Dünya tarihinin en önemli kırılma noktalarından biri olarak kabul edilen 11 Eylül 2001 saldırılarının üzerinden 25 yıl geçti. El Kaide mensubu 19 saldırganın kaçırdığı dört yolcu uçağından ikisi New York'taki Dünya Ticaret Merkezi'nin İkiz Kuleleri'ne, biri ABD Savunma Bakanlığının merkezi Pentagon'a çarptı. Dördüncü uçak ise yolcuların saldırganlara müdahalesinin ardından Pennsylvania'da düştü. İlk saldırı yerel saatle 08.46'da American Airlines'ın 11 sefer sayılı uçağının Kuzey Kulesi'ne çarpmasıyla başladı. Saat 09.03'te United Airlines'ın 175 sefer sayılı uçağı Güney Kulesi'ne çarptı. Pentagon ise saat 09.37'de hedef alındı. United Airlines'ın 93 sefer sayılı uçağı da saat 10.03'te Pennsylvania'nın Shanksville bölgesi yakınlarında düştü.
İkiz Kuleler'i hedef alan iki uçakta toplam 10 saldırgan bulunuyordu. Kuzey Kulesi'ne çarpan uçakta Mohamed Atta, Abdulaziz al-Omari, Waleed al-Shehri, Wail al-Shehri ve Satam al-Suqami; Güney Kulesi'ne çarpan uçakta ise Marwan al-Shehhi, Fayez Banihammad, Ahmed al-Ghamdi, Hamza al-Ghamdi ve Mohand al-Shehri yer aldı. Uçakların kontrolünü Mohamed Atta ve Marwan al-Shehhi ele aldı. 19 saldırganın 15'i Suudi Arabistan, ikisi Birleşik Arap Emirlikleri, biri Mısır ve biri Lübnan vatandaşıydı. Mohamed Atta ve Marwan al-Shehhi, Almanya'daki Hamburg hücresiyle bağlantılı isimler arasındaydı.
Uçakların çarpmasının ardından büyük yangınların çıktığı İkiz Kuleler kısa süre içinde çöktü. Güney Kulesi saat 09.59'da, Kuzey Kulesi ise saat 10.28'de yıkıldı. Saldırganlar hariç 2 bin 977 kişi hayatını kaybetti, binlerce kişi yaralandı. Ölenler arasında yüzlerce ilk müdahale görevlisi de bulunuyordu. Saldırıların sağlık bilançosu sonraki yıllarda da büyüdü; Ground Zero çevresindeki toksik maddelere maruz kalan kurtarma çalışanları, ilk müdahale görevlileri ve bölge sakinlerinden çok sayıda kişi ciddi hastalıklarla karşı karşıya kaldı.
11 EYLÜL DÜNYAYI NASIL DEĞİŞTİRDİ?
Saldırıların ardından FBI, PENTTBOM adı verilen ve kurum tarihinin en büyük soruşturmalarından biri haline gelen operasyonu başlattı. FBI kayıtlarına göre yüz binlerce ihbar ve soruşturma izi incelendi, çok sayıda görüşme gerçekleştirildi ve binlerce delil toplandı. Soruşturma sonucunda saldırıların El Kaide tarafından gerçekleştirildiği ortaya konuldu. Saldırıların planlanması ve uygulanmasında rol alan kişilerin ABD ve farklı ülkelerdeki bağlantıları kapsamlı biçimde araştırıldı.
11 Eylül, ABD'nin dış politikasında da yeni bir dönemin başlangıcı oldu. Washington yönetimi saldırıların ardından “terörle savaş” politikasını başlattı ve ABD öncülüğündeki güçler Afganistan'a askeri müdahalede bulundu. El Kaide lideri Usame bin Ladin ise yaklaşık 10 yıl sonra, Mayıs 2011'de Pakistan'ın Abbottabad kentinde ABD özel kuvvetlerinin düzenlediği operasyonda öldürüldü.
Saldırıların etkileri savaşlarla sınırlı kalmadı. ABD'de İç Güvenlik Bakanlığı kuruldu, havaalanı ve uçuş güvenliği kuralları önemli ölçüde değiştirildi, istihbarat kurumları arasındaki bilgi paylaşımı artırıldı ve gözetim yetkileri genişletildi. 11 Eylül sonrasında uygulamaya konulan güvenlik politikalarının bireysel özgürlükler ve özel hayat üzerindeki etkileri de uzun yıllar boyunca tartışıldı. Böylece 11 Eylül, yalnızca ABD'nin değil, dünyanın güvenlik anlayışını değiştiren bir dönüm noktası haline geldi.
25 YIL SONRA 11 EYLÜL: ABD KURBANLARI ANIYOR
11 Eylül 2026'da saldırıların üzerinden tam 25 yıl geçti. Çeyrek asırlık yıl dönümü dolayısıyla New York, Pentagon ve Pennsylvania'da kurbanlar anılıyor. New York'taki Ground Zero'da hayatını kaybedenlerin isimlerinin okunması ve saldırıların kritik anlarını temsil eden saatlerde saygı duruşunda bulunulması, anma programının merkezinde yer alıyor. Pentagon ve Flight 93'ün düştüğü Pennsylvania'da da anma etkinlikleri gerçekleştiriliyor.
25. yıl törenlerinde dikkat çeken bir ilk de yaşanıyor. Geleneksel saygı duruşlarına bu yıl yedinci bir saygı duruşu eklendi. Bu anma, 11 Eylül sonrasında Dünya Ticaret Merkezi çevresindeki toksik maddelere maruz kaldıktan sonra hastalanarak ilerleyen yıllarda hayatını kaybeden ilk müdahale görevlileri, kurtarma ve enkaz çalışanları ile diğer kişilere adandı. Böylece 25. yılda yalnızca saldırı günü yaşamını yitirenler değil, saldırının uzun vadeli sağlık etkileri nedeniyle daha sonra hayatını kaybedenler de özel olarak anılıyor.
ABD Başkanı Donald Trump da 25. yıl dolayısıyla 11 Eylül kurbanlarını anarken saldırıların Amerikan tarihini “öncesi ve sonrası” olarak ayıran olaylardan biri olduğuna dikkat çekti. Aradan çeyrek asır geçmesine rağmen 4 uçak, 19 saldırgan ve 2 bin 977 can kaybıyla hafızalara kazınan 11 Eylül; Afganistan Savaşı'ndan küresel terörle mücadeleye, havacılık güvenliğinden istihbarat politikalarına kadar dünyanın sonraki 25 yılı üzerinde derin izler bıraktı.
