CHP Eğitim Politikalarından Sorumlu Genel Başkan Yardımcısı Yıldırım Kaya, PISA 2025 sonuçlarını değerlendirdi. Millî Eğitim Bakanlığının sonuçları başarı olarak sunduğunu belirten Kaya, ortalama puanlardaki yükselişin eğitim sistemindeki eşitsizliği görünmez kılmaması gerektiğini söyledi.
Türkiye’nin fen bilimlerinde 18, okumada 16, matematikte ise 9 puan yükseldiğini aktaran Kaya, fen ve okumada OECD ortalamasının üzerine çıkıldığını, matematikte ise ortalamaya ulaşıldığını belirtti.
“BAŞARI EŞİT DAĞILMIYOR”
Kaya’nın paylaştığı verilere göre en avantajlı öğrenciler ile en dezavantajlı öğrenciler arasındaki başarı farkı matematikte 96, fen bilimlerinde 81, okumada ise 73 puana ulaştı.
Bu farkın matematikte 4,7, fende 4,1 ve okumada 3,7 öğrenim yılına karşılık geldiğini ifade eden Kaya, sosyoekonomik koşulların öğrencilerin başarısı üzerindeki etkisine işaret etti.
Kaya, “Puan yükselmiş olabilir. Ama çocuklar arasındaki mesafe de büyümüşse, ortalama artışını tek başına eğitim başarısı olarak anlatamazsınız.” dedi.
HER ÜÇ ÖĞRENCİDEN BİRİ MATEMATİKTE TEMEL DÜZEYİN ALTINDA
Açıklamada Türkiye’de yaklaşık her üç öğrenciden birinin matematikte, her dört öğrenciden birinin okumada ve her beş öğrenciden birinin fen bilimlerinde temel yeterlilik düzeyinin altında kaldığı belirtildi.
Dezavantajlı öğrencilerde matematikte temel yeterlilik düzeyine ulaşamayanların oranının yaklaşık yüzde 50 olduğunu kaydeden Kaya, Millî Eğitim Bakanlığına şu soruyu yöneltti:
“OECD ortalamasına ulaşmakla övünürken, temel matematik becerisine dahi ulaşamayan her üç çocuktan birini nereye koyuyorsunuz? Başarı hikâyesinin dışına mı?”
OKULLAR ARASINDAKİ FARK OECD ORTALAMASINI AŞTI
Kaya, Türkiye’de matematik başarısındaki farklılığın yüzde 67,5’inin okullar arasındaki farklardan kaynaklandığını belirtti. OECD ortalamasında bu oranın yüzde 32,8 olduğunu aktardı.
Türkiye’nin bu göstergede 89 ülke arasında üçüncü sırada bulunduğunu ifade eden Kaya, okul türleri arasındaki puan farklarına da değindi.
Açıklamaya göre fen liselerinde matematik puanı 606, mesleki ve teknik Anadolu liselerinde ise 400 olarak ölçüldü. Aradaki 206 puanlık farkın yaklaşık 10,3 öğrenim yılına karşılık geldiği belirtildi.
ÖĞRENCİLERİN YÜZDE 41,3’Ü YOKSUNLUK YAŞIYOR
PISA 2025 verilerine göre öğrencilerin yüzde 34,3’ünün maddi yoksunluk içinde olduğunu belirten Kaya, maddi veya sosyal yoksunluk yaşayanların oranının yüzde 41,3’e çıktığını bildirdi.
Yoksulluğun öğrencilerin eğitim başarısını doğrudan etkilediğini savunan Kaya, devletin görevinin çocuklar arasındaki fırsat farkını azaltmak olduğunu ifade etti.
“Bizim itirazımız Türkiye’nin puanlarının yükselmesine değildir. İtirazımız, ortalama puan artışının bütün eğitim sisteminin başarı hikâyesiymiş gibi sunulmasınadır.” diyen Kaya, sonuçların sosyoekonomik gruplar ve okul türleri dikkate alınarak değerlendirilmesini istedi.
1,2 MİLYON ÇOCUĞA DİKKAT ÇEKTİ
PISA’nın yalnızca okula devam eden 15 yaşındaki öğrencileri ölçtüğünü hatırlatan Kaya, örgün eğitimin dışında kalan çocukların sonuçlara yansımadığını söyledi.
Kaya’nın verdiği bilgilere göre Mesleki Eğitim Merkezlerinde 480 bin, açık öğretim liselerinde 280 bin öğrenci bulunuyor. Zorunlu eğitim çağında olmasına rağmen okul dışında kalan çocukların sayısı ise 440 bine ulaşıyor.
Yaklaşık 1,2 milyon çocuğun PISA değerlendirmesinin dışında kaldığını belirten Kaya, ortalama puanların bütün çocukların eğitim koşullarını temsil edemeyeceğini savundu.
MEB’E EŞİTSİZLİK ÇAĞRISI
Kaya, Millî Eğitim Bakanlığına yalnızca yükselen puanları değil; yoksulluğu, okullar arasındaki farkı ve temel yeterlilik düzeyine ulaşamayan öğrencilerin durumunu da açıklama çağrısı yaptı.
Kamusal eğitimde başarının en avantajlı öğrencilerin ulaştığı düzeyle ölçülemeyeceğini belirten Kaya, “Çünkü biz başarıyı bir tablo hücresinde değil, her çocuğun hayatında arıyoruz.” ifadesini kullandı.
Açıklamasının sonunda eğitimde fırsat eşitliğini savunduklarını kaydeden Kaya, “Türkiye’nin eğitim meselesi yalnızca daha yüksek puan almak değildir. Asıl mesele, o puana bütün çocukların eşit koşullarda ulaşabilmesidir.” dedi.
