Yem, saman, akaryakıt ve işçilik giderlerindeki artış büyükbaş besicilerini zorluyor. Üreticiler, artan maliyetlere karşılık dana karkas kesim fiyatının aynı ölçüde yükselmediğini belirterek zarar ettiklerini söylüyor. Ulusal Kırmızı Et Konseyi'nin (UKON) 10 Eylül verilerine göre dana karkas fiyatı 7 bölge ortalamasında 584,95 TL/kg seviyesinde bulunuyor. Üreticilerin hesabında ise maliyet 630-640 TL/kg seviyesine kadar çıkıyor.
MALİYET 640 LİRAYA KADAR ÇIKTI
Yaklaşık 30 yıldır hayvancılıkla uğraşan besici Güven Oktay, mevcut şartlarda bir kilogramlık üretim maliyetinin 630-640 liraya ulaştığını belirtti. Kesim fiyatının yaklaşık 585 lira seviyesinde kalması nedeniyle kilogram başına 50 lirayı aşan zarar oluşabildiğini söyledi.
Üreticilerin maliyet hesabında canlı hayvanın yanı sıra yem, saman, akaryakıt, işçilik ve işletme giderleri önemli yer tutuyor. Oktay, yem torbasına kısa süre içinde 50 lira zam geldiğini, diğer giderlerdeki artışın da besicinin yükünü büyüttüğünü ifade etti.
DANA KARKAS 584,95 LİRA
UKON'un 10 Eylül tarihli verilerine göre dana karkas fiyatı Türkiye'nin 7 bölgesinde ortalama 584,95 TL/kg olarak kaydedildi.
Karadeniz'de ortalama fiyat 595,75 TL, Marmara'da 593,40 TL, Ege'de 590,40 TL oldu. Doğu Anadolu'da 580,60 TL, Akdeniz'de 580 TL ve İç Anadolu'da 579,50 TL seviyesinde gerçekleşen dana karkas fiyatı, Güneydoğu Anadolu'da 575 TL olarak hesaplandı.
DANA FİYATI YILBAŞI SEVİYESİNİ AŞAMADI
Dana karkas fiyatındaki yıl içindeki seyir de üreticilerin dikkat çektiği noktalardan biri oldu. UKON verilerinde 8 Ocak'ta 587,19 TL/kg olan 7 bölge ortalaması, mart ayında 612 lira seviyelerine kadar yükseldi.
Fiyat daha sonra gerileyerek 16 Temmuz'da yaklaşık 570 liraya indi. 10 Eylül'de yeniden 584,95 liraya yükselse de yılın başındaki seviyesinin altında kaldı.
KUZUDA FİYAT 622 LİRAYI AŞTI
Kuzu karkasında ise dana etinden farklı bir seyir izlendi. UKON'un 10 Eylül verilerinde Türkiye ortalaması 622,14 TL/kg olarak açıklandı.
Bölgesel verilere göre kuzu karkas fiyatı Marmara'da 690 TL, Ege'de 665 TL ve Karadeniz'de 650 TL seviyesine ulaştı. Akdeniz'de 620 TL, İç Anadolu'da 590 TL, Doğu Anadolu'da 575 TL ve Güneydoğu Anadolu'da 565 TL olarak kaydedildi.
ÜRETİCİ SÜRÜSÜNÜ KÜÇÜLTÜYOR
Maliyet baskısı bazı işletmelerde hayvan sayısının azaltılmasına da yol açıyor. Oktay, İstanbul Arnavutköy'deki işletmesinde geçen yıl 50 olan dana sayısını bu yıl 42'ye düşürdüğünü söyledi.
Tekirdağ'ın Saray ilçesinde bulunan 200 baş kapasiteli çiftliğinin ise boş olduğunu belirten Oktay, mevcut maliyetlerle yeniden hayvan alarak üretime başlamanın zorlaştığını ifade etti.
İTHAL BESİLİK HAYVANDA DA MALİYET ARTIYOR
Üreticilerin gündemindeki bir başka konu ise ithal besilik hayvanların maliyeti. Oktay, ithal hayvanın geliş maliyetinin yaklaşık 427 TL/kg olduğunu, ancak nakliye ve diğer giderler eklendiğinde aradaki avantajın azaldığını söyledi.
İthal hayvanların kesim aşamasında yerli hayvanlara göre kilogram başına 20-30 lira daha düşük fiyatla işlem görebildiğini belirten Oktay, bu durumun üretici açısından maliyet hesabını daha da zorlaştırdığını kaydetti.
SONBAHAR VE KIŞ AYLARINA DİKKAT
UKON Başkanı Ahmet Hacıince ise dana karkas fiyatlarının 2025 Kasım'da 480 TL seviyesinden 620-630 TL bandına kadar yükseldiğini, 2026'nın başından itibaren ise ağırlıklı olarak 570-600 TL aralığında hareket ettiğini belirtti.
Kuzu fiyatlarındaki yükselişte Kurban Bayramı dönemindeki kesimler ve yaz aylarındaki talebin etkili olduğunu aktaran Hacıince, sonbaharla birlikte meralardaki hayvanların pazara dönmesi ve mevsimsel talebin azalmasıyla piyasada daha dengeli bir görünüm oluşabileceğini ifade etti.
