İran ile Umman, küresel enerji ticaretinin en önemli geçiş noktalarından Hürmüz Boğazı’nda ticari gemilerin güvenli geçişini sağlamak amacıyla geçici bir deniz koridoru oluşturulması konusunda anlaşmaya vardı. Ancak Tahran yönetimi, bu düzenlemenin boğazın tamamen yeniden açıldığı anlamına gelmediğini belirterek, normal ticari trafiğe dönüş için ABD’nin daha önce varılan mutabakattaki yükümlülüklerini yerine getirmesi gerektiğini savunuyor. İran ve Umman arasındaki görüşmelerin, geçici güzergahın ardından kalıcı bir geçiş ve yönetim modeli oluşturulması amacıyla devam etmesi bekleniyor.
GEÇİCİ KORİDOR 7 MİL GENİŞLİĞİNDE OLACAK
İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi, iki ülkenin Hürmüz Boğazı’nda yaklaşık 7 mil genişliğinde geçici bir güzergah üzerinde uzlaştığını açıkladı. Buna göre gemilerin boğaza girişleri İran karasularından gerçekleştirilecek, çıkış güzergahının ise bir bölümü İran, bir bölümü Umman sularından geçecek.
Garibabadi, söz konusu uygulamanın geçici olduğunu, önümüzdeki 30 ila 60 günlük süreçte kalıcı güzergah ve boğazın gelecekteki yönetim modelinin belirlenmesi amacıyla yeni görüşmeler yapılacağını bildirdi.
TAHRAN’DAN ABD’YE ŞARTLI AÇILIŞ MESAJI
İran tarafı, Umman ile yapılan anlaşmanın Hürmüz Boğazı’nın tamamen açılması anlamına gelmediğinin altını çiziyor. Tahran, normal ticari trafiğin yeniden başlaması için ABD’nin savaşın sona erdirilmesi, deniz ablukasının kaldırılması ve daha önceki mutabakat kapsamında verdiği taahhütleri yerine getirmesi gerektiğini belirtiyor.
Bu nedenle yeni koridor, Hürmüz’de tam normalleşmeden ziyade gemi trafiğini kontrollü biçimde artırmayı amaçlayan geçici bir adım olarak değerlendiriliyor.
İRAN VE UMMAN GELİR PAYLAŞIMINI DA GÖRÜŞTÜ
İran Devrim Muhafızları Sözcüsü Hüseyin Muhibbi, İran ile Umman arasında yalnızca deniz trafiğinin yönetimi konusunda değil, boğazdaki gelirlerin paylaşılması konusunda da anlaşmaya varıldığını açıkladı.
Muhibbi, iki ülkenin boğazdaki yetki alanları ile gelir paylaşımına ilişkin kabul edilebilir bir çerçeve oluşturduğunu ifade etti. Ancak geçişlerden hangi yöntemle ve ne kadar ücret alınacağına ilişkin ayrıntılar henüz netleşmiş değil. İran ve Umman dışişleri bakanlıklarının önceki ortak açıklamasında da doğrudan bir geçiş ücretinden söz edilmemişti.
HÜRMÜZ KÜRESEL PETROL TİCARETİNİN ANA DAMARLARINDAN BİRİ
İran ile Umman arasında bulunan Hürmüz Boğazı, Basra Körfezi’ni Umman Körfezi ve Arap Denizi’ne bağlıyor. ABD Enerji Enformasyon İdaresi verilerine göre, 2025’in ilk yarısında boğazdan günlük ortalama 20,9 milyon varil petrol ve petrol ürünü geçti. Bu miktar, küresel petrol sıvıları tüketiminin yaklaşık yüzde 20’sine ve deniz yoluyla gerçekleştirilen küresel petrol ticaretinin yaklaşık dörtte birine karşılık geliyor.
Boğazın uzun süreli kapanması halinde kullanılabilecek alternatif boru hatlarının kapasitesi ise Hürmüz’den geçen toplam petrol miktarının yalnızca bir bölümünü karşılayabiliyor. Bu nedenle bölgede yaşanan her gerilim, küresel enerji fiyatları ve arz güvenliği açısından yakından takip ediliyor.
KALICI ÇÖZÜM İÇİN GÖRÜŞMELER SÜRECEK
İran-Umman görüşmelerinde geçici koridorun yanı sıra deniz güvenliği, mayın temizleme çalışmaları ve gelecekte boğazın nasıl yönetileceği de gündemde bulunuyor. Tarafların sonraki aşamada kalıcı bir seyrüsefer düzeni üzerinde çalışması beklenirken, İran ile ABD arasındaki anlaşmazlıkların çözülmemesi halinde Hürmüz’de savaş öncesindeki trafik seviyelerine kısa sürede dönülmesi zor görünüyor.
