Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfının (TEPAV) yayımladığı araştırmaya göre, Türkiye'de 2025 yılında 17,6 milyon kişi çoklu yoksunluk yaşadı. TÜİK verileriyle hazırlanan raporda, nüfusun yüzde 20,9'unun temel ihtiyaçlarını karşılamakta zorlandığı belirtildi. Reel gelirdeki artışa rağmen beslenme, barınma ve geçim sorunlarının devam ettiği ortaya konuldu.
GELİR ARTTI, BESLENME SORUNU DEVAM ETTİ
TEPAV'ın araştırmasına göre, 2019-2025 döneminde reel gelir yüzde 72 arttı. Reel değeri sabit tutulan göreli yoksulluk sınırının altında yaşayanların oranı ise yüzde 21,3'ten yüzde 4,2'ye geriledi. Ancak iki günde bir et, tavuk veya balık tüketemeyenlerin oranı aynı dönemde yüzde 33,6'dan yüzde 35,1'e yükseldi.
Çoklu yoksunluk oranı 2019'daki yüzde 25,3 seviyesinden 2025'te yüzde 20,9'a düşerken ağır çoklu yoksunluk oranı yüzde 15,8'den yüzde 13'e geriledi.
5,5 MİLYON KİŞİNİN GELİRİ YOKSULLUK SINIRININ ÜZERİNDE
Araştırmada çoklu yoksunluk; beslenme, ısınma, barınma, fatura ve kredi ödemeleri, eşya ve sosyal yaşam, sağlık hizmetlerine erişim, gelir ve çalışma koşulları olmak üzere sekiz başlık üzerinden değerlendirildi. Bu alanların en az dördünde sorun yaşayanlar çoklu yoksun, beşinde sorun yaşayanlar ise ağır çoklu yoksun olarak sınıflandırıldı.
Rapora göre, çoklu yoksunluk yaşayanların yüzde 31,3'ünü oluşturan yaklaşık 5,5 milyon kişinin geliri yoksulluk sınırının üzerinde bulunuyor. Bu kişilerin yüzde 57,2'si geçinmekte zorlandığını belirtiyor.
ÇOK ÇOCUKLU AİLELERDE YOKSUNLUK DAHA YÜKSEK
Dört veya daha fazla çocuk bulunan hanelerdeki çocukların yüzde 45,2'sinin ağır çoklu yoksunluk yaşadığı belirlendi. Tek çocuklu hanelerde bu oran yüzde 8 olarak hesaplandı. Tek ebeveynli aileler ve hane reisinin çalışmadığı haneler de yüksek risk grubunda yer aldı.
Bölgesel değerlendirmede Güneydoğu Anadolu, çoklu yoksunluğun en yoğun görüldüğü bölge oldu. Araştırma ayrıca çoklu yoksunluk yaşayanların yüzde 76 ila 82'sinin sonraki yıl da benzer koşullarda kaldığını ortaya koydu.
TÜRKİYE AB ORTALAMASININ ÜZERİNDE
Gelir yoksulluğu, ağır maddi ve sosyal yoksunluk ile düşük çalışma yoğunluğu göstergelerinden en az ikisini aynı anda yaşayanların oranı Türkiye'de yüzde 11,1 olarak hesaplandı. Avrupa Birliği'nin 27 ülkesindeki ortalama ise yüzde 6,1 oldu.
TEPAV'DAN YENİ YOKSULLUK ÖLÇÜMÜ ÖNERİSİ
TEPAV, yalnızca gelir üzerinden yapılan hesaplamaların hanelerin yaşam koşullarını yeterince yansıtmadığını belirtti. Raporda, çoklu yoksunluk ölçütünün TÜİK'in resmî göstergelerine eklenmesi ve sosyal yardımlarda beslenme, barınma, ısınma ile ödeme güçlüğünün de dikkate alınması önerildi.
Ayrıca hanelerin durumunu değerlendirecek bir yoksunluk puanı oluşturulması ve Ulusal Kalkınma Planı'nda çoklu yoksunlukla mücadeleye yönelik ayrı bir hedef belirlenmesi istendi.
