Küresel petrol tüketiminde düşüş beklenirken motorin piyasasındaki arz sorunu devam ediyor. Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), Rusya ve Orta Doğu'daki üretim ve ihracat kayıplarının motorin tedarikini zorlaştırdığını bildirdi. Ajansın ekim ayı raporuna göre rafineri üretiminde beklenen toparlanma, azalan stokları kısa sürede karşılamayacak. Motorin piyasasındaki daralmanın 2027 boyunca etkisini sürdürebileceği öngörülüyor.
PETROL TALEBİ AZALIRKEN MOTORİN ARZI NEDEN DARALIYOR?
IEA'nın 14 Ekim'de yayımladığı Petrol Piyasası Raporu'na göre küresel petrol tüketimindeki gerileme, motorin tedarikindeki sorunların ortadan kalkması için yeterli olmayacak. Orta Doğu'daki rafineri faaliyetlerinde yaşanan aksamalar, Rusya'daki üretim tesislerinin saldırılar nedeniyle kapasite kaybetmesi ve Asya'daki sınırlı üretim, motorin arzını olumsuz etkiliyor. Ajans, rafinerilerin üretimlerini artırmasıyla 2027'nin ilk çeyreğinde motorin arzının talebi geçebileceğini öngörüyor. Ancak 2026'da oluşan stok açığının kapanmasının daha uzun süreceği belirtiliyor.
MOTORİN İHRACATINDA GÜNLÜK 1,3 MİLYON VARİLLİK KAYIP
Rusya ve Orta Doğu'nun toplam net motorin ve gaz yağı ihracatı, eylül ayında geçen yılın aynı dönemine göre günlük 1,3 milyon varil azaldı. IEA verilerine göre iki bölgenin toplam ihracatı 820 bin varile kadar geriledi. Böylece yıllık düşüş yüzde 60'ın üzerine çıktı. ABD ve Çin'in ihracatlarını artırması, söz konusu kaybın tamamını telafi edemedi. Dünya genelindeki motorin ihracatı da eylülde yıllık bazda günlük yaklaşık 700 bin varil azaldı. IEA, motorin piyasasının yeniden dengelenmesinde Orta Doğu'dan yapılan petrol ürünü sevkiyatlarının toparlanmasını önemli görüyor.
KÜRESEL PETROL TÜKETİMİ 102,4 MİLYON VARİLE DÜŞECEK
Motorin arzındaki sorunlara karşın dünya genelinde petrol talebinin bu yıl gerilemesi bekleniyor. IEA'nın tahminlerine göre günlük petrol tüketimi 2026'da geçen yıla kıyasla 2,6 milyon varil azalarak 102,4 milyon varile inecek. Düşüşün yaklaşık dörtte birinin motorin talebindeki gerilemeden kaynaklanacağı hesaplanıyor.
2027 yılında ise petrol tüketiminin günlük 2 milyon varil artacağı tahmin ediliyor. Buna rağmen küresel talebin 2025 seviyesinin altında kalması bekleniyor. Petrol arzında da bu yıl günlük ortalama 5,8 milyon varillik azalma öngörülüyor. Ajans, 2027'de arzın günlük 7,7 milyon varil toparlanacağını tahmin ediyor.
PETROL STOKLARI YEDİ AYDA 509 MİLYON VARİL AZALDI
Küresel petrol stoklarındaki gerileme de IEA'nın raporunda yer aldı.
Eylül ayı sonunda gözlemlenen petrol stokları, şubat sonundaki miktarın 509 milyon varil altına düştü. Karadaki stokların ise en az 2016'dan bu yana görülen en düşük düzeylere yakın olduğu belirtildi. Azalan stoklar, olası üretim ve sevkiyat kesintilerinde piyasaya sunulabilecek petrol miktarını sınırlandırıyor.
IEA, rafinerilerde işlenen ham petrolün ekimde günlük 81,3 milyon varile gerilemesini, yıl sonunda ise 84,6 milyon varile yükselmesini bekliyor. Bununla birlikte üretimdeki artışın, motorin stoklarında yıl boyunca yaşanan kayıpları kısa sürede gidermeyeceği tahmin ediliyor.
MOTORİNDEKİ DARALMA ENFLASYONU NASIL ETKİLİYOR?
Motorin, ulaşımın yanı sıra tarım, sanayi ve lojistik sektörlerinde yaygın şekilde kullanılıyor. Bu nedenle yakıt fiyatlarındaki artışlar, birçok sektörde üretim ve taşımacılık maliyetlerini etkileyebiliyor.
IEA, motorin fiyatlarında yaşanan olağanüstü yükselişlerin mal fiyatlarını artırdığını, tüketicilerin alım gücünü zayıflattığını ve enflasyon baskısını güçlendirdiğini bildiriyor. Özellikle petrol ve petrol ürünleri ithal eden ülkelerde uluslararası motorin fiyatlarının seyri, maliyetler açısından önem taşıyor.
TÜRKİYE'DE MOTORİN FİYATLARI NASIL ETKİLENEBİLİR?
Küresel motorin piyasasında yaşanan arz sorunları, petrol ürünleri ithalatçısı Türkiye açısından da önem taşıyor.
Uluslararası fiyatların yüksek seyretmesi, taşımacılık ve üretim maliyetleri üzerinden iç piyasaya yansıyabiliyor. Bununla birlikte Türkiye'deki pompa fiyatlarının belirlenmesinde döviz kuru ve vergi uygulamaları da etkili oluyor.
IEA'nın raporunda Türkiye için herhangi bir motorin zammı tarihi veya oranı paylaşılmadı. Ajansın tahminleri, küresel petrol arzında 2027'de toparlanma beklense bile motorin piyasasındaki stok kayıpları ve tedarik sorunlarının daha uzun süre devam edebileceğini gösteriyor.
