dalı’nın ilk mezunlarından Cennet Kocabıyık Gür, tez çalışmasında bu soruna çözüm aradı. “Sürücü Yorgunluğunun Tespiti için Gerçek Zamanlı Çok Modlu Derin Öğrenme Sistemi” adlı tezinde, yalnızca görüntü tabanlı çalışan sistemlerden farklı olarak ses verisini de dahil ederek sürücünün dikkat kaybını daha doğru tespit etmeyi hedefledi.
GÖZ, ESNEME VE KONUŞMA ANALİZİ
Gür’ün geliştirdiği sistemde kamera ile sürücünün göz hareketleri takip ediliyor; gözlerin kapanması, esneme ya da uyuklama gibi belirtiler anında kaydediliyor. Mikrofon sayesinde sürücünün konuşma durumu da analiz edilerek “konuşuyor” uyarısı ekranda görünüyor. Böylece hem görsel hem de işitsel davranışlar derin öğrenme algoritmalarıyla bir araya getirilerek çok daha güvenilir bir yorgunluk analizi yapılabiliyor.
SÜRÜCÜYÜ UYARIYOR
BMC’de Elektrik-Elektronik Sistem Tasarım Mühendisi olarak görev yapan Gür, geliştirdiği sistemin yalnızca yorgunluğu tespit etmediğini, aynı zamanda sürücüyü uyardığını belirtti. Eğer uyku hali veya dikkat dağınıklığı saptanırsa ekranda görsel bir ikaz çıkıyor ve eş zamanlı sesli uyarı devreye giriyor. Bu sayede sürücünün anlık farkındalığının artırılması ve olası kazaların önlenmesi hedefleniyor.
AVRUPA BİRLİĞİ’NDE YENİ DÖNEM
Avrupa Birliği tarafından zorunlu hale getirilen Genel Güvenlik Yönetmeliği sistemlerinin ticari araçlarda devreye alınmasında aktif rol alan Gür, 2026 itibarıyla Gelişmiş Sürücü Uyuşukluğu ve Dikkat Uyarısı (ADDW) sisteminin yürürlüğe gireceğini hatırlattı. Gür, bu alandaki çalışmalarının hem sektöre hem de akademiye katkı sunduğunu vurgulayarak, “Hedefim bu sistemleri daha güvenilir ve erişilebilir hale getirerek kazaların azaltılmasına katkıda bulunmak” dedi.
Kaynak: İHA
