ABD Temsilciler Meclisi, hayatını kaybeden Cumhuriyetçi Senatör Lindsey Graham'ın hazırlanmasına öncülük ettiği Rusya'ya yönelik kapsamlı yaptırım tasarısını 159'a karşı 262 oyla kabul etti. Daha önce Senatodan da geçen düzenlemenin yasalaşması için Başkan Donald Trump'ın imzası gerekiyor. Tasarı, Rus hükümetinin üst düzey isimlerinden bankalara ve enerji ticaretine kadar geniş bir alanda yeni yaptırımlar öngörüyor.
TASARININ GEÇMİŞİ NİSAN 2025'E UZANIYOR
Lindsey Graham ile Demokrat Senatör Richard Blumenthal, Rusya'nın Ukrayna'daki savaşını ekonomik olarak desteklediği belirtilen kişi ve kuruluşlara karşı birincil ve ikincil yaptırımlar getirilmesini amaçlayan düzenleme üzerinde Nisan 2025'te çalışmaya başladı. Yaklaşık bir yılı aşan süreçte tasarı için hem Cumhuriyetçilerden hem Demokratlardan destek toplandı.
Graham'ın ölümünün ardından düzenleme “Lindsey O. Graham Sanctioning Russia and Iran Act of 2026” adıyla Kongre gündemine taşındı. Tasarı 7 Ağustos'ta Senatoda 11'e karşı 86 oyla kabul edildi. Temsilciler Meclisinin de 16 Eylül'de 262'ye karşı 159 oyla onay vermesiyle Kongredeki yasama aşaması tamamlandı.
Düzenlemeye İran'la ilgili bir bölüm de eklendi. Bu bölüm, İran'ın enerji ve silah sektörlerine finansman sağlanmasını sınırlandırmaya yönelik mevcut ABD yaptırım yetkilerinin süresinin dolmasını önlemeyi amaçlıyor.
RUSYA YAPTIRIM TASARISI NE GETİRİYOR?
Tasarı, Rus hükümetinin üst düzey yetkilileri, oligarklar ve aileleri, Rus bankaları ve finans kuruluşları ile Rusya'nın mevcut yaptırımları aşmasına yardımcı olduğu belirlenen yabancı kişi ve kuruluşlara yönelik yeni yaptırımlar öngörüyor. Rus petrolünün taşınmasında ve yaptırımların aşılmasında kullanıldığı belirtilen “gölge filo” da düzenlemenin hedefleri arasında bulunuyor.
Paketin en dikkat çeken hükümlerinden biri Rus petrolü ve doğal gazını satın alan üçüncü ülkeleri ilgilendiriyor. Tasarı, Rus ham petrolü veya doğal gazının en büyük 5 ithalatçısından ABD'ye gelen mallara yüzde 100'e kadar gümrük tarifesi uygulanabilmesine imkan tanıyor. Rus enerji yaptırımlarının aşılmasına en fazla yardımcı olduğu belirlenen 5 ülke de aynı mekanizmanın kapsamına girebiliyor.
Bununla birlikte bu oranların her ülkeye otomatik olarak uygulanması öngörülmüyor. Düzenlemede Rus enerjisine bağımlılığını azaltmak için adım atan ülkeler açısından istisnalar bulunurken Başkan'a da belirli koşullarda yaptırımlar veya tarifeler konusunda feragat yetkisi veriliyor. AP'nin aktardığına göre Kongrede tasarıya karşı çıkan bazı Demokratlar, Başkan'a verilen geniş tarife yetkisinin ABD'nin müttefiklerini de etkileyebileceği yönünde itirazlarını dile getirdi.
AMAÇ RUSYA'NIN ENERJİ GELİRLERİNE BASKI KURMAK
Tasarıyı hazırlayan ve destekleyen senatörlere göre düzenlemenin temel amacı, Rusya'nın petrol ve doğal gaz satışlarından elde ettiği gelirleri sınırlandırmak ve Moskova'nın Ukrayna'daki savaşı finanse etme imkanlarını daraltmak. Bu nedenle paket yalnızca Rusya içindeki kişi ve kurumları değil, Rus enerjisinin büyük alıcıları ile yaptırımların aşılmasına yardımcı olduğu tespit edilen dış aktörleri de kapsıyor.
Düzenleme bu yönüyle klasik bir yaptırım paketinden daha geniş bir yapı taşıyor. Doğrudan yaptırımlar Rus yetkilileri, bankaları ve finans kuruluşlarını hedeflerken ikincil yaptırımlar Rusya ile belirli işlemleri sürdüren yabancı kişi, şirket ve finans kuruluşlarını da ekonomik baskı altına almayı amaçlıyor. Gümrük tarifeleri ise büyük Rus enerji alıcılarının ABD pazarıyla ticaretini etkileyebilecek ek bir araç olarak tasarıya dahil edildi.
Senatodan 86'ya 11, Temsilciler Meclisinden ise 262'ye 159 oyla geçen tasarı artık Donald Trump'ın önünde. Trump'ın imzalaması halinde yeni yaptırım ve tarife yetkileri yürürlüğe girecek; imza aşaması tamamlanana kadar düzenleme yasa niteliği kazanmış olmayacak.
